II SA/Kr 340/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie: NSA Anna Szkodzińska WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2004r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego I. skargę oddala, II. przyznaje adwokatowi J.Z. od Skarbu Państwa – Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwotę 292,80 zł. (brutto, słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote, osiemdziesiąt groszy), tytułem nieopłaconej pomocy prawnej. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. decyzją z [...].09.2004r. znak:[...] na podstawie art. 104, art. 107 k.p.a. oraz art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 14, art. 17, art. 36 pkt. 1c, art. 39, art. 104, art. 106 ust. 1, ust. 4, art. 109, art. 159 ustawy z 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 poz. 593 ze zm.) oraz upoważnienia Nr[...] Prezydenta Miasta K. z 30.04.2004r. w sprawie do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej odmówił przyznania M.P. zasiłku celowego na pokrycie zaległości czynszowych. W uzasadnieniu organ l instancji podał, że w oparciu o wywiad środowiskowy przeprowadzony 14.09.2004r. oraz dokumentację zgromadzoną w sprawie ustalono, że M.P. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 2.08.2004r. został zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności trwale ze wskazaniami do pracy na otwartym rynku bez znacznych obciążeń fizycznych. Na dochód M.P. składa się renta w wysokości 392,44 zł pomniejszona o egzekucję komorniczą (niealimentacyjną) w kwocie 108,19 zł i nie przekracza kryterium dochodowego, uprawniającego do korzystania z pomocy, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 461 zł. Na podstawie pisma Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej "P". z 4.10.2004 ustalono, że zaległości wnioskodawcy w opłatach czynszowych na dzień 30.09.2004r. wynoszą 1044,32zł. M.P. zajmuje 3-pokojowe mieszkanie własnościowe o pow. 65,10 m2 i ze względu na nadmetraż nie posiada uprawnień do dodatku mieszkaniowego. Organ l instancji podniósł, że art. 4 ustawy nakłada na osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. W ocenie organu l instancji do poprawy sytuacji życiowej M.P. przyczyniłaby się z pewnością zamiana mieszkania na mniejsze, ale wnioskodawca nie podejmuje w tym kierunku żadnych działań. Organ wskazał, że niezależnie od sytuacji materialnej wnioskodawcy organ musi wziąć pod uwagę ograniczone możliwości finansowe MOPS, które nie pozwalają na zaspokojenie wszystkich zgłaszanych przez niego potrzeb, w tym przedmiotowych zaległości czynszowych. Mając na względzie niewątpliwie trudną sytuację socjalno-bytową M.P., MOPS odrębnymi decyzjami administracyjnymi przyznał wnioskodawcy pomoc finansową na: dofinansowanie do opłat czynszowych na miesiąc wrzesień i październik w łącznej wysokości 400,00 zł, dofinansowanie do opłat za gaz w kwocie 70,00 zł, dofinansowanie do zakupu leków w wysokości 100,00 zł oraz dofinansowanie do zakupu żywności w kocie 100,00 zł i pomoc w formie zasiłku okresowego w wysokości 20,00 zł miesięcznie na okres od 1 września 2004 r. do 31 grudnia 2004r.: A zatem odmowa przyznania M.P. zasiłku celowego na pokrycie zadłużenia w opłatach za energię elektryczną ma pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. M.P. odwołał się od powyższej decyzji. Z obszernym wywodów odwołania zatytułowanego "Wniosek do wielokrotnego zastosowania na czas nieokreślony" wynikało, że nie jest zadowolony z rozstrzygnięcia. W odwołaniu szeroko przedstawił swoją sytuację życiową, opisał postępowania sądowe, komornicze i administracyjne, w których uczestniczył oraz zwrócił się o uregulowanie zaległości czynszowych w Spółdzielni Mieszkaniowej oraz o udzielenie pomocy finansowej na spłacenie pożyczki w kwocie 5.300, którą zaciągnął celem uregulowania zaległości czynszowych. Podniósł że mieszkanie służy mu do celów leczniczo-rehabilitacyjnych, a w perspektywie pragnie aby zamieszkała z nim córka i wnuczka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...].11.2004r. znak:[...] na podstawie art. 7, art. 8, art. 39 ust. 1 ustawy z 12.03. 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 693 ze zm.) oraz art. 138 §1 pkt. 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że stosownie do art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, którą w szczególności może być pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zdaniem organu odwoławczego konieczność pokrycia zaległości w opłatach za mieszkanie nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej, po pierwsze dlatego, że strona posiada stały dochód, a po drugie udzielenie zasiłku celowego na ten cel byłoby w gruncie rzeczy udzieleniem pomocy wierzycielowi - pożyczkodawcy, który udzielił odwołującemu się pożyczki. Pożyczkodawca z pewnością nie jest tym podmiotem, do którego adresowana jest w/w ustawa. Organ wskazał też, ze udzielanie pomocy społecznej jest limitowane ograniczonymi środkami jakie pozostają w dyspozycji MOPS w K., a odwołującemu udzielana jest pomoc społeczna w ramach istniejących możliwości i stosownie do uzasadnionych potrzeb, o czym świadczy przyznanie mu, w miesiącach bezpośrednio poprzedzających wydanie decyzji pierwszoinstancyjnej pomocy społecznej w łącznej kwocie 720 zł. Nadto organ odwoławczy wskazał, że chociaż położenie M.P. jest niełatwe to jednak świadczenia z pomocy społecznej nie mogą stanowić podstawowego źródła dochodu, a organ l instancji słusznie podniósł, że odwołujący nie wykorzystuje wszystkich swoich możliwości, nie współpracuje z MOPS, a jego tłumaczenie, że mieszkanie służy mu do celów leczniczo-rehabilitacyjnych uznał, za "nieuzasadnioną nad interpretację rzeczywistego stanu rzeczy". Reasumując organ odwoławczy wskazał, że organ l instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny, właściwie zinterpretował przepisy i omawiając przyznania zasiłku celowego na pokrycie zaległości czynszowych i nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył w dniu 13.02.2005r. M.P., powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu l instancji, nie podnosząc żadnych zarzutów merytorycznych w odniesieniu do decyzji organu II instancji. Dodatkowo wskazał, że w chwili złożenia skargi jego zadłużenie z tytułu zaległości czynszowych wyniosło 6 800 zł oraz argumentował, że gdyby nie zaciągnął pożyczki to koszty postępowania sądowego i eksmisji z mieszkania wyniosłyby 14 000 zł, a on sam znalazłby się na bruku. Podniósł, że nie otrzymuje dodatku mieszkaniowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). W ramach swojej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Skarga jest nieuzasadniona. Celem pomocy społecznej jest zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z 12.03.2004r. o pomocy społecznej umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, przy czym zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie z art. 4 ustawy osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie przed organami administracyjnymi była kwestia przyznania M.P. zasiłku celowego na pokrycie zaległości czynszowych i w związku z tym udzielenie pomocy finansowej na spłacenie 5 300 zł pożyczki, zaciągniętej w celu uregulowania zaległego czynszu. W ocenie sądu organ l instancji prawidłowo ustalił, a organ II instancji prawidłowo zweryfikował, sytuację materialną i życiową skarżącego, jako osoby kwalifikującej się do korzystania z pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika także, iż zaległości w spłacie czynszu w dniu wydania decyzji organu l instancji wynosiły 1044,32 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z 12.03.2004r. o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy. Świadczenie to przyznaje się w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Rozstrzygnięcie w sprawach zasiłku celowego ma charakter uznaniowy tj. organ administracji publicznej podejmuje decyzje w ramach tzw. uznania administracyjnego, mając na uwadze - w świetle okoliczności danej sprawy- interes społeczny i słuszny interes obywateli (por. wyrok wsa z 19.08. 2005, sygn.akt l SA/Wa 1399/04, LEX 191817). Okoliczność ta oznacza, że zakres kontroli sądowej jest ograniczony do badania czy podjęcie rozstrzygnięcia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem z zachowaniem przepisów k.p.a. W szczególności sąd kontroluje czy podjęto wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego celem stwierdzenia istnienia lub nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta decyzja nie ma charakteru decyzji dowolnej. Sam wybór rozstrzygnięcia pozostaje poza kontrolą sądowo-administracyjną. Należy podkreślić, że uznanie administracyjne nie pozwała organowi na dowolność, ale też nie nakazuje spełniania każdego żądania obywatela. Taki charakter decyzji dotyczącej zasiłku celowego zobowiązuje organ do szczegółowego zbadania czy w danej sprawie zachodzi podstawa do jej pozytywnego załatwienia. W ocenie sądu w niniejszej sprawie organy l i II instancji wykazały, że sytuacja życiowa skarżącego nie uzasadnia przyznania mu zasiłku celowego na spłatę zaległości czynszowych, przede wszystkim ze względu fakt, iż skarżący nie wykorzystuje własnych możliwości i nie współdziała w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej, co mogłoby polegać na sugerowanej przez pracownika socjalnego zamianie mieszkania na mniejsze, co na podstawie innych przepisów prawnych, umożliwiłoby mu uzyskanie pomocy w formie dodatku mieszkaniowego. Alternatywną formą pozyskania środków na spłatę zaległego czynszu, w sytuacji gdy skarżący planuje w bliżej nieokreślonej przyszłości zamieszkać w przedmiotowym mieszkaniu z córką i wnuczką, byłoby czasowe wynajęcie części mieszkania. Należy się zgodzić z poglądem wyrażonym przez organ odwoławczy, że spłata pożyczki zaciągniętej przez skarżącego, w żadnym wypadku nie stanowi koniecznej potrzeby bytowej uzasadniającej przyznanie zasiłku celowego. Należy także mieć na uwadze, że gminy dysponują ograniczonymi środkami na pomoc społeczną i muszą udzielać pomocy wielu potrzebującym oraz, skarżący - jak wskazano w decyzjach l i II instancji i co znajduje potwierdzenie w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy - wielokrotnie korzystał w okresie bezpośrednio poprzedzającym wydanie w/w decyzji z pomocy społecznej w łącznej kwocie 750 zł. W związku z tym zarzut skarżącego, że jest krzywdzony przez organy administracyjne jest subiektywny. Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z 30.08. 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.