II SA/Kr 357/12

WyrokWSA w Krakowie2012-05-30

Skład orzekający: Kazimierz Bandarzewski, Mirosław Bator, Aldona Gąsecka – Duda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego oraz wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, w przypadku gdy roboty budowlane zostały już zakończone, a jedynie w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie może nałożyć obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego w przypadku już zakończonych robót budowlanych, opierając się wyłącznie na art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, organ powinien zastosować przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2, nakazując rozbiórkę obiektu, jego części, doprowadzenie do stanu poprzedniego lub wykonanie określonych czynności w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, a nie sporządzenie projektu zamiennego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia przez organy nadzoru budowlanego na inwestora obowiązku zamurowania otworów okiennych oraz sporządzenia projektu budowlanego zamiennego z powodu istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, w tym zmiany lokalizacji budynku i zbiornika na nieczystości ciekłe. Inwestor kwestionował zasadność nałożonych obowiązków, podnosząc m.in. kwestie błędnych pomiarów i prywatnoprawny charakter zgody poprzedniego właściciela sąsiedniej działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy niewłaściwie zastosowały przepisy Prawa budowlanego, nakładając obowiązek sporządzenia projektu zamiennego w sytuacji zakończonej budowy.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. oraz zasądzenie od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie : WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Aldona Gąsecka – Duda Protokolant : Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2012 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 9 stycznia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku: I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego E. K. kwotę 757 zł ( siedemset pięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. znak[...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 oraz art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 243 poz. 1623 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. nałożył na E.K. w pkt 1 decyzji obowiązek zamurowania 3 otworów okiennych (2 na parterze, 1 na poddaszu) w ścianie południowej budynku od strony dz. nr 1 , w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w pkt 2 decyzji sporządzenia i przedstawienia 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego w zakresie zagospodarowania działki nr 2 w miejscowości O. , uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych w terminie do dnia 31 października 2011 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...]stycznia 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. odmówił udzielenia pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego zlokalizowanego na dz. nr 2 a następnie wszczął z urzędu postępowanie w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] marca 2011 r. Dalej organ wskazał, że podczas kontroli robót budowlanych przeprowadzonych 9 września 2010 r., stwierdził, iż na działce nr 2 inwestor – E.K. wybudował, na podstawie decyzji pozwolenia na budowę z dnia 14 maja 1997 r., jednorodzinny budynek mieszkalny. Organ stwierdził również, że budynek zrealizowany jest w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego. Odstępstwa polegają na zmianie lokalizacji budynku w stosunku do granic nieruchomości - projektowano odległość 4,0m od granicy dz. nr 1 a budynek usytuowano w odległości 3,0-3,30 m, oraz na zmianie lokalizacji zbiornika na nieczystości ciekłe. Zmiana lokalizacji budynku została ustalona w oparciu o porównanie projektu zagospodarowania i położenia budynku w odniesieniu do obiektów sąsiadujących. Według projektu z 14 maja 1997 r. budynek miał być zlokalizowany w odległości 9,0 m od granicy z dz. nr 1 a zbiornik na nieczystości ciekłe miał być wykonany przy budynku gospodarczym w północno-wschodniej części działki. Na projekcie zagospodarowania przedstawionym przez inwestora zostały naniesione zmiany z zakresie tych odległości. Budynek mieszkalny został przesunięty do granicy z dz. nr 1 z odległości 9,0 m do 4,0 m, jednocześnie wymiary budynku mieszkalnego nie uległy zmianie. Zmiany zostały opatrzone podpisem i pieczątką projektanta K.K. z data 1 lipca 1997r. Zmiana nastąpiła więc już po udzieleniu pozwolenia na budowę, ale nie była poprzedzona zmianą pozwolenia na budowę. Ponadto projektant wyraźnie zaznaczył, że na wysokości projektowanego budynku mieszkalnego ogrodzenie przebiega w granicy (zaznaczył je linią ciągłą z punktami według oznaczeń w geodezji obrazujący przebieg istniejącego ogrodzenia). W tym czasie na działce nr 1 budynek mieszkalny sąsiada był w budowie, projekt przedstawia jego lokalizację na 4,0 m od granicy z działką inwestora. Natomiast jak wynika z pomiarów wykonanych w dniu 9 września 2010 r. budynek mieszkalny jest obecnie usytuowany w odległości od 3,0 do 3,30 m do granicy z dz. nr 1 a pomiędzy budynkami na dz. nr 2 i 1 nie zachowano odległości 8,0 m. Skoro projektant w 1997 r. potwierdził, że na działce nr 1 zachowano odległość 4,0 m od ogrodzenia, to oznacza ze budynek na dz. nr 2 został przesunięty w kierunku granicy. Podczas kontroli przeprowadzonej na dz. nr 1 zmierzono odległość od ogrodzenia do budynku mieszkalnego i wynosi ona 4, 10 m. Zatem odległość między budynkami wynosi ok. 7,40 m. Zaznaczono, że zlokalizowane w granicy ogrodzenie jest stare, wykonane na fundamencie betonowym, obecnie inwestor zdemontował wypełnienie między słupkami ogrodzenia, łącząc je taśmą. Odnosząc się do kwestii sporządzonej przez geodetę P. mgr inż. T.S. inwentaryzacji powykonawczej budynku mieszkalnego jednorodzinnego organ stwierdził, że na dokumencie tym geodeta zawarł stwierdzenie, ze budynek mieszkalny wraz z przyłączami posadowiono zgodnie z projektem zagospodarowania z dnia 14 maja 1997 r. Jednakże geodeta przesłuchany na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. wyjaśnił, że składał to oświadczenie z uwzględnieniem dokładności map od 50 do 80 cm. A więc błąd pomiaru mógł wynieść od 50 do 80 cm i nie jest on w stanie stwierdzić, czy odległość budynku od granicy dz. nr 1 wynosi 4,0 m. Nie ulega też wątpliwości, że zbiornik na nieczystości ciekłe został zlokalizowany w innym miejscu, przesunięto go w kierunku południowym działki. W ocenie organu z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że inwestor, bez wcześniejszego uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, dokonał zmian istotnych od zatwierdzonego projektu; zmiany te dotyczą zakresu objętego projektem zagospodarowana działki poprzez przesunięcie budynku w stosunku do granic nieruchomości oraz zmianie lokalizacji zbiornika na nieczystości ciekłe. Odwołanie od tej decyzji wniósł E.K. podnosząc, że nie zgadza się z wydaną decyzją. W piśmie stanowiącym uzupełnienie odwołania wskazał, że wbrew twierdzeniom organu nadzoru budowlanego odległość między południową ścianą budynku, a granicą jego nieruchomości znajduje się w odległości ponad 4, a zatem nie został naruszony § 12 ust. 1 pkt rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Odwołujący podniósł także, że oględziny w dniu 9 września 2010 r. zostały przeprowadzone niewłaściwe, bowiem pracownicy organu posłużyli się bowiem złą metodą badań. Znaczenia dla sprawy nie ma odległość między postawionym na nieruchomości budynkiem, a ogrodzeniem, które nie pokrywa się z granicą nieruchomości, tylko i wyłącznie odległość między budynkiem, a geodezyjnie wyznaczoną granicą nieruchomości. Decyzją z dnia [...]stycznia 2012 r. znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 104 k.p.a. oraz art. 80 ust 2 i art. 83 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 243 poz. 1623 ze. zm.) - uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania wynikającego z niej obowiązku i w tym zakresie orzekł, że obowiązek należy wykonać do dnia 30 kwietnia 2012 r. W pozostałym zakresie decyzja została utrzymana w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że przepis art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w okresie dokonania w/w odstępstw (1 lipca 1997 r. - data naniesienia zmian na projekt zagospodarowania oraz jednocześnie data wytyczenia przez geodetę budynku w terenie) stanowił, iż w przypadkach innych niż określone w art. 48 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: (..) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu bądź w przepisach, natomiast przepis art. 51 uprawniał organy nadzoru w sytuacji zaistnienia w/w stanu faktycznego do nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych robót lub czynności w celu doprowadzenia budowy do stanu zgodnego prawem. Organ wskazał, iż w w/w okresie brak było definicji legalnej istotnego odstępstwa zatwierdzonego projektu budowlanego. Definicje istotnego odstępstwa ustawodawca wprowadził ustawą z dnia 16 kwietnia 2004r., o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz.U. 2004r. Nr 93, poz.888 ze zm.). Znowelizowany w/w ustawą art. 36a zawierał katalog działań inwestora uznanych za stanowiące istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, wymagających uzyskania decyzji o zmianie decyzji o pozwoleniu na budowę. Przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte w dniu 9 września 2010 r. Analiza przepisów ustaw z dnia 16 kwietnia 2004r. oraz z dnia 28 lipca 2005r. wykazała, że w niniejszej sprawie należy odwoływać się do pojęcia "istotnych odstępstw" wprowadzonego ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. (aktualnie obowiązujące brzmienie art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego). Reasumując, w ocenie organu odwoławczego roboty budowlane związane z realizacją budynku mieszkalnego na działce nr 2 , realizowane są na podstawie zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę projektu budowlanego z odstępstwami od w/w projektu w zakresie dotyczącym projektu zagospodarowania działki, które to odstępstwa zakwalifikować należy, jako istotne w rozumieniu przepisu art. 36a ust. 1 pkt 5 obowiązującej ustawy Prawo budowlane. Organ podkreślił, że w przypadku jednoznacznego ustalenia przez organ nadzoru budowlanego, iż w trakcie robót budowlanych realizowanych na podstawie projektu budowlanego zatwierdzonego ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, inwestor dokonuje odstępstw od w/w projektu lub innych warunków pozwolenia na budowę, które w myśl definicji zawartej w przepisie art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego uznać należy za odstępstwa istotne, zastosowanie winien znaleźć przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Biorąc zatem pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, oraz przyjętą na jego podstawie, w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, prawidłową kwalifikację dokonanych przez inwestora odstępstw, zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji przyjął prawidłowy tryb postępowania oparty na przepisie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, zobowiązując inwestora do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego w zakresie projektu zagospodarowania działki. Za uzasadniony i znajdujący oparcie w w/w przepisie uznać należy również nakaz wykonania robót budowlanych polegających na zamurowaniu otworów okiennych w południowej ścianie przedmiotowego budynku mieszkalnego, celem doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Aktualna lokalizacja w/w obiektu względem sąsiedniej działki budowlanej (nr1 ) narusza bowiem zasady sytuowania budynków na działce budowlanej uregulowane w przepisie § 12 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który znajduje zastosowanie w przedmiotowej sprawie, na zasadzie przepisu art. 330 pkt 1 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W odpowiedzi na zarzuty podniesione w odwołaniu organ wskazał, iż wyjaśnienia mgr inż. T.S. podważają wartość dowodową wyłączenie sporządzonej przez niego inwentaryzacji powykonawczej, a to ze względu na przyjętą skalę w/w opracowania, natomiast pozostają bez wpływu na ocenę pozostałych dowodów przeprowadzonych przez organ I instancji i ich ocenę dokonaną przez organ w toku ponownego rozpoznawania sprawy. Punktem odniesienia dla wykonywanych przez organ I instancji pomiarów było ogrodzenie zlokalizowane między działkami nr 2 i 1 w O. im. Lokalizacja w/w ogrodzenia (jako ogrodzenia projektowanego) została wykazana na projekcie zagospodarowania działki ewidencyjnej nr 2 zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę, tak samo jak lokalizacja budynku mieszkalnego istniejącego na sąsiedniej działce (nr1 . Według w/w projektu ogrodzenie przebiegało w granicy działek. Dokonane przez PINB pomiary potwierdziły zgodność lokalizacji istniejącego obecnie ogrodzenia względem budynku mieszkalnego na działce nr 1 z zatwierdzonym projektem zagospodarowania. Ponadto, według założeń projektanta uwzględniających zmianę naniesioną na projekt w dniu 1 lipca 1997 r. odległość między projektowanym budynkiem na działce nr 2, a istniejącym budynkiem na działce sąsiedniej (nr 1 ) miała wynosić 8 m. Pomiary dokonane przez organ I instancji wskazują natomiast, iż odległość ta wynosi od 7,10 m do 7,40 m. Powyższe świadczy jednoznacznie, że w trakcie procesu budowlanego doszło do zmiany lokalizacji budynku mieszkalnego na działce nr 2 względem stanu projektowanego tj. wytyczeniu go w odległości mniejszej niż 4 m od linii granicy działki wykazanej na zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę projekcie zagospodarowania działki. Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł E.K. zarzucając naruszenie materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane, podczas gdy prawidłowe odniesienie wskazanej normy do ustalonego w sprawie stanu faktycznego nakazuje przyjąć, iż nie zachodziła konieczność nałożenia na skarżącego obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, a nawet przyjęcie odmiennego stanowiska nakazało uwzględnić w wydanym rozstrzygnięciu proporcjonalność środka przymusu nałożonego na skarżącego. Skarżący zarzucił również naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie § ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r., a także naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6 k.p.a. poprzez nałożenie zbyt dolegliwego obowiązku, podczas gdy całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy materialnoprawne nakazywały uwzględnić zasadę proporcjonalności działania organów administracji. Skarżący podniósł, że stosowanie do § 232 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej Budownictwa z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery cegła szklana lub inne przeszklenie. Organ rozpatrujący sprawę nie dostrzegł oraz nie uzasadnił rafio sufficiens przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia, nakładając na skarżącego najbardziej dolegliwy z obowiązków podczas gdy przeznaczenie postawionego na działce domu (miał służyć wyłącznie w celach mieszkalnych) w relacji z interesem inicjatorki postępowania H.C. przemawiał za tym, aby zważyć czy aby nałożony na skarżącego obowiązek w postaci nakazu zamurowania okien w ścianie budynku nie był środkiem zbyt dolegliwym, niespełniającym zasadniczych celów postępowania. Skarżący podniósł także naruszenie art. 7 i 9 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązków w zakresie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zaniechanie poinformowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków tj. konieczności zainicjowania przez niego postępowania administracyjnego w zakresie ustalenia spornej granicy, który mogło mieć wpływ na wydaną decyzję. Zdaniem skarżącego, gdyby przeprowadzono, jak się wydaje obligatoryjne w toku dostrzeżonych wątpliwości, postępowanie rozgraniczeniowe, które potwierdziłoby stanowisko prezentowane przez skarżącego, to nakładanie obowiązków w celu doprowadzenia budowli do stanu zgodnego z prawem nie byłoby konieczne, bowiem stan niezgodności z prawem w ogóle by nie wystąpił. Ponadto skarżący podniósł, że na zbliżenie budynku do granic działki nr 1 zgodził się poprzedni właściciel tej działki. Kwestionowane obecnie tego faktu przez inicjatorkę postępowania w sposób oczywisty odnosi się stosunków sąsiedzkich regulowanych w kodeksie cywilnym. Sytuacja której pozwolono na budowę w zbliżeniu do granicy działki sąsiedniej za przyzwoleniem jej właściciela nie należy do sfery publicznoprawnej, lecz prywatnoprawnej. Wydawanie rozstrzygnięcia wyłącznie w oparciu o regulację § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. jest zatem przedwczesne. Skarżący podkreślił, że bezspornym jest fakt udzielenia przez poprzedniego właściciela sąsiedniej działki zgody na posadowienie budynku w odległości zbliżonej do granicy nieruchomości, co było wyrazem ukształtowania wzajemnych interesów stron. Budowa budynku w zbliżeniu do granicy nie narusza zasad współżycia społecznego jak też nie zakłóca korzystania z sąsiedniej nieruchomości ponad przeciętną miarę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. Przepis art. 151 mówi z kolei, iż w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania organów administracji nadzoru budowlanego było zbadanie realizacji przedmiotowej inwestycji w zakresie jej zgodności z zatwierdzonym projektem budowlanym. Według ustaleń organów, inwestycja ta (już w całości wykonana), zrealizowana została z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego. W tej sytuacji zdaniem organów zastosowanie ma przepis art. art. 51 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane. Poglądu tego sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela. Nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2004 r.) w art. 51 ustawy Prawo budowlane dodany został ust. 7 o treści - przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane (a więc także budowa obiektu budowlanego – art. 3 pkt 6 oraz 7 w/w ustawy), w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust.1. Prowadzenie lub kontynuowane postępowania naprawczego jest zatem możliwe nie tylko do obiektów będących w realizacji (po wydaniu wcześniej postanowienia o wstrzymaniu wykonywania robót budowlanych w oparciu o art. 50 ustawy Prawo budowlane) ale także tych już zrealizowanych. Konstrukcja tego przepisu jest natomiast taka, iż w postępowaniu takim stosuje się tylko przepisy art. 51 ust 1 pkt 1 i 2 tj. nie ma zastosowania pkt 3 który stanowi między innymi o tym, iż w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę – organ nakłada obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, a także nie stosuje się przepisów art. 51 ust 4 do 6. Tak więc w postępowaniu tym nie można na inwestora nałożyć obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego. Przy tym przepis wskazuje wyraźnie, iż znajduje on zastosowanie zawsze wtedy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. tj. we wszystkich przypadkach o których mowa w tym przepisie - a więc także wykonanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Oznacza to zdaniem sądu, iż w przypadkach takich tj. prowadzenia postępowania w stosunku do obiektu już wybudowanego (i to nie w ramach samowoli budowlanej bo wtedy zastosowanie miałby art. 48 ustawy Prawo budowlane) ale zrealizowanego ze znacznymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego, organ nie może nałożyć obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego, ale powinien kierując się przepisem art. 51 ust 1 pkt 1 lub 2 ustawy Prawo budowlane bądź nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. W przypadku nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, postępowanie takie kończy się stosownie do wskazań zawartych w art. 50 ust 3 ustawy Prawo budowlane. Tak więc po sprawdzeniu przez organ wykonania obowiązku przez zobowiązanego, organ wydaje decyzję o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo - w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Zwrócić też należy uwagę na wzajemna relację pomiędzy przepisem art. 51 ust 7 (który omówiono wyżej) a przepisem art. 51 ust 4 w związku art. 51 ust 1 pkt 3 ustawy prawo budowlane. Mianowicie przepis art. 51 ust 4 stanowi, iż po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Tak więc także na podstawie tej regulacji, organ może zatwierdzić projekt budowlany zamienny oraz nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie w sytuacji kiedy obiekt budowlany został już zrealizowany (zakończano jego budowę). Przepisy te tylko pozornie są ze sobą w sprzeczności (w sposób odmienny regulują postępowanie naprawcze w stosunku do obiektów już zrealizowanych). Przepis art. 51 ust 4 stosuje się bowiem jedynie w sytuacji o której mowa we art. 51 ust 1 pkt 3 w związku z art. 50 ust 1 pkt 4 tj. w sytuacji kiedy organ stwierdza wykonywanie (a zatem kiedy inwestycja nie została jeszcze ukończona) robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę oraz postanowieniem wydanym na podstawie art. 50 ust 1 ust 1 wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych a następnie w terminie do 2 miesięcy wydaje decyzję w której nakłada, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oraz wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. A zatem decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego w której nakazuje się uzyskać pozwolenie na użytkowanie organ nadzoru budowlanego wydaje jedynie wtedy gdy budowa została zakończona w związku z decyzją wydaną na postawie art. 51 ust 1 pkt 3 tj. na skutek wykonania przez inwestora określonych w decyzji organu nadzoru budowlanego, czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Postępowanie to kończy się nałożeniem przez organ nadzoru budowlanego na inwestora obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie. W sytuacji, gdy jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, organ nadzoru budowlanego w stosunku do budynku już zrealizowanego - co do którego nie wydał wcześniej postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych (które to postanowienie można wydać jedynie wtedy, kiedy roboty te nie zostały jeszcze zakończone - obiekt nie został jeszcze zrealizowany), a następnie nakazu wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, wbrew zapisom przepisu art. 51 ust 7 stosuje przepis art. 51 ust 1 pkt 3 tj. nakazuje sporządzenie i przedstawienie projektu budowlanego zamiennego oraz w oparciu o wyżej wskazaną podstawę prawną (art. 51 ust 1 pkt 3) a nie w oparciu o art. 51 ust 1 pkt 2 nakazuje wykonanie określonych czynności lub robót budowlanych - dopuszcza się naruszenia prawa materialnego. Skutkuje to wadliwością wydanej na tej podstawie decyzji. Takie samo stanowisko zajął sąd w sprawie II SA/Kr 545/10 oraz II SA/Kr 949/11. Z uwagi na stwierdzone uchybienia co do zastosowania prawa, przedwczesne jest ustosunkowanie się szczegółowo do zarzutów skargi. Podnieść jednakże należy, iż wbrew tym zarzutom, (iż sprawa należy do sfery prywatno-prawnej) zdaniem sądu nie budzi wątpliwości iż sprawa jest sprawą administracyjną obligującą organ nadzoru budowlanego do podjęcia działań z urzędu. Z całą pewnością bowiem realizacja obiektu budowlanego i istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego nie jest tylko sporem sąsiedzkim, ale jako sprawa z zakresu prawa budowlanego, obliguje organ nadzoru budowlanego do wszczęcia postępowania mającego na celu doprowadzenie obiektu zrealizowanego do stanu zgodności z prawem a zatem do prowadzenia tzw. postępowania naprawczego. Zwrócić także należy uwagę, iż organy nie nałożyły na skarżącego obowiązku zamurowania okien konkretnym (nieprzenikającemu światła) materiałem. Skarżący mógłby obowiązek wykonać poprzez zamurowanie okien tzw. luksferami. Mając na uwadze powyższe, sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a także art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło