II SA/Kr 347/05

WyrokWSA w Krakowie2007-05-16

Skład orzekający: Aldona Gąsecka-Duda, Krystyna Daniel, Kazimierz Bandarzewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej budowy budynku letniskowego, w szczególności w zakresie ustalenia kręgu stron postępowania i zapewnienia im czynnego udziału?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z uwagi na istotne naruszenie przepisów proceduralnych, w szczególności zasad praworządności, prawdy obiektywnej i czynnego udziału stron w postępowaniu. Organy nie ustaliły prawidłowo kręgu stron postępowania, nie zapewniły wszystkim stronom czynnego udziału w postępowaniu, a także nie podjęły wystarczających działań w celu ustalenia adresu zamieszkania jednej ze stron, co skutkowało wadliwością postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku letniskowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję nakazującą rozbiórkę, uznając budowę za samowolę budowlaną. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący C. S. kwestionował prawidłowość postępowania, wskazując m.in. na tolerowanie podobnych budów w okolicy przez lata. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje z powodu naruszeń proceduralnych.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego C. S. kwotę 500 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 maja 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda / spr. / Sędziowie WSA Krystyna Daniel AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2007 r. sprawy ze skargi C. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego C. S. kwotę 500 / pięćset / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] 2004r. znak[...], na podstawie art. 80 ust. 2, pkt.1, art. 81 ust.1, pkt. 2 i art. 83 ust.1 ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane ( tekst jednolity Dz. U. Nr 207 z 2003r., poz. 2016 z późn. zm. ) oraz art. 105 k.p.a. - umorzono prowadzone z urzędu na skutek zawiadomienia J. B. i S. B. postępowanie w sprawie samowolnej budowy przez inwestora C. S. budynku mieszkalnego na działce nr 712/27 w W., uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na stwierdzenie, że przedmiotowy obiekt nie jest budynkiem mieszkalnym, lecz letniskowym. Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] 2004r. znak[...], na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust.1 ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane ( tekst jednolity Dz. U. Nr 207 z 2003r., poz. 2016 z późn. zm. ) oraz art. 104 k.p.a. – nakazano inwestorowi C. S. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku letniskowego na działce nr 712/27 w W. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na skutek pism J. B. i S. B. (właścicieli działki nr 712/26 w W.) z dnia [...] 2004r. Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w W. wszczął postępowanie administracyjne. Przeprowadzona w dniu [...] 2004r. kontrola ujawniła, że na działce nr 712/27 w W. wybudowano dwa budynki bez wymaganego pozwolenia na budowę. Ustalono wówczas, że inwestorem jednego z obiektów - usytuowanego jako pierwszy od strony drogi dojazdowej graniczącej bezpośrednio z tą działką jest C. S., który w oświadczeniu do protokołu kontroli podał iż jest to budynek mieszkalny. W trakcie postępowania i przesłuchania dnia [...] 2004r. C. S. potwierdził, że jest wyłącznym inwestorem obiektu i wybudował budynek letniskowy w latach 2000 - 2002 bez wymaganej prawem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Obiekt ten jest użytkowany jako budynek letniskowy, a nie jak oświadczył w czasie kontroli, co mając na uwadze decyzją z [...] 2004r. umorzono poprzednie i wszczęto nowe postępowanie, dołączając do niego uprzednio zgromadzony materiał. Chcąc wdrożyć procedurę legalizacyjną obiektu, pismem z dnia [...] 2004r. zwrócono się do Wójta Gminy G. o podanie, czy dla miejscowości W. został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i od kiedy obowiązuje, w jakim terenie położona jest działka nr 712/27 w W. oraz, czy dopuszcza zabudowę kubaturową, z zaznaczeniem iż w przypadku braku planu należy udzielić informacji, czy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy w chwili budowy obiektu dopuszczał zabudowę na tej działce, wraz z określeniem jakiego typu zabudowa była dopuszczalna. W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia [...] 2004r. znak [...] podano, że obecnie Gmina G. nie posiada planu miejscowego dla miejscowości W., zaś w planie miejscowym obowiązującym w chwili budowy obiektów - ti. W latach 2000 - 2002, działka nr 712/27 w W. znajdowała się w terenach trwałych użytków zielonych - łąki i pastwiska, w strefie zalewowej rzeki Raby wodami opadowymi powodziowymi Q 1% . Wobec uzyskanej informacji PINB wezwano inwestora do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej działki - ostatecznej na dzień wszczęcia niniejszego postępowania, w odpowiedzi na co C. S. oświadczył do protokołu z dnia [...] 2004r., że nie posiada żądanej decyzji. Stosownie do art. 28 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 - 31. Artykuł 29 tej ustawy określa enumeratywnie budowa jakich obiektów nie wymaga pozwolenia na budowę, natomiast art. 30 i art. 31 wskazują na jakie obiekty wymagane jest dokonanie zgłoszenia właściwemu organowi. Przez pojęcie roboty budowlane - należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7 ustawy Prawo budowlane). Budową jest w myśl art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego - wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa oraz nadbudowa obiektu budowlanego. Obiektem budowlanym jest - o czym mowa w art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego - budynek (art. 3 pkt 2 ustawy) wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowla (art. 3 pkt 3 ustawy) stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, jak również obiekt małej architektury (art. 3 pkt 4 ustawy). Przez pojęcie budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Bezspornym jest fakt, że budynek letniskowy będący przedmiotem postępowania jest obiektem budowlanym w rozumieniu ustawy Prawo budowlane. Powyższe oznacza, że niedopuszczalne jest rozpoczęcie budowy bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych bądź też pomimo wniesienia - w oparciu o art. 30 ust. 2 lub 6 Prawa budowlanego - sprzeciwu przez właściwy organ administracji architektoniczno-budowalnej, a przypadki realizacji obiektu budowlanego we wskazanych powyżej sytuacjach określa się mianem samowoli budowlanej. Należy zwrócić uwagę, że regulacje dotyczące samowoli budowlanej odnoszą się zarówno do obiektów będących w trakcie realizacji, jak również tych, których budowa została zakończona, przy czym ustawodawca nie wskazał w tym przypadku żadnych ograniczeń czasowych. Do niedawna konsekwencją samowoli budowlanej było - co do zasady - rozbiórka obiektu budowlanego (art. 48 Prawa budowlanego), lub części obiektu budowlanego, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Od tej kategorycznej normy ustawodawca przewidywał wtedy dwa odstępstwa : w art. 49 Prawa budowlanego - wobec upływu 5 lat od zakończenia budowy obiektu, oraz w art. 103 ust.2 - jeśli budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy (tj. 1.01.1995 r.) lub w stosunku, do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. W obecnym brzmieniu art. 48 Prawa budowlanego w określonych wypadkach stwarza możliwość legalizacji samowolnie prowadzonej budowy. Dopuszczalna jest zatem legalizacja budowy prowadzonej bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ, jeżeli : 1) budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo - w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu; 2) budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowianych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Legalizacja budowy jest możliwa tylko w odniesieniu do obiektów budowlanych, które spełniała łącznie obie z wskazanych przesłanek - co w niniejszym przypadku nie ma miejsca. Właściwy organ nadzoru budowlanego może nakazać rozbiórkę tylko w takim zakresie, w jakim obiekt został wybudowany z naruszeniem prawa - na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z dnia 17 kwietnia 2000 r., IV SA 394/98. Artykuł 52 Prawa budowlanego stanowi, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48,49b, 50a, 51. Decyzja nakazująca przymusową rozbiórkę powinna być skierowana w myśl art. 52 Prawa budowlanego - do inwestora, który dokonał budowy lub zlecił wykonanie robót związanych z budowa obiektu dopuszczając się tym samym samowoli budowlanej. W tej sytuacji kierowanie nakazu rozbiórki do wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, pomimo że oni nie naruszyli wymagań ustawy byłoby bezpodstawne (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 26.03.1993r. sygn. III AZP 4/93 OSNC1993/12/212). Zgodnie ze stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z dnia 5.10.1999r. IV SA 1502/97, decyzja nakazująca rozbiórkę podlega wykonaniu z dniem, w którym stała się ostateczna. Jeśli natomiast rozbiórka nie zostanie wykonana dobrowolnie przez adresata decyzji orzekającej o rozbiórce, organ nadzoru budowlanego podejmie czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych wskazanych w ustawie z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu decyzji wskazano nadto, że zgodnie z art. 10 k.p.a. zapewniono stronom ich gwarancje procesowe, gdyż miały one możliwość udziału w każdej wymagającej tego fazie postępowania. Od powyższej decyzji wniósł w terminie odwołanie C. S., który domagał się jej uchylenia, bądź wstrzymania wykonania jako krzywdzącej. Uzasadniając te wniosku skarżący opisywał okoliczności zakupu wraz z J. L. przedmiotowej działki oraz uzyskane wówczas tak od sąsiadów, jaki w Urzędzie Gminy informacje o braku możliwości uzyskania na tym terenie jako zalewowym pozwolenia na budowę, której jednakże towarzyszyła od 15 lat akceptacja wznoszenia nad [...] domów. Rozwijając w tym kierunku dalszą argumentację skarżący wskazywał w szczególności na akceptację przez Gminę podziału terenu na małe działki, na wzmocnienie brzegów rzeki dla ochrony bliżej położonych domów, na pobieranie podatków od wzniesionych budynków i wieloletnie milczenie w sprawie ich istnienia organów nadzory budowlanego. Podkreślał także, że gdyby nie donos sąsiadów stan istnienia w tym rejonie ok. 70 budynków i powstawania dalszych byłby nadal tolerowany, oraz uznawał za niesprawiedliwe wszczęcie postępowania tylko w stosunku do domu skarżącego. Decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2004r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 104 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. Nr 207 z 2003r., poz. 2016 z późn. zm. ), po rozpatrzeniu odwołania C. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] 2004r. znak [...]- utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że po kontroli prawidłowości postępowania administracyjnego i wydanej decyzji dokonano powtórnego rozpatrzenia sprawy w granicach zakreślonych przez postępowanie pierwszoinstancyjne stwierdzając, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy. W ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu. Organ pierwszej instancji ustalił, że na działce nr 712/27 w W. zlokalizowany jest budynek letniskowy, wybudowany w latach 2000-2002, w warunkach samowoli budowlanej w rozumieniu ustawy Prawo budowlane. Według oświadczenia inwestora C. S., przedmiotowy obiekt był budowany bez uzyskania stosownej decyzji o pozwoleniu na jego budowę, jak również nie posiada on ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla tej inwestycji. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, wykonanie przedmiotowego obiektu powinno być poprzedzone uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, zatem w sytuacji braku takiej decyzji istnieją przesłanki do zastosowania trybu art. 48 obowiązującej ustawy Prawo budowlane. Norma zawarta w przepisie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego odnosi się do sytuacji, gdy obiekt budowlany lub jego część został wybudowany bez pozwolenia na budowę. Podlega on przymusowej rozbiórce, gdy właściwy organ stwierdzi, że jego budowa jest niezgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu - w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, oraz że nie narusza przepisów - w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. W niniejszej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających zastosowanie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, bowiem nie spełnione są warunki określone w art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. a) i b). Zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 27.03.2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. Nr 80, poz. 717 ) przestał obowiązywać miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego dotyczący terenu, na którym zlokalizowany jest przedmiotowy obiekt. Materiał dowodowy wskazuje też, że w dniu wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie nie istniała ostateczna decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla realizowanej inwestycji. Nie została spełniona zatem pozytywna przesłanka z art. 48 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, a w świetle powyższego brak było podstaw do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego z uwagi na niespełnienie warunków, o których mowa w tym przepisie ustawy. Wskazać przy tym należy, że postępowanie legalizacyjne z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego możliwe jest w sytuacji, gdy przesłanki z punktu 1 i 2 tego przepisu występują kumulatywnie, zaś niezaistnienie jednej z nich powoduje konieczność zastosowania przepisu art. 48 ust. 1. W nawiązaniu do treści odwołania, w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji wskazano, że nie podziela się zawartych w nim wywodów. Materiał dowodowy sprawy wskazuje, że nastąpiło naruszenie przepisów prawa poprzez realizację obiektu budowlanego bez wymaganej przepisami prawa decyzji o pozwoleniu na budowę, a podnoszone przez skarżącego kwestie nie mają charakteru merytorycznego i w świetle jednoznacznych przepisów ustawy Prawo budowlane nie mogą mieć wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie. Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2004r. znak [...] C. S. domagał się uchylenia decyzji organu pierwszej i drugiej instancji, prezentując argumentacją analogiczną do przedstawionej wyżej w odwołaniu. Wojewódzki Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. wnosił o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje . Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Mając na uwadze treść wyżej powołanych na wstępie orzeczeń, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania skargę należy uwzględnić niezależnie od podnoszonych w niej zarzutów z uwagi na dostrzegane w ramach kontroli z urzędu istotne naruszenie przez organ pierwszej i drugiej instancji przepisów proceduralnych. Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej , której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności i wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynikał między innymi rozwijany w art. 77 §1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji, któremu towarzyszą określone uprawnienia stron w postępowaniu dowodowym, w postaci prawa zgłaszania wniosków oraz uczestniczenia w czynnościach. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Powołane wyżej zasady proceduralne odnoszą się także do kwestii ustalenia kręgu stron postępowania administracyjnego, którą jest myśl art. 28 k.p.a. każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku ono dotyczy albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Analizowana kwestia ma zasadnicze znaczenie z uwagi na treść art. 10 k.p.a., statuującego zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, którymi w sprawach dotyczących obiektów budowlanych będących częściami składowymi nieruchomości mogą być w zależności od konkretnego stanu faktycznego, uwzględniając przepisy prawa cywilnego nie tylko ich właściciel, współwłaściciele lub użytkownicy wieczyści, ale także podmioty, którym przysługują takie prawa do nieruchomości z nimi sąsiadujących. Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu (prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania) obejmuje fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego, fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem decyzji oraz fazę podejmowania decyzji (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks..., s. 150). Z zasadą tą należy wiązać, w szczególności art. 61 § 4 k.p.a. - który przewiduje obowiązek organu zawiadomienia o jego wszczęciu wszystkich stron , a także szereg przepisów rozdziału 4 k.p.a. - gwarantują stronom udział w postępowaniu dowodowym ze skutkiem określonym w art. 81 k.p.a. Naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową i stanowi podstawę do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w sprawie o wznowienie postępowania na wniosek strony, niezależnie od tego, czy miało wpływ na treść decyzji (przykładowo: wyr. NSA z dnia 26 stycznia 1999 r., III SA 979/98, niepubl.; wyr. NSA z dnia 4 kwietnia 1997 r., III SA 1795/95, niepubl.). Artykuł 10 § 2 k.p.a. wprowadza wyjątek pozwalający na odstąpienie od omawianej zasady w sytuacji spełnieniem łącznie dwu przesłanek związanych z zaistnieniem obiektywnych przypadków rodzących konieczność natychmiastowego wydania decyzji w postaci - załatwienie sprawy niecierpiącej zwłoki oraz wystąpienie niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego lub grożąca niepowetowana szkoda materialna. Odnosząc te ogólne uwagi do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy zauważyć, że zarówno zaskarżona jaki i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie zawierają ustaleń dotyczących kręgu stron, ani z tym związanych rozważań, poza wskazaniem na skierowanie nakazu rozbiórki obiektu do inwestora. Jak wynika z treści zawiadomienia o wszczęciu postępowania, czy też sporządzonych w obu instancjach wykazów stron uznano za nie : C. S., R. S., J. L., K. L. i A. B. - jako współwłaścicieli działki nr 712/27 w W. W aktach sprawy brak dokumentów urzędowych lub prywatnych pozwalających na ustalenia stanu prawnego powyższej nieruchomości, zaś nie stanowi takowych w szczególności niepodpisane i nieopatrzone stosownymi pieczęciami pismo nazwane wypisem uproszczonym z rejestru gruntów według stanu na dzień [...] 2004r ( k. 10 akt organu pierwszej instancji ). Ustalenie stanu prawnego działki nr 712/27 w W. nie było też przedmiotem przesłuchania C. S. Gdyby nawet przyjąć za zgodne z rzeczywistym stanem prawnym dane ujawnione we wskazanym wyżej piśmie nazwanym wypisem uproszczonym z rejestru gruntów, to znajdujące się w aktach zwrotne potwierdzenia odbioru korespondencji wskazują na pozbawienie możności udziału w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym uznanej za jego stronę R. S. Zważyć należy bowiem, że o ile przeznaczona dla wyżej wymienionej przesyłka zawierająca decyzję z dnia [...] 2004r. znak [...] oraz zawiadomienie z dnia [...] 2004r. o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie została przez pocztę zwrócona po awizowaniu z adnotacją o jej niepodjęciu w terminie, o tyle kierowane do R. S. na ten sam adres wezwanie w trybie art. 50 § 1 i 75 k.p.a. z dnia [...] 2004r. zostało przez pocztę zwrócone z relację iż adresat nie mieszka tu od dwóch lat. W aktach sprawy znajduje się również zwrócone przez pocztę z adnotacją o niepodjęciu w terminie zawiadomienie wyżej wymienionej w trybie art. 10 k.p.a. z dnia [...] 2004r. Brak natomiast dowodu doręczenia R. S. decyzji organu pierwszej instancji , zaś zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2004r. znak [...] została zwrócona przez pocztę bez doręczenia, ze wskazaniem innego adresu. W tym kontekście należy zauważyć, że pomimo pojawiających się na tle rozbieżnych relacji poczty wątpliwości co do zapewnienia R. S. wynikających z ustawy praw organy nadzoru budowlanego zobowiązane do ich przestrzegania nie podjęły żadnych czynności mających na celu tak ustalenie rzetelności relacji opisanych doręczeń, jak i adresu zamieszkania wyżej wymienionej. Powołana korespondencja, która została przez pocztę zwrócona jako niepodjęta w terminie przez adresata nie spełnia zresztą wymogów skutecznego doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 44 § 1 – 2 k.p.a. , bowiem w zwrotnych potwierdzeniach odbioru brak koniecznych informacji o przechowywaniu pisma przez pocztę, przez okres siedmiu dni w swojej placówce, a także o pozostawieniu adresatowi zawiadomienia o złożeniu pisma w miejscu określonym w § 1 w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania adresata albo jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w miejscu widocznym na nieruchomości, której postępowanie dotyczy. Ta negatywna uwaga dotyczą zresztą innych dokonywanych w sprawie doręczeń przewidzianych w art. 44 § 1- 2 k.p.a., które dla A. M. mają charakter tylko nieskutecznych doręczeń zastępczych. Ponadto jak wynika z akt sprawy strony nie zostały też pouczone przez organ pierwszej instancji o treści art. 41 § 1-2 k.p.a. Nie jest rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zastępowanie organów administracji publicznej w wykonywaniu ich kompetencji orzeczniczych, przy czym wskazane wyżej uchybienia proceduralne, przy braku wadliwości wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. stanowią przesłankę do uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. Podstawą powyższego jest naruszenie przez oba organy wszystkich powołanych uprzednio przepisów proceduralnych, w a szczególności art. 7 k.p.a., 77 k.p.a, 107 § 1 i 3 k.p.a., co skutkuje odstąpieniem od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do przeprowadzenia której zmierzają w istocie zarzuty skargi. Taka kontrola następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym z udziałem wszystkich stron postępowaniu (por. wyrok NSA z 10.02.1981r. , SA 910/80, ONSA 1981, nr 1 , poz. 7 oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. T. Wosia , WP LexisNexis W-wa 2005 str. 145 t. 14 ). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. orzekł jak w pkt I. sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a., zaś rzeczą organów nadzoru budowlanego przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie wyeliminowanie wytkniętych uchybień. Podstawą orzeczenia zawartego w punkcie II. sentencji wyroku jest art.152 p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono jak w pkt IIi. sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło