II SA/Kr 359/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 28 grudnia 2010 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 28 grudnia 2010 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki, skarżący J. J. zwrócił się z prośbą o zwolnienie go z kosztów postępowania ze względu na trudną sytuację. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w przewidzianej prawem formie, wobec tego, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 marca 2011 roku, skarżącemu został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący uzupełnił brak. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód z tytułu emerytury wynosi 1.499,66 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 80 m², grunty rolne o areale 1,9461 ha oraz las wielkości 1,3532 ha. Wnioskodawca nie posiada oszczędności, jak również przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż mieszka sam i sam się utrzymuje. Jest schorowanym człowiekiem i dużą część swojej emerytury wydaje na wizyty lekarskie i zakup leków. Skarżący nie jest osobą samodzielną, w wielu pracach musi być wyręczany. Odnosząc się do wezwania Referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący przedłożył kserokopie rachunków za energię elektryczną, telefon, wywóz śmieci, podatek i ubezpieczenie domu, a także ostatniego odcinka pobieranego świadczenia emerytalnego. Skarżący oświadczył, iż posiada gospodarstwo rolne, ale nie prowadzi produkcji rolnej i nie uzyskuje z tego tytułu żadnego dochodu. Nie korzysta z pomocy społecznej. J. J. wyjaśnił, że nie posiada rachunków, ani paragonów za lekarstwa i żywność, gdyż nie wiedział, że będą potrzebne. Na lekarstwa wydaje miesięcznie około 50 zł, a na żywność i artykuły pierwszej potrzeby około 500-700 zł w zależności od posiadanych środków. Skarżący zaakcentował, że mieszka sam, sam się utrzymuje i nie ma żadnej dodatkowej pomocy. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 przedmiotowej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający, że nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych. Skarżący jest emerytem utrzymującym się jedynie ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1.317,65 zł netto. Nieruchomość rolna i leśna nie przynoszą skarżącemu żadnych dochodów. Jego udokumentowane miesięczne wydatki związane z utrzymaniem przedstawiają się następująco: prąd 99,53 zł, telefon 54,22 zł, odpady komunalne 4,95 zł (rocznie 59,40 zł), podatek rolny i od nieruchomości 60,92 zł (rocznie 731 zł), polisa ubezpieczeniowa 15,50 zł (186 zł rocznie). Ponadto skarżący ponosi wydatki na zakup lekarstw w wysokości około 50 zł, a na żywność i artykuły pierwszej potrzeby około 500-700 zł. Zestawienie wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków wskazuje, że skarżący nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych zainicjowanego postępowania sądowego bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu. Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).