II SA/Kr 3591/01

W MIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 kwietnia 2004 r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec sprawozdawca Sędziowie : WSA Elżbieta Kremer NSA Piotr Lechowski Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2004 r sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewody z dnia 22 października 2001 r, Nr : [...] w przedmiocie umorzenia pożyczki Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Przedstawiając zaświadczenie Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] .2001r.potwierdzające nieprzerwane prowadzenie działalności gospodarczej od [...] .1999 r. w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego, S. S. zwrócił się do Starosty [...] o umorzenie pozostałej do spłacenia części udzielonej mu umową z dnia [...] .1999r.pożyczki z Funduszu Pracy. Decyzją z dnia [...] .2001r. Starosta [...] odmówił umorzenia pozostałej do spłacenia pożyczki zarzucając, że S. S. nie wywiązał się z warunku terminowej spłaty zobowiązań. W odwołaniu S. S. wskazał, że pożyczkę przeznaczył na podjęcie działalności gospodarczej w zakresie ubezpieczeń emerytalno- rentowych, jak również podjął starania zmierzające do uzyskania uprawnień w dziedzinie wyceny nieruchomości co wymaga znacznych nakładów finansowych związanych ze szkoleniem i praktyką. Umorzenie o które wnioskuje, obejmujące kwotę [...] . ( z [...] stanowiących kwotę pożyczki) umożliwiłoby realizację planów związanych ze szkoleniem. Nadto zakupiony do celów związanych z pośrednictwem ubezpieczeniowym samochód [...] uległ wypadkowi, a stopień uszkodzenia wskazuje na konieczność przeznaczenia go do kasacji. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 22.10.2001r. ([...]) utrzymał orzeczenie Starosty w mocy. Zdaniem organu drugiej instancji przepis art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2001 Nr 6 poz.56 z późn. zm.) zezwala na umorzenie przez Starostę na wniosek pożyczkobiorcy pożyczki do wysokości 50 % pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie. Zgodnie z treścią §11 ust. 1 umowy z dnia [...] .1999r ( Nr [...]) S. S. jako pożyczkobiorca może ubiegać się o umorzenie nie spłaconej części pożyczki do wartości [...]zł. ale nie więcej niż 50 % pożyczki po wykonaniu warunków: a) udokumentowaniu wydatkowania pożyczki w terminie określonym umową, b) terminowym dokonywaniu spłaty zobowiązań z tytułu pożyczki c) złożeniu wniosku o umorzenie części pożyczki z udokumentowanym 24 miesięcznym okresem prowadzenia działalności gospodarczej. Stanowiący załącznik do umowy harmonogram wpłat przewidywał terminy dokonywania wpłat na dzień 30 miesięcy każdego kolejnego miesiąca. Tymczasem skarżący kilkakrotnie dokonywał wpłaty dopiero w dniu 31- danego miesiąca tj. z jednodniowym opóźnieniem. Skutkiem tego nie można uznać za należyte wykonanie zobowiązania co do terminowości spłaty, a zatem brak jest podstaw do uwzględnienia warunku o umorzenie. W skardze na decyzję Wojewody [...] wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. S. dodatkowo powołał się na okoliczność, iż uzyskał informację od pracownika Powiatowego Urzędu Pracy, że wskazanie w harmonogramie daty dziennej na 30 oznacza jedynie tyle, iż wpłata ma nastąpić do końca danego miesiąca, co stało się przyczyną, że kilkakrotnie wpłacając w ostatnim dniu, wpłacał w 31 dniu w miesiącach o nieparzystej ilości dni. Zdaniem skarżącego sposób potraktowania kwestii tych rzekomych spóźnień świadczy -zwłaszcza w kontekście nierzetelności informacji uzyskanych od pracownika PUP,- o niechęci organów do zastosowania przewidzianych prawem zasad umożliwiających skorzystanie z umorzenia części pożyczki z Funduszu Pracy. Tymczasem właśnie taka możliwość jest istotnym motywem dla którego zdecydował się na zawarcie umowy pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę drugiej instancji wniósł o jej oddalenie z powodów wskazanych w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 134 §1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zdaniem Sądu jest zasadna z przyczyn uwzględnionych z urzędu. Organy orzekające w sprawie ograniczyły postępowanie i swoje rozważania wyłącznie do przesłanek umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy określonych w art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( op. cit. - wg. stanu obowiązującego w dniu wydania decyzji ). Przepis ten stanowi, że pożyczka z Funduszu Pracy, udzielona osobie bezrobotnej na podjęcie pozarolniczej działalności, może być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy przez starostę do wysokości 50 % pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie. Niespornym jest, że skarżący ze względu na jednodniowe opóźnienie naruszył określony umową warunek terminowości spłat. W związku z powyższym przyczyny niespełnienia tego warunku nie mogą mieć istotnego znaczenia z punktu widzenia powołanego przepisu zwłaszcza, że harmonogram spłat został sformułowany jednoznacznie i nie wymagał interpretacji ze strony skarżącego ani wyjaśnień pracownika PUP. Rozważenia natomiast wymaga kwestia, czy w postępowaniu o umorzenie pożyczki na zasadzie art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu, badaniu podlegają także okoliczności szczególne, określone w art. 18 ust. 4a pkt 5 i w ust. 4b tej ustawy. Ustępy 4a i 4b zostały wprowadzone do art. 18 ustawy o zatrudnieniu ustawą z dnia 16 lipca 1998r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 108, poz. 684) i dają staroście możliwość odroczenia terminu spłaty, rozłożenia na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, jeżeli przeprowadzone postępowanie wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Unormowanie analogiczne było zamieszczone w art. 18 ust. 8 pierwotnego tekstu omawianej ustawy ( Dz. U. z 1995r. Nr 1 poz. 1), który stanowił, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych trudną sytuacją materialną osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 2, dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy po zasięgnięciu stosownych opinii mógł na wniosek pożyczkobiorcy umorzyć spłatę pożyczki w całości lub w części. Przepis ten jednakże został wykreślony poprzez art. 1 pkt 14 lit.b ustawy z dnia 6 grudnia 1996r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 147, poz. 687). Przedstawione wyżej poprzednie unormowanie nie łączyło uprawnień organu określonych w ust. 4 z uprawnieniami organu wymienionego w ust. 8 art. 18, ponieważ sprawy te należały do właściowści różnych organów co przesądzało o ich odrębności. Stan prawny na gruncie którego zapadła niniejsza decyzja sprawy te pozostawia w gestii tego samego organu- Starosty. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 17.10.2001r. ( SA /Kr 298/00 ONSA 2003/1/15) za ścisłym związkiem między tymi przepisami przemawia również systematyka ustawy, gdyż przepisy te stanowią część składową art. 18 odnoszącej się wyłącznie do umów pożyczek z Funduszu Pracy ( ustęp 4, 4a,4b). Prowadzi to do konkluzji wyrażonej tezą, że " Organ zatrudnienia właściwy do umorzenia części pożyczki z Funduszu Pracy, po stwierdzeniu, że pożyczkobiorca nie spełnia warunków do jej umorzenia wynikających z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r o zatrudnieniu...., powinien w tym postępowaniu zbadać, czy za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne, o jakich mowa w art. 18 ust. 4a pkt 5 tej ustawy". W rozpatrywanej sprawie orzekające organy nie badały przesłanek określonych przepisem art. 18 ust. 4a pkt 5 tej ustawy, co w świetle powyższego stanowi naruszenie art. 7 i 77 §1 kpa. Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w związku z tym Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270) uchylił decyzję obu instancji. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ zbada i rozważy okoliczności o jakich mowa w art. 18 ust. 4a pkt 5 i ust 4b ustawy o zatrudnieniu przy czym jako okoliczność szczególną rozważy także tę, iż opóźnienia w dokonaniu spłat są jednodniowe. Nie można przy tym przeoczyć faktu, iż zawarcie umowy pożyczki z Funduszu Pracy ściśle wiąże się z uzyskaniem ekspektatywy umorzenia jej części. Stworzenie przez ustawodawcę takiej ekspektatywy stanowi ważki element polityki społecznej państwa w zakresie rynku pracy której cele określa art. 1 ustawy. Realizacja zadań państwa w zakresie łagodzenia skutków bezrobocia, zatrudnienia oraz aktywizacji zawodowej bezrobotnych w, myśl art. 3 ustawy o zatrudnieniu należy między innymi do wojewody. Instrumentem polityki na rynku pracy jest także stosownie do unormowań zawartych w ustawie, możliwość umorzenia części pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy. Rozważenia zatem wymaga czy skrajnie restrykcyjne potraktowanie objętej umową kwestii terminowości spłat nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami organów w zakresie przeciwdziałania bezrobociu, które to zadania między innymi wyznaczają to co może być rozumiane jako " szczególne względy gospodarcze lub społeczne". Stosowną decyzję organ podejmie uwzględniając powyższe wskazówki Sądu oraz po zasięgnięciu opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia.