II SA/Kr 3577/01
WyrokWSA w Krakowie2006-01-31
Skład orzekający: Andrzej Niecikowski, Joanna Tuszyńska, Beata Cieloch
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozbawienie uprawnień kombatanckich wdowy po kombatancie, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach, jest zasadne, jeśli organ administracji wykazał jedynie wykonywanie zadań operacyjnych, a nie również zadań śledczych przez zmarłego męża?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji nie wykazał wszystkich przesłanek wymaganych do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Zgodnie z przepisami, aby pozbawienie było zasadne, konieczne jest wykazanie nie tylko wykonywania zadań operacyjnych, ale również zadań śledczych przez funkcjonariusza aparatu bezpieczeństwa publicznego. W analizowanej sprawie organ ograniczył się jedynie do wskazania zadań operacyjnych, naruszając tym samym zasady prawdy obiektywnej i praworządności (art. 7, 77, 80 k.p.a.).Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, która pozbawiła ją uprawnień wdowy po kombatancie. Decyzja opierała się na ustaleniu, że zmarły mąż skarżącej, będąc funkcjonariuszem MO, wykonywał czynności operacyjne związane ze zwalczaniem organizacji działających na rzecz niepodległości RP, co zgodnie z ustawą o kombatantach wykluczało przyznanie uprawnień. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące m.in. błędnego przypisania jej mężowi działalności oraz odebrania uprawnień po jego śmierci. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądzono od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie : NSA Joanna Tuszyńska AWSA Beata Cieloch (spr.) Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia 17 października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie uprawnień wdowy po kombatancie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...] czerwca 2001 r. II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych [...] na rzecz J. B. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
IISA/Kr 3577/01
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2001r [...], wydaną na podstawie art.20 ust.3w zw. z art. 25 ust.2 pkt l lit."a" w zw. z art.21 ust.2 pkt 4 lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r Nr 142 poz.950 z poźn. zm.) ,Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił J. B. uprawnień przysługujących wdowie - emerytce i rencistce pozostałej po kombatancie , przyznanych przez ZBOWiD w [...] po J. B. z tytułu działalności w Ruchu Oporu od [...].12.1942 r do [...].01.1945r oraz walki zbrojnej z tytułu "utrwalenia władzy ludowej " od [...].02.1945 r do [...].12.1947r
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, że J. B. będąc zatrudniony w Komendzie Powiatowej MO w [...] od [...].04.1949 r do [...].08.1950 r wykonywał czynności operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji działających na rzecz niepodległości i suwerenności RP.Z charakterystyki służbowej z dnia 19.06.1950 r wynika ,że jako funkcjonariusz MO w okresie marzec-czerwiec 1950r był członkiem grupy operacyjnej biorącej udział w likwidacji bandy "[...]" na terenie gminy [...] i [...] powiatu [...]" Według Informatora o nielegalnych i antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w latach 1944-1956r banda "[...]" została określona jako oddział NSZ dowodzony przez J. M. ps. "[...]." W myśl zaś art.25 ust.2 pkt l lit " a" w zw. z art. 21 ust.2 pkt.4 lit. "c" w/w ustawy ,pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej Jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Uprawnienia zaś przysługujące wdowie po zmarłym kombatancie mają charakter pochodny w stosunku do uprawnień współmałżonka na podst. Art.20 ust.3 w/w ustawy i nie przysługują wdowom po takich osobach.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 17.10.2001 r r Nr [...], wydaną na podstawie art.138 § l pkt Ikpa , art. 127 § 3 kpa oraz art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r Nr 142 poz.950 z późn.zm Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2001 r.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano te same okoliczności podniesione w uzasadnieniu poprzedzającej decyzji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję J. B. podtrzymała zarzuty wymienione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto podniosła, iż w uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu podał ,że "[...]" B. brał udział w zwalczaniu bandy J. M., a jej mąż miał na imię, J. ,dlatego też przypisana działalność nie dotyczy jej męża .A ponadto podniosła ,iż jej mąż zmarł [...].10.1997r ,a uprawnienia nieżyjącemu mężowi odebrano po jego śmierci tj. [...].10.1997r.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, powołując się na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto zdaniem Kierownika Urzędu zarzuty podniesione w skardze odnośnie przebiegu postępowania i działalności kombatanckiej nie mają wpływu na wynik sprawy w świetle obowiązujących przepisów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271 oznaczaną dalej p.o.p.s.a.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.
Zgodnie z treścią art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art. 134 ustawy p.o.p.s.a./
Skarga J. B. zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z przyczyn podanych w jej uzasadnieniu. W przypadku bowiem stwierdzenia ,że osoba ,która miała przyznane uprawnienia kombatanckie z dwóch tytułów: działalności w ruchu oporu i "utrwalania władzy ludowej " zostaje tych uprawnień pozbawiona z wszelkich tytułów, gdy zostanie wykazane ,że zaszły przesłanki, o których mowa w art.25 ust.2 pktl lit.a w zw .z art.21 ust.2 pkt.4 lit.c. ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Stosownie zaś do przepisu art.25 ust2 pktl lit. "a "w związku z art.21 ust.2 pkt4 lit. "c" wyżej wymienionej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione, pełniły funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej Jak wynika z powyższej treści, aby przepis ten mógł stanowić podstawę rozstrzygnięcia muszą wystąpić wszystkie określone w nim przesłanki tj: l) zatrudnienie, pełnienie funkcji poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa..,2) wykonywanie podczas i w związku z tą działalnością zadań śledczych i operacyjnych ,3) związanych ze zwalczaniem organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.
Co do drugiej przesłanki ustawodawca przewidział koniunkcję , dlatego zdaniem Sądu oprócz wykazanych zadań operacyjnych winny być wykazane zadania śledcze jakie wykonywał podczas służby w MO J. B., aby ten przepis mógł znaleźć zastosowanie .
W niniejszej sprawie Kierownik Urzędu przy wydawaniu zaskarżonych decyzji nie wskazał wykonywanych zadań śledczych przez J. B.. W uzasadnieniu zaskarżonych decyzji powoływał się tylko na zadania operacyjne związane z likwidacją bandy "[...]"jako oddziału NSZ dowodzonego przez J. M. p.s. [...] na terenie gminy [...] i [...] powiatu limanowskiego i bandy [...] - oddział NSZ.
Dlatego też Sąd uznał, iż zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego tj. art.7 kpa,art.77 kpa,80kpa,które miały wpływ na wynik przeprowadzonego postępowania. Zgodnie bowiem z treścią art. 7 k.p.a - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmuj ą wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności i wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego - w tym na rozłożenie ciężaru dowodu, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § l k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie jakie dowody są konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji, czego co do zasady nie zmienia regulacja zawarta w rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22.09.1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 116, poz. 745). Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art.SOkpa, gdzie organ administracyjny na podstawie całokształtu materiału dowodowego ma ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie wyeliminowanie wskazanych uchybień w zakresie podjęcia postępowania dowodowego z urzędu i ustalenie ,czy zachodzą przesłanki do pozbawienia wdowy po kombatancie uprawnień kombatanckich, w szczególności wskazanie zadań śledczych wykonywanych podczas służby w MO przez J. B., aby prawidłowo ustalić ,czy zachodzą wszystkie przesłanki określone w art. 21ust.2 pkt.4 lit "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności oraz treść art. 145 §1 pkt 1a) i c) p.o.p.s.a. oraz co do kosztów art.200 p.o.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło