II SA/Kr 36/06

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Renata Czeluśniak /spr./ Sędziowie WSA Grażyna Firek AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2007 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w T. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie nakazu dostosowania do wymogów przepisów bezpieczeństwa pożarowego budynków mieszkalnych - skargę oddala - WSA/wyr.l - sentencja wyroku Decyzją z dnia [...]września 2005r. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w T. w wyniku czynności kontrolno-rozpoznawczych przeprowadzonych przez przedstawiciela Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w T. w zakresie przestrzegania przepisów przeciwpożarowych oraz rozpoznania możliwości i warunków prowadzenia działań ratowniczych przez jednostki ochrony przeciwpożarowej w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych przy ul. B. nr[...] i nr[...] i ul. S. nr[...], nr[...] i nr[...] w T. należących do T. Spółdzielni Mieszkaniowej w T. nakazał spółdzielni: 1.zapewnić nawodnioną instalację wodociągową przeciwpożarową w podległych budynkach w terminie do dnia 31.12.2006 r. 2. zapewnić drogę pożarową do budynków: ul. B. nr[...], ul. S. nr[...], nr[...] i nr[...] w terminie do dnia 31.12.2006r. 3. oznakować znakami bezpieczeństwa zgodnie z Polskimi Normami: a) hydranty zewnętrzne (podziemne) zlokalizowane przy kontrolowanych budynkach b) drogi pożarowe do budynków przy ul. B. w terminie do dnia 31.10.2005 r. W uzasadnieniu podniesiono, iż przeprowadzone czynności kontrolno-rozpoznawcze wykazały, iż w ww. budynkach, zaliczonych do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV, należących do grupy wysokości - wysokich, nie są spełnione wymagania w zakresie bezpieczeństwa pożarowego. Stwierdzono, że: w budynkach występują instalacje suchych pionów, a obecnie przepisy wymagają, aby instalacje przeciwpożarowe były nawodnione, doprowadzona droga do budynku przy ul. B. nr[...] nie spełnia wymagań przepisów, ponieważ nie posiada możliwości przejazdu bez cofania, nie jest zakończona placem manewrowym o wymiarach 20 x 20 m, budynki przy ul. S. nr[...], nr[...] i nr[...] nie posiadają dróg pożarowych spełniających wymogi przepisów wymienionych w podstawie prawne, nie oznakowano znakami bezpieczeństwa zgodnymi z PN hydrantów zewnętrznych zlokalizowanych przy kontrolowanych budynkach oraz dróg pożarowych, a brak właściwego oznakowania może utrudnić szybką lokalizację hydrantów, drogi pożarowe należy oznakować i utrzymywać w stanie umożliwiającym dojazd o każdej porze roku pojazdów jednostek ochrony przeciwpożarowej. Zdaniem organu I instancji opisane przez organ nieprawidłowości stanowią naruszenie przepisów prawa wymienionych pod każdym z punktów decyzji, wpływają na warunki bezpieczeństwa osób przebywających w obiekcie oraz na skuteczność działań ratowniczo-gaśniczych w I fazie rozwoju pożaru. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła T. Spółdzielnia Mieszkaniowa w T. Decyzją z dnia [...]października 2005 r. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej na podstawie art. 138 § 1 kpa postanowił w pkt 1 uchylić zaskarżoną decyzję w punkcie 3a i umorzyć postępowanie w tym zakresie, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że: 1. Po myśli art. 4 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 147, poz. 1229 z późn. zm.) właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe. Na mocy powyższego przepisu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji określił w § 14 ust. 1, pkt 2 oraz § 15 ust. 3 rozporządzenia z dnia 16 czerwca 2003r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 121, poz. 1138), iż w budynkach powinny być stosowane punkty poboru wody do celów przeciwpożarowych, z zasilaniem zapewnionym przez co najmniej 2 godziny: zawory hydrantowe 52, umieszczone na pionie nawodnionym, bez wyposażenia w węże pożarnicze winny być stosowane na wszystkich kondygnacjach w budynkach wysokich i wysokościowych. Organ odwoławczy podniósł, iż powyższe przepisy stosuje się do wszystkich obiektów, w tym także obiektów istniejących, a prowadzone postępowanie nie ma na celu podniesienie (poprawę) poziomu bezpieczeństwa pożarowego. Jednocześnie nadmienił, iż zgodnie z § 42 cyt. rozporządzenia w przypadkach szczególnie uzasadnionych lokalnymi uwarunkowaniami, w uzgodnieniu z właściwym miejscowo komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej, dopuszcza się stosowanie rozwiązań zamiennych, jeżeli zapewnią one niepogorszenie warunków ochrony przeciwpożarowej obiektu. W związku z powyższym, organ uznał, iż budynki mieszkalne wielorodzinne zlokalizowane przy ul. B. nr[...] i nr[...] oraz ul. S. nr[...], nr[...], nr[...] należy wyposażyć w instalację hydrantową, dlatego też nie ma podstaw do zmiany pkt. 1 zaskarżonej decyzji. 2. Po myśli § 5 w/w rozporządzenia właściciel lub zarządcy terenów utrzymują znajdujące się na nich drogi pożarowe w stanie umożliwiającym wykorzystanie tych dróg przez pojazdy jednostek ochrony przeciwpożarowej, zgodnie z warunkami określonymi w przepisach dotyczących przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych. Organ odwoławczy podniósł, iż przedmiotowe drogi nie spełniają wymagań dotyczących usytuowania dróg pożarowych określonych w § 11 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. Nr 121, poz. 1139). Zgodnie z wyżej wymienionym rozporządzeniem droga pożarowa o utwardzonej nawierzchni, umożliwiająca dojazd o każdej porze roku pojazdów jednostek ochrony przeciwpożarowej do obiektu budowlanego, winna być doprowadzona do budynku należącego do grupy wysokości średniowysokiej, wysokiej lub wysokościowej zawierającego strefę pożarową zakwalifikowaną do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV. Droga pożarowa powinna przebiegać wzdłuż dłuższego boku budynku, przy czym bliższa jej krawędź powinna być oddalona od ściany budynku o 5- 15m, a wyjścia ewakuacyjne poprzez które jest możliwy dostęp bezpośrednio lub drogami ewakuacyjnymi do każdej strefy pożarowej winny mieć połączenie z drogą pożarową utwardzonym dojściem o szerokości minimalnej 1,5 m i długości 50 m. Ponadto w/w droga powinna być zakończona placem manewrowym o wymiarach co najmniej 20m x 20m lub w inny sposób umożliwić dojazd do obiektu budowlanego i powrót pojazdu bez cofania. Na mocy § 11 ust. 4 cyt. rozporządzenia w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy spełnienie wymagań dotyczących drogi pożarowej do obiektu budowlanego jest niemożliwe ze względu na lokalne uwarunkowania, dopuszcza się stosowanie rozwiązań zamiennych, uzgodnionych z właściwym miejscowo komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej, które zapewniają niepogorszenie warunków ochrony przeciwpożarowej tego obiektów. Rozwiązanie zamienne winno być uzgodnione na mocy § 5 ust. 1 pkt. 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 121 poz. 1137) z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. 3. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej, właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany zapewnić konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie. W związku z powyższym obowiązek oznakowania znakami bezpieczeństwa zgodnie z Polskimi Normami hydrantów zewnętrznych zlokalizowanych przy kontrolowanych budynkach, należy do właściciela sieci hydrantowej, czyli T. Wodociągów Sp. z o.o., a nie do Zarządu T. Spółdzielni Mieszkaniowej. Wobec powyższego zaistniała konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w punkcie 3a i umorzenia postępowania w tym zakresie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję T. Spółdzielnia Mieszkaniowa w T. wniosła o jej uchylenie w części dotyczącej pkt 1 i 2 oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w T. w części dotyczącej pkt 1 i 2. Podniosła, iż zostały naruszone: - przepisy prawa materialnego tj. § 14 ust. 2 pkt 2 oraz § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 121 póz. 1138), § 11 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. Nr 121 póz. 1139) poprzez bezpodstawne nakazanie skarżącej zapewnienia nawodnienia instalacji wodociągowej przeciwpożarowej w podległych budynkach w terminie do 31.12.2006r. oraz zapewnienia drogi pożarowej do budynków przy ul. B. nr[...], ul. S. nr[...], nr[...], nr[...]. - przepisy prawa procesowego tj. art. 107 § 3 k.p.a. polegające na tym, że w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji, strona przeciwna nie odniosła się do faktów podnoszonych w odwołaniu, iż obiekty których dotyczy zaskarżona decyzja zostały wniesione przed wejściem w życie rozporządzeń stanowiących podstawę wydania decyzji. Strona skarżąca stwierdziła, iż z decyzją Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. w części dotyczącej pkt 1 i 2 nie można się zgodzić, ponieważ nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa i stanie faktycznym sprawy. Organy I i II instancji jako podstawę zaskarżonej decyzji przyjęły przepisy art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 147 poz. 1229 z późn. zm.), § 14 ust. 1 pkt. 2 oraz § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. nr 121, póz. 1138), § 11 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. Nr 121 poz. 11339). Strona skarżąca zarzuciła, że wszystkie obiekty objęte zaskarżoną decyzją zostały wzniesione przed dniem wejścia w życie wymienionych rozporządzeń tj. budynek przy ul. S. nr[...] - odbiór odbył się w dniu 28 luty 1976 r., ul. S. nr[...] odbiór odbył się w dniu 31 marca 1976 r., ul. S. nr[...] odbiór budynku odbył się w dniu 6 września 1976 r., ul. B. nr[...] - w dniu 16 grudnia 1991 r., B. nr[...] - w dniu 28 lutego 1991r. Stan faktyczny sprawy dotyczący terminów wykonania w/w budynków jest niesporny między stronami. Strona skarżąca podniosła, że w związku z tym, określone w przepisach wymienionych rozporządzeń Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wymagania nie mogą mieć w całości zastosowania do obiektów, które zostały wzniesione przed ich wejściem w życie. Wymienione budynki, jak również drogi pożarowe do budynków zostały wykonane w oparciu opracowane i zatwierdzone dokumentacje, projekty techniczne, które były uzgodnione z właściwymi Komendami Straży Pożarnej. Spółdzielnia utrzymuje suche piony w budynkach w pełnej sprawności, a w uzgodnieniu z Komendą Rejonową Straży Pożarnej w T. w 1994 r. przekazała 40 szt. pokręteł do zaworów suchych pionów celem wyposażenia nimi samochodów pożarniczych. Ponadto stwierdziła, iż zapewnienie nawodnienia instalacji wodociągowej przeciwpożarowej w podległych skarżącej budynkach w terminie do 31.12.2006 r. wymaga dużych nakładów finansowych, które obciążą bezpośrednio użytkowników mieszkań zlokalizowanych w kontrolowanych nieruchomościach. Strona skarżąca nie dysponuje wolnymi środkami finansowymi na w/w nieruchomościach, które zgodnie z aktualnie obowiązującą ustawą z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 1119 póz. 1116 z późn. zm.) są rozliczane samodzielnie. Dotyczy to również zapewnienia dróg pożarowych do budynków przy ul. B. nr[...] i przy ul. S. nr[...], nr[...] i nr[...]. Drogi pożarowe do wymienionych budynków zostały wykonane w oparciu o obowiązujące w trakcie realizacji tych budynków wymagania. Dostosowanie dróg pożarowych do wymagań wynikających z przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych, jest aktualnie niemożliwe z uwagi na istniejące uwarunkowania terenowe oraz konieczność poniesienia znacznych nakładów finansowych. Ponadto strona skarżąca zarzuciła, że ustalone w zaskarżonych decyzjach terminy wykonania nałożonych obowiązków są zbyt krótkie wobec zakresu nałożonych obowiązków i możliwości finansowych skarżącej. Zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego skarżąca uzasadniła tym, iż organ II instancji nie odniósł się w zaskarżonej decyzji w jej uzasadnieniu faktycznym do faktów podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu, a dotyczących wzniesienia kontrolowanych obiektów przed wejściem w życie przepisów rozporządzeń Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji stanowiących podstawę wydania zaskarżonych decyzji. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniósł, iż mimo, że obiekty zostały wzniesione zgodnie z obowiązującymi w czasie ich budowy przepisami, to poziom ich bezpieczeństwa pożarowego powinien spełniać obecnie obowiązujące przepisy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art. 134 ustawy/. W wyniku dokonanej przez Sąd oceny postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art.1 ust.2 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2002 r. Nr 147 poz.1230) do podstawowych zadań Państwowej Straży Pożarnej należy nadzór nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych. Czynności kontrolno-rozpoznawcze przeprowadzone zostały przez przedstawiciela Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w T. zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż mimo wzniesienia obiektów zgodnie z obowiązującymi w czasie ich budowy przepisami, to poziom ich bezpieczeństwa pożarowego powinien spełniać obecnie obowiązujące przepisy. Podstawą nałożenia kwestionowanych obowiązków był przepis art. 4 ust.1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 147, poz. 1229 z późn. zm.) oraz przepisy cyt. wyżej rozporządzeń. Zgodnie z ww. przepisem : Właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany: 1) przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych, 2) wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice, 3) zapewnić konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie, 4) zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji, 5) przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej, 6) zapoznać pracowników z przepisami przeciwpożarowymi, 7) ustalić sposoby postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia. Przepis § 40 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 121, poz. 1138) w stosunku do obiektów wzniesionych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stanowi, iż: 1) wymagań określonych w § 23 ust. 1 i 2 nie stosuje się do obiektów wzniesionych przed dniem 17 stycznia 1993 r.; 2) wymagania określone w § 25 obowiązują po upływie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia; 3) wymagania określone w § 14 ust. 2 obowiązują przy przebudowie i rozbudowie instalacji wodociągowej przeciwpożarowej. Z treści powyższego przepisu wynika, iż stosowanie przepisów § 14 ust. 1 pkt 2 oraz § 15 ust. 3 cyt. rozporządzenia, m.in. w oparciu o które nałożono na skarżącą obowiązek zapewnienia nawodnionej instalacji wodociągowej przeciwpożarowej w podległych budynkach, nie zostało wyłączone w stosunku do przedmiotowych obiektów (jak np. § 23 ust. 1 i 2 w pkt 1 § 40), nie stwierdzono aby wymagania określone w cyt. przepisie obowiązywały nie od dnia wejścia w życie rozporządzenia (jak w pkt 2 § 40), czy też obowiązywały jedynie przy przebudowie i rozbudowie instalacji wodociągowej przeciwpożarowej. Prawidłowo zatem zastosowano ww. przepisy cyt. rozporządzenia. Analiza materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych wykazała, że organ I instancji prawidłowo stwierdził, iż przedmiotowe drogi nie spełniają wymagań dotyczących usytuowania dróg pożarowych określonych w § 11 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. Nr 121, poz. 1139), które weszło w życie dnia 26 lipca 2003r., dlatego też organ odwoławczy prawidłowo, również w tym zakresie, utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej przytaczając podstawę prawną swojej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego i procesowego. Zarówno organ I, jak i II instancji po ustaleniu stanu faktycznego sprawy (nie kwestionowanego przez stronę), zastosował właściwe, powołane i omówione w uzasadnieniach decyzji przepisy prawne - przepis art. 4 ust.1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 147, poz. 1229 z późn. zm.) oraz przepisy cyt. wyżej rozporządzeń. Co do zarzutu dotyczącego zbyt krótkiego terminu do wykonania nałożonych obowiązków stwierdzić należy, iż po pierwsze, jak podniósł na rozprawie pełnomocnik organu, był on odpowiednio długi (decyzja I inst. -13.09.2005 r., terminy: co do pkt 1 i 2 - 31.12.2006 r.), a po drugie strona skarżąca nie wystąpiła o zmianę ww. terminu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznając zaskarżoną decyzję za zgodą z prawem na podstawie art. 151 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawy orzekł jak sentencji.