II SA/Kr 346/16

Kraków, dnia 9 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. D. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 346/16 dotyczącego wniosku S. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 11 stycznia 2016 r. znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie S. D. wraz ze skargą na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 11 stycznia 2016 r. znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem G. D.. Ich wspólny miesięczny dochód wynosi 2.935 zł i stanowi go świadczenie rentowe skarżącej w wysokości 635 zł oraz wynagrodzenie za pracę syna w wysokości 2.300 zł. Według oświadczenia w skład majątku skarżącej wchodzi dom o pow. 140 m2. Skarżąca wskazała również, że obecnie utrzymuje się wyłącznie z renty w kwocie 635 zł. Miesięczne konieczne wydatki to opłata za energię elektryczną – 250 zł, za wodę – 43 zł, co dwa miesiące opłata za wywóz śmieci – 90 zł oraz nieczystości – 210 zł. Miesięczne koszty wykupu lekarstw to 50 zł. Oprócz tego skarżąca opłaca internet i telewizję – 100 zł. Koszty ogrzewania domu (węgiel) to około 300 zł miesięcznie. Do wniosku skarżąca dołączyła kserokopię decyzji ZUS z dnia 2 marca 2015 r. w sprawie wysokości pobieranego świadczenia rentowego, kserokopię faktury VAT za wywóz nieczystości - 195 zł, kserokopię rachunków za gospodarowanie odpadami komunalnymi z grudnia 2015 r.- 90 zł i rachunek za wodę z 12 stycznia 2016 r.- 43,28 zł, odcinek opłat za energię elektryczną ze stycznia 2016 r. - 247,19 zł, odcinek opłat za [...] - 59,90 zł, internet - 49 zł. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że wniosek skarżącej należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.). Zgodnie z wyżej powołanym artykułem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przedmiotowej sprawie po dokonaniu analizy informacji wynikających z oświadczeń skarżącej jak i przekazanych przez nią dokumentów, referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzą szczególne okoliczności, określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak wynika z przedstawionych kserokopii rachunków i faktur miesięczne wydatki konieczne zamykają się kwotą 788,28 zł. Dodatkowa skarżąca ponosi opłaty, których nie można zaliczyć do konicznych – opłata za telewizję cyfrowa i internet w wysokości 110 zł. Biorąc pod uwagę zestawienie miesięcznych wydatków koniecznych (788,28 zł) w stosunku do uzyskiwanego wspólnego dochodu przez skarżącą i jej syna (2.935 zł) należy stwierdzić, iż pozostała do zagospodarowania kwota pozwala na uiszczenie wpisu od skargi, bez wywoływania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym rodziny. Na to postanowienie S. D. wniosła sprzeciw domagając się jego uchylenia i przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazała, że dochód syna wynosi w istocie 2300 zł na rękę, zaś kwota 110 zł uiszczana za internet i telewizję nie jest kwotą wyjątkowo wysoką. Ponadto dochód syna jest znacznie poniżej średniej krajowej, która obecnie wynosi 4101,36 zł. Tym samym nie można uznać, że skarżąca może ponieść koszty postępowania bez uszczerbku dla siebie bądź też swojej rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 uzależnił przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w tym poprzez zwolnienie od kosztów – jak w niniejszej sprawie) od wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Dokonując analizy złożonych przez skarżącą oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, Sąd doszedł do przekonania, że jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca wraz z synem osiągają stałe miesięczne dochody. Syn pracuje zawodowo i kwota wynagrodzenia za pracę wynosi 2300 zł netto, zaś skarżąca posiada rentę w wysokości 635 zł. Zatem dochód ich wspólnego gospodarstwa domowego wynosi 2935,00 zł. Nawet biorąc pod uwagę fakt opłacania comiesięcznych rachunków, których kwota wynosi około 898 zł to i tak stwierdzić należy, że pozostała do zagospodarowania kwota pozwala na uiszczenie wpisu od skargi bez wywołania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym rodziny. Skarżącej nie można uznać za osobę ubogą, ponadto ma ona zaspokojone potrzeby mieszkaniowe (dom o powierzchni 140 m2). Podkreślenia wymaga, że celem prawa pomocy nie jest dbałość o zachowanie, w stanie nienaruszonym, majątku stron, ale udzielanie wsparcia osobom, które z przyczyn obiektywnych nie są w stanie partycypować w kosztach postępowania. Jak już wyżej zaznaczono prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., dlatego też, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu go w mocy.