II SA/Kr 343/15

Kraków, dnia 5 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz po wniesieniu sprzeciwu T.P. od postanowienia referendarza z dnia 25 kwietnia 2017 r. po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.K. na uchwałę Rady Miasta Z. z dnia 27 lutego 2014r. Nr W/678/2014 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego " [....] " p o s t a n a w i a: oddalić wniosek T.P. o zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek, [....] , T.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.K. na uchwałę Rady Miasta Z. z dnia 27 lutego 2014r. Nr W/678/2014 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego " [....] ". W druku PPF, k. 278-279, wnioskodawca oświadczył, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wnioskodawca podał, iż jego miesięczny dochód netto z tytułu umowy o pracę i diet za delegacje krajowe i zagraniczne wynosi 6.821 zł. Wnioskodawca nie wykazał nieruchomości stanowiących jego własność czy współwłasność ani cennych rzeczy ruchomych. Oświadczył jednak, iż jego oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych oraz w gotówce wynoszą 93.000 zł. Wnioskodawca we wniosku określił również wysokość zobowiązań i stałych wydatków na kwotę 500 zł – opłata za czynsz i media. Na uzasadnienie wniosku wnioskodawca podał, iż spełniania ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2017 r. oddalił wniosek T.P. o zwolnienie od kosztów sądowych, z przyczyn podanych w pisemnym uzasadnieniu postanowienia. T.P. złożył w terminie sprzeciw (zatytułowany błędnie "zażalenie"), w którym kwestionując postanowienie referendarza podniósł, że jest ono dla wnioskodawcy krzywdzące. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z obowiązującym w niniejszej sprawie (w której postępowanie sądowe zostało wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015 r.) brzmieniem art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", od postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Art. 260 P.p.s.a.- w brzmieniu obowiązującym w niniejszym postępowaniu sądowym, które zostało wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015 r. – stanowi, że w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie lub zarządzenie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Należy podkreślić, że stosownie do art. 199 P.p.s.a., zasadą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Stosownie do treści art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym - zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie takiego prawa może nastąpić tylko wtedy, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Wniosek w niniejszej sprawie podlega oddaleniu, gdyż wnioskodawca T.P. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść wnioskowanych do zwolnienia kosztów postępowania. W formularzu PPF wnioskodawca T.P. oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wnioskodawca podał, iż jego miesięczny dochód netto z tytułu umowy o pracę i diet za delegacje krajowe i zagraniczne wynosi 6.821 zł. Wnioskodawca nie wykazał nieruchomości stanowiących jego własność czy współwłasność ani cennych rzeczy ruchomych. Oświadczył jednak, iż jego oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych oraz w gotówce wynoszą 93.000 zł. Wnioskodawca we wniosku określił również wysokość zobowiązań i stałych wydatków na kwotę 500 zł – opłata za czynsz i media. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w sprawie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy (prawo ubogich), a strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, gdyż koszty te są rodzajem daniny publicznej. W związku z tym prawo pomocy może być przyznane tylko dla osób ubogich pozostających w bardzo trudnej sytuacji materialnej (ubóstwie), cechującej zwłaszcza osoby bezrobotne lub osiągające znikome dochody, jednocześnie nie posiadające majątku nieruchomego, czy ruchomego. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Mając na uwadze wskazane przez wnioskodawcę dane o jego sytuacji majątkowej trudno uznać go za osobę ubogą. Wnioskodawca osiąga miesięczny dochód netto z tytułu umowy o pracę i diet za delegacje krajowe i zagraniczne w wysokości 6.821 zł. Jego oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych oraz w gotówce wynoszą 93.000 zł. Wnioskodawca określił wysokość zobowiązań i stałych wydatków na kwotę 500 zł – opłata za czynsz i media. Dodatkowo użyte w art. 246 P.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym (postanowienie NSA z 18 czerwca 2004r., sygn. akt: FZ 165/2004, niepubl.). Jak wyżej wskazano dane zawarte w złożonym przez wnioskodawcę oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie kwalifikują go do grona osób ubogich. Podsumowując należy zauważyć, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać w dwóch aspektach: z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych ( por. H. Knysiak – Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr 11-12, s.85). Przeprowadzona w niniejszym postępowaniu analiza nie pozwala na stwierdzenie, że wnioskodawca nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego związanych z jego udziałem w sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie przepisów art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a. – w brzmieniu obowiązującym w niniejszej sprawie, w której postępowanie sądowe zostało wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015 r.