II SA/Kr 3403/02

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) Sędziowie WSA: Grażyna Firek Piotr Głowacki Protokolant: Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2006 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Wojewody z dnia 27 listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala Decyzją z dnia 27 listopada 2002 r. znak [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, poz. 534 z 2000 r. z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania W. W. od decyzji Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu z dnia [...].2002 r. nr [...], sprostowanej postanowieniem z dnia [...].2002 r., orzekającej o odmowie zwrotu działki nr [...] o pow. [...] ha, obr. [...], jedn. ewid. P. m. K., obj. księgą wieczystą nr [...] (odpowiadającej części wywłaszczonej działki nr [...] o pow. [...] ha obr. [...], jedn. ewid. P. m. K.), zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Swoje rozstrzygnięcie Wojewoda oparł na następujących ustaleniach faktycznych: Wskazaną decyzją z dnia [...].2002 r. Prezydent Miasta K. - miasta na prawach powiatu orzekł o odmowie zwrotu opisanej wyżej działki nr [...]. Postanowieniem z dnia [...].2002 r. sprostowano oczywistą omyłkę pisarską zawartą w tej decyzji, mianowicie zdanie "Działka nr [...]6 obj. księgą wieczystą nr [...] stanowi własność Gminy K. na podstawie decyzji Wojewody nr [...] z dnia [...].1996 r." zamieniono na: "Działka nr [...] obj. księga wieczystą nr [...] stanowi własność Gminy K. na podstawie decyzji Wojewody nr [...] z dnia [...].2000 r." Postanowienie to stało się ostateczne w dniu [...].2002 r. Oddanie działki nr [...] (działka nr [...] odpowiada obecnie jej części) w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" nastąpiło mocą aktu notarialnego Rep. [...] sporządzonego w dniu [...].1991 r. Stosownego wpisu w księdze wieczystej Kw [...] dokonano w dniu [...].1991 r. Okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy odpowiadają więc hipotezie art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej, a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W tym stanie rzeczy Prezydent Miasta K. orzekł, że przedmiotowa nieruchomość nie może zostać zwrócona. Od powyższej decyzji odwołanie złożył W. W. zarzucając, że wydanie decyzji o odmowie zwrotu przedmiotowej działki nastąpiło pomimo jej niezagospodarowania. Ponadto W. W. podnosi, iż postępowanie przed organem I instancji odbywało się bez zachowania ustawowych terminów, co uniemożliwiło orzeczenie w sprawie zwrotu na podstawie względniejszej, według niego, ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. W związku z powyższym odwołujący się wnosi o uchylenie przedmiotowej decyzji. Rozpatrując powyższe odwołanie Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji. Podobnie jak on ustalił, że wywłaszczenie działki nr [...] o pow. [...] m2, stanowiącej własność A. W., nastąpiło na mocy decyzji Naczelnika Dzielnicy K. – P. z dnia [...].1980 r. Nr [...]. Wywłaszczenia dokonano na cele budowy Osiedla R. – Z. [...] etap - cz. [...]. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. w K. z dnia [...].1996 r., sygn. akt [...] spadkobiercą po zmarłej A. W. jest W. W. Działka nr [...] została planem podziału z dnia [...].1981 r. nr [...] podzielona na działki nr [...] oraz [...]. Działka nr [...] decyzją Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu z dnia [...].2002 r. nr [...] została zwrócona spadkobiercy poprzedniej właścicielki –W. W. Części działki nr [...] odpowiada działka nr [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...].2000 r. Wojewoda stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę K. własności działki nr [...]. Zgodnie z wypisem księgi wieczystej Kw [...], działka nr [...] znajduje się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w K. na podstawie umowy użytkowania wieczystego z dnia [...].1991 r. Rep. [...]. Prawo to na wniosek DzKw [...], wpisano do odpowiedniej księgi wieczystej w dniu [...].1991 r. Organ odwoławczy uznał, że Prezydent Miasta K. wydając przedmiotową decyzję musiał rozstrzygnąć tę sprawę na podstawie przepisów ustawy z dnia [...].1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności jej art. 229. Przepis ten wyklucza możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli przed dniem wejścia ustawy o gospodarce nieruchomościami w życie (1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w K. jest osobą trzecią w rozumieniu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a przysługujące jej prawo użytkowania wieczystego zostało wpisane do księgi wieczystej Kw [...] w dniu [...].1991 r. (to jest przed dniem 1 stycznia 1998 r.). Na poparcie swojego stanowiska organ II instancji przytoczył również fragment wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2002 r. sygn. akt II S.A./Kr 3175/00, w którym powołano się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 1993 r. (III AZP 24/96): "wzajemna relacja przepisów art. 229 i 136 ust. 3 oznacza, że nie można orzec o zwrocie nieruchomości, .nawet jeżeli okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. została sprzedana lub na rzecz osoby trzeciej zostało ustanowione i ujawnione w księdze wieczystej prawo wieczystego użytkowania, a stan ten istnieje w czasie orzekania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości". W tych okolicznościach zwrot przedmiotowej nieruchomości był niemożliwy. Ustosunkowując się do zarzutu W. W., iż przedmiotowa nieruchomość nie została mu zwrócona pomimo jej nie zagospodarowania stwierdzono, iż art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłącza możliwość zwrotu nieruchomości objętej prawem użytkowania wieczystego niezależnie od zaistnienia przesłanek zbędności. Stwierdzenie, iż stan faktyczny i prawny sprawy odpowiada hipotezie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami powoduje, że orzeczenie o odmowie zwrotu następuje bez względu na fakt, czy wywłaszczona nieruchomość jest zbędna w rozumieniu art. 137 ust. 1 tejże ustawy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał również, że kwestia niedotrzymania terminu załatwienia przedmiotowej sprawy przez organ I instancji nie podlega badaniu w postępowaniu odwoławczym od decyzji dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Na ewentualne tego typu uchybienia strona miała możność reagowania na bieżąco, środkami przewidzianymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. W skardze do Naczelnego Sadu Administracyjnego W. W. podniósł te same argumenty, które poprzednio wskazał w odwołaniu. Przedmiotowa działka nie została zagospodarowana, a opieszałość organów administracji spowodowała, że jego wniosek o zwrot nieruchomości nie został rozpoznany w okresie obowiązywania korzystniejszych dla niego przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Podkreślił, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz skarżącego był niemożliwy z uwagi na fakt, iż została ona oddana w użytkowanie wieczyste, a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r. (art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Okoliczność ta wyklucza możliwość zwrotu nieruchomości bez względu na to, czy stała się ona zbędna na cele wywłaszczenia. Rozpatrując skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy administracji orzekające w niniejszej sprawie dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i właściwie zastosowały zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. Zarzuty podniesione w skardze nie mogły odnieść skutku. Przede wszystkim należy ustosunkować się do stwierdzenia, iż z winy organów administracji publicznej sprawa toczyła się tak długo, że nie mogła zostać rozpoznana na podstawie korzystniejszych dla skarżącego przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Słusznie wskazał organ odwoławczy, iż kwestia niedotrzymania terminu załatwienia sprawy przez organ I instancji nie podlega badaniu w postępowaniu odwoławczym od decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Kodeks postępowania administracyjnego przyznaje stronom i uczestnikom postępowania środki umożliwiające przeciwdziałanie przewlekłości postępowania W szczególności strony mogą składać zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie (art. 37 k.p.a), a następnie skargę do sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji publicznej. Niedotrzymanie ustawowych terminów rozstrzygnięcia sprawy nie może być jednak podstawą do uchylenia bądź zmiany decyzji wydanej w I instancji przez organ odwoławczy, nie daje też podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd. Bez znaczenia dla tej kwestii pozostaje problem zmiany stanu prawnego w czasie trwania postępowania administracyjnego. W takiej sytuacji o tym, czy rozstrzygnięcie powinno zapaść na podstawie starego, czy nowego stanu prawnego decydują przepisy przejściowe. Zgodnie z art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Wobec takiego brzmienia wskazanego przepisu należy uznać, że nową ustawę stosuje się bez względu na powód niewydania decyzji pod rządem poprzednio obowiązujących przepisów. Nawet gdyby było to wynikiem ewidentnych zaniedbań organów administracji (co, jak wskazano powyżej, nie może być przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie), to i tak rozstrzygnięcie powinno zapaść w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie orzekania. Również zarzut niezwrócenia przedmiotowej nieruchomości pomimo jej niezagospodarowania jest nieuzasadniony. Sad podziela rozważania Wojewody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Brzmienie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w sposób kategoryczny wyklucza możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przy zaistnieniu wskazanych tam przesłanek - bez względu na to, czy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stwierdzenie w toku postępowania administracyjnego faktu oddania w użytkowanie wieczyste wywłaszczonego wcześniej gruntu oraz ujawnienia tego prawa w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r. musi prowadzić do odmowy zwrotu nieruchomości. W takim przypadku nie ma potrzeby badania aktualnego stanu zagospodarowania nieruchomości, ponieważ kwestia ta jest nieistotna dla rozstrzygnięcia Ustalenia że przedmiotowa działka została w dniu [...].1991 r. oddana w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", a prawo to zostało wpisane do księgi wieczystej [...].1991 r. dokonano w oparciu o odpis z księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla K. w K. oraz wypis z aktu notarialnego rep. [...] - umowy użytkowania wieczystego. Są to dokumenty urzędowe, które na podstawie art. 76 k.p.a mają szczególną moc dowodową. Ich prawdziwość nie była przez skarżącego kwestionowana Nie ma więc wątpliwości, że art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami musi mieć zastosowanie w tej sprawie. Biorąc powyższe argumenty pod uwagę należało skargę oddalić jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.) w zw. z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn.).