II SA/Kr 3492/01

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : WSA Krystyna Daniel AWSA Beata Cieloch (spr) Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia 16 października 2001 r., Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...] lipca 2001 r., II. zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] na rzecz skarżącej M. I. kwotę 10 zł ( dziesięć ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. IISA/Kr 3492/01 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] lipca 2001r Nr [...] , wydaną na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r Nr 142 poz.950 z poźn. zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił J. I. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBOWiD w [...] decyzją z dnia [...] .12.1982 r z tytułu "utrwalenia władzy ludowej" w okresie od [...] .02.1945r do [...] .12.1947r, łącznie 2 lata, 11 miesięcy . W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w okresie zaliczonym przez ZBoWid jako działalność kombatancka pełnił służbę w Milicji Obywatelskiej. Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie akt ZBOWiD. W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, że J. I. uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" W myśl art.25 ust.2 pkt 2 ustawy, osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich. Wyjaśnił jednocześnie, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. l ust.2 , art.2 i 4 ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. I. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i wyjaśnił okoliczności podjęcia pracy w Powiatowej Komendzie Milicji Obywatelskiej w charakterze kierowcy. Podniósł także, że pracował w MO do 1953 r ,Następnie w 1953 r został aresztowany i oddany pod sąd wojskowy ,gdzie oskarżono go jako wroga ustroju i po trzech rozprawach został skazany na l rok więzienia w zawieszeniu na 3 lata. Zwolniony został z więzienia [...].06.1953r i wydalony z pracy z MO. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 16.10.2001 r r Nr [...] , wydaną na podstawie art.138 § l pkt l , art. 127 § 3 kpa oraz art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r Nr 142 poz.950 z poźn. zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] .07.2001 r Nr [...] W uzasadnieniu decyzji wskazano, że J. I. otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej Kierownik stwierdził także ,że praca przymusowa wykonywana na rzecz III Rzeszy nie jest działalnością kombatancką i nie ma wpływu na posiadanie uprawnień kombatanckich. Dlatego też na podstawie art. 25ust.2 pkt2 w /w ustawy pozbawił uprawnień kombatanckich . W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję J. I. podtrzymał zarzuty wymienione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, powołując się na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji .Ponadto podniósł, iż w związku z tym ,ze Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową żadna forma działalności w jej ramach nie daje podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich .Powołano się w tym zakresie na stanowisku NSA wyrażone w uchwale z dnia 12.06.2000r . Ponadto zdaniem organu zarzuty podniesione w skardze odnośnie przebiegu postępowania i działalności kombatanckiej nie mają wpływu na wynik sprawy w świetle obowiązujących przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej oznaczaną jako p.o.p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art. 134w/w ustawy/ Skarga jest zasadna. Stosownie do przepisu art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji (tekst jedno Dz.U. z 1997r Nr 142 poz.950 ze zmianą -Dz. U.00.12.136), pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby , które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. l ust. 2, wart. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od [...] maja 1945 r. do [...] czerwca 1947 r. Jednym z tytułów określonych w ustawie jest art. 4 ust l pkt 4 w/w ustawy zgodnie z którym uprawnienia kombatanckie przysługują osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania, pkt 4) w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956 na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956r bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Już w piśmie do organu z dnia 2.01.2001 r J. I. podawał, że przebywał w więzieniu w [...] od lutego 1953r do czerwca 1953r i został skazany przez sąd wojskowy, (dowód: pismo k.17.akt adm, karta zwolnienia więźnia śledczego k. 13 akt adm,). Ustosunkowując się do twierdzenia organu zawartego w decyzji z dnia 31 lipca 2001 r, że "Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. l ust.2, art. 2 i 4 ustawy", podnieść należy, że jeżeli stanowiskiem Sądu Najwyższego, na które powołał się organ, jest stanowisko zawarte w wyroku SN z dnia 21. 03 .1996r (III ARN 80/95 OSNP 1996/18/261), to odniesienie to jest niewłaściwe. Sąd Najwyższy stwierdził wówczas, że organ orzekający w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.) nie jest obowiązany do wyjaśnienia, czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie takich uprawnień na podstawie art. 21 ust. l tej ustawy. Podkreślić jednak należy, że pogląd ten wyrażony został na gruncie przepisu at.25 ust.2 pkt 2 ustawy w brzmieniu, jakie obowiązywało do dnia 31.07.1997r. Przepis ten stanowił wówczas: pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Dopiero począwszy od dnia [...].07.1997r w przepisie tym dodano zdanie drugie: uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od [...] maja 1945 r. do [...] czerwca 1947 r. Na podstawie przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy można stwierdzić, że "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" zachowuje uprawnienia kombatanckie, jeżeli ma te uprawnienia z innych tytułów określonych w tej ustawie. Oznacza to, że w toku postępowania o pozbawienie uprawnień kombatanckich powoływanie się przez taką osobę na inny określony w ustawie tytuł do tych uprawnień nie może być utożsamiane z wnioskiem o przyznanie uprawnień, o którym mowa w art. 22 ust. 3 omawianej ustawy. Zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów NSA z dnia 4.03.2002r (ONSA 2002/4/132) , wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich. Skoro więc skarżący podnosił w toku postępowania ,że przebywał w 1953 roku w więzieniu ,albowiem został skazany przez sąd wojskowy na l rok więzienia z zawieszeniem na trzy lata i przedstawiał na tę okoliczność dowody - kartę zwolnienia więźnia śledczego (k. 13 akt administracyjnych), to organ administracji, z naruszeniem przepisów postępowania art. 7 kpa, 77 kpa, 80 kpa rozstrzygnął o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich, nie badając czy zachodzi przesłanka z art.4 ust.l pkt 4 w/w ustawy. Zgodnie bowiem z treścią art. 7 k.p.a - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmuj ą wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności i wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego - w tym na rozłożenie ciężaru dowodu, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 §1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji, czego co do zasady nie zmienia regulacja zawarta w rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22.09.1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 116, poz. 745). Rzeczą organu było zatem dokładne ustalenie na podstawie wszystkich zgromadzonych dowodów czy zaszły przesłanki określone w art. 4 ust. l pkt. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, jak również odniesienie się do wszystkich dowodów zgromadzonych w postępowaniu zgodnie z treścią art. 107 kpa, czego poprzednio organ nie uczynił. Postępowanie to będzie toczyło się z udziałem wdowy na podstawie art.20 ust 3 w/w ustawy. Dlatego też, na podstawie powołanego przepisu i art. 145 § l pkt. l ppkt c p.o.p.p.s.a. jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 ustawy.