II SA/Kr 36/13

WyrokWSA w Krakowie2013-03-04

Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Waldemar Michaldo, Agnieszka Nawara-Dubiel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, które powstało na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, wygasa, jeśli wniosek o jego ustalenie i wypłatę nie został złożony w terminie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r.?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że roszczenie o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, wynikające z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., wygasa, jeśli wniosek o jego ustalenie i wypłatę nie zostanie złożony w terminie określonym w art. 73 ust. 4 tej ustawy (od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r.). Termin ten ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu, a jego upływ skutkuje wygaśnięciem roszczenia niezależnie od przyczyn niedochowania terminu przez uprawnionego.
Stan faktyczny
Skarżąca M.K. wniosła o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunty zajęte pod drogę gminną. Organ I instancji (Starosta) odmówił, wskazując na złożenie wniosku po upływie ustawowego terminu (01.01.2001-31.12.2005). Organ II instancji (Wojewoda) uchylił decyzję Starosty i orzekł o odmowie, podtrzymując argumentację o wygaśnięciu roszczenia z powodu niedochowania terminu. Skarżąca argumentowała, że nie mogła złożyć wniosku w terminie, ponieważ przebywała za granicą, a gmina miała obowiązek ją powiadomić. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że termin miał charakter materialnoprawny i upłynął.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie : WSA Waldemar Michaldo (spr.) WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2013 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Wojewody z dnia 8 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania skargę oddala. Starosta [...] w wyniku rozpoznania wniosku M. K. z dnia 5 sierpnia 2009r. decyzją z dnia 07 maja 2012 roku, znak [...], wydaną na podstawie art. 73 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia w skrócie – k.p.a.) odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów [...] – obręb [...], jako działki nr [...] o pow. 0,0029 ha, [...] o pow. 0,0009 ha, [...] o pow. 0055 ha, [...] o pow. 0,0155 ha, [...] o pow. 0,0003 ha, [...] o pow. 0,0015 ha, [...] o pow. 0,0082 ha, zajętą pod drogę gminną – ul. [...] w P.. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ I instancji, przywołując treść regulacji zawartej w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), wskazał, iż nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 roku we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 01 stycznia 1999 roku stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, przy czym następuje to za wypłatą odszkodowania na wniosek właściciela nieruchomości, zaś podmiotem zobowiązanym do jego wypłaty pozostaje gmina – w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 roku drogami gminnymi, zaś w odniesieniu do pozostałej ich kategorii – Skarb Państwa. Warunkiem koniecznym dla skutecznej realizacji powyższego roszczenia przez uprawniony podmiot pozostaje złożenie wniosku w tym zakresie w terminie od dnia 01 stycznia 2001 roku do dnia 31 grudnia 2005 roku, pod rygorem wygaśnięcia tegoż roszczenia. Zdaniem Starosty [...] ustalenie i wypłata odszkodowania na podstawie przepisów wymienionej ustawy następuje zatem wyłącznie przy łącznym spełnieniu następujących przesłanek: 1. nieruchomość, w odniesieniu do której powstaje roszczenie odszkodowawcze, była zajęta pod pas drogi publicznej, 2. nie stanowiła ona w dniu 31 grudnia 1998 roku własności Skarbu Państwa bądź też jednostki samorządu terytorialnego, 3. wniosek o ustalenie odszkodowania został złożony przez właściciela nieruchomości w terminie od dnia 01 stycznia 2001 roku do dnia 31 grudnia 2005 roku. Tymczasem w realiach niniejszej sprawy nie został spełniony ostatni z wyżej wymienionych warunków ustawowych albowiem M. K. wystąpiła z wnioskiem o odszkodowanie po upływie terminu ustawowego, który obecnie nie podlega przywróceniu, co w konsekwencji oznacza, iż roszczenie odszkodowawcze, zgodnie z art. 73 ust.4 cytowanej ustawy, wygasło. Z powyższym stanowiskiem nie zgodziła się M. K., która w ustawowym terminie zaskarżyła decyzję Starosty [...], wnosząc w dniu 15 maja 2012 roku odwołanie do Wojewody [...] i uruchamiając tym samym instancyjną kontrolę odwoławczą rozstrzygnięcia organu I instancji. W pisemnych motywach przedmiotowego środka zaskarżenia odwołująca się ograniczyła się do wskazania, iż za utraconą ziemię należy się stosowany ekwiwalent finansowy bez względu na obowiązujące w tym zakresie regulacje ustawowe ("ziemia jest zawsze ziemią, przed czy po ustawie należy się zapłata"). Skarżąca wniosła ostatecznie o "zapłatę za zajęte grunty". Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania M. K., decyzją wydaną w dniu 08 listopada 2012 roku, znak [...] – działając na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia 07 maja 2012 roku i orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów [...] – obręb [...], jako działki nr [...] o pow. 0,0009 ha, [...] o pow. 0,0029ha, [...] o pow. 0055 ha, [...] o pow.0,0155 ha, [...] o pow. 0,0003 ha, [...] o pow. 0,0015 ha, [...] o pow. 0,0082 ha, zajętej pod drogę gminną – ul. [...] w P.. Organ II instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, podnosząc iż w toku prowadzonego postępowania odwoławczego Wojewoda zwrócił się do Urzędu Miasta [...] z zapytaniem czy M. K. nie występowała z wnioskiem o odszkodowanie za w/w nieruchomość w okresie od dnia 01 stycznia 2001 roku do dnia 31 grudnia 2005 roku. Urząd Miasta w [...] poinformował jednak, iż żaden inny wniosek o odszkodowanie nie wpłynął, zaś okoliczność powyższą potwierdziła także sama wnioskodawczyni M. K., która w siedzibie [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. złożyła w dniu 01 października 2012 roku oświadczenie, w którym wskazała wprost, iż podpisane przez nią pisma: z dnia 05 sierpnia 2009 roku adresowane do Burmistrza Miasta [...] oraz z dnia 24 września 2009 roku – do Starostwa Powiatowego w [...] "o informacje o stanie sprawy, dotyczącej zajętych gruntów pod drogę gminną w P. ul. [...] i wypłatę odszkodowania" były jej pierwszymi pismami w tej sprawie i że wcześniej, przed tą datą nie kierowała do organów administracji publicznej żadnych roszczeń w zakresie należnych jej roszczeń odszkodowawczych. W świetle tych ustaleń Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko zaprezentowane uprzednio przez organ I instancji rozwijając jedynie argumentację przywołaną na uzasadnienie takiego poglądu i odwołując się w tym zakresie także do poglądów judykatury, wskazujących na to, iż wyraźne brzmienie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną nie pozostawia wątpliwości, że wniosek o odszkodowanie może być skutecznie złożony tylko w terminie wprost wskazanym w ustawie. Skutkiem zaś nie złożenia wniosku w okresie pomiędzy 01 stycznia 2001 roku a 31 grudnia 2005 roku jest wygaśnięcie roszczenia, co nakazuje uznać, iż termin ten ma charakter materialno prawny, a nie procesowy. Z faktem zaś upływu czasu ustawodawca powiązał skutek w postaci braku roszczenia o odszkodowanie. Przestaje ono przy tym przysługiwać niezależnie od tego, z jakiego powodu uprawniona osoba nie złożyła stosowanego wniosku. Przedstawione powyżej zapatrywania organu odwoławczego zostały dodatkowo uzupełnione stwierdzeniem, iż pomimo swojej prawidłowości w warstwie merytorycznej decyzja Starosty [...] z dnia 07 maja 2012 roku, znak [...] została uchylona w całości, albowiem nie uwzględniała wydanego w późniejszym czasie postanowienia Wojewody [...] z dnia 30 maja 2012 roku, znak [...] o sprostowaniu z urzędu błędu pisarskiego w decyzji Wojewody [...] z dnia 27 września 2011 roku, znak [...] w ten sposób, że zamiast oznaczenia nieruchomości jako działki: "[...] o pow. 0,0029, [...] o pow. 0,0009 ha" powinno być "[...] o pow. 0,0009 ha, [...] o pow. 0,0029 ha". Stąd też Wojewoda [...] uchylając decyzję organu I instancji, która zmiany tej wówczas jeszcze nie mogła uwzględniać i orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów [...] – obręb [...], jako działki nr [...] o pow. 0,0009 ha, [...] o pow. 0,0029 ha, [...] o pow. 0055 ha, [...] o pow. 0,0155 ha, [...] o pow. 0,0003 ha, [...] o pow. 0,0015 ha, [...] o pow. 0,0082 ha, zajętą pod drogę gminną – ul. [...] w P., uwzględniając w ten sposób zmianę co do oznaczenia powierzchni w/w nieruchomości, która nastąpiła w decyzji Wojewody [...] z dnia 27 września 2011 roku, znak: [...] o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez Gminę [...] w/w nieruchomości (w wyniku postanowienia Wojewody [...] z dnia 30 maja 2012 roku, znak [...] o sprostowaniu). Od powyższej decyzji ostatecznej Wojewody [...] w ustawowym terminie skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie wywiodła M. K., która kontestując stanowisko wyrażone w uprzednio wydanych decyzjach organów administracji publicznej w niniejszej sprawie ograniczyła się do wskazania, iż "Starosta [...] a następnie Wojewoda [...] odmawia zapłaty za grunt 03.48 ha zabrany pod drogę. Motywującym tym, że nie złożyłam w terminie styczeń 2001 – grudzień 2005 r. wniosku o odszkodowanie". Jak wskazuje dalej skarżąca uczynienie zadość powyższym wymaganiom z jej strony nie było możliwe albowiem w tym czasie pozostawała poza granicami kraju, zaś obowiązkiem gminy było powiadomienie jej o terminie przyjmowania wniosków. Jak wynika z treści przedmiotowej skargi, skarżąca domaga się konsekwentnie wypłaty należnego jej odszkodowania za zajęte grunty, stanowiące uprzednio przedmiot jej własności. W odpowiedzi na przedmiotową skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ odwoławczy ponownie zwrócił uwagę na treść brzmienie przepisu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), zgodnie z którym – nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 roku we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 roku stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zgodnie zaś ust. 4 przywołanej regulacji normatywnej – przejście własności nieruchomości na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, następuje za odszkodowaniem dla byłych właścicieli, ustalonym na ich wniosek złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 roku do dnia 31 grudnia 2005 roku. Skarżąca składając zaś wniosek w dniu 05 sierpnia 2009 roku uchybiła ustawowemu terminowi, co w konsekwencji spowodowało wygaśnięcie jej roszczenia i w chwili obecnej implikuje konieczność oddalenia jej skargi albowiem przedstawione w niej zarzuty pozostają nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga nie jest zasada i jako taka nie może zostać uwzględniona, albowiem będąca jej przedmiotem decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani też procesowego. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002r., Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji ( innego aktu lub czynności ) z przepisami prawa materialnego , które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego , regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a. tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych, nie znalazł podstaw dla stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia prawa procesowego i materialnego w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonanych czynności przepisu art.134 § l p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. 1998 r. Nr 133 poz. 873 ze zm.)- zwanej dalej ustawą. Zgodnie z ustępem 1 przywołanego artykułu nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zgodnie zaś z treścią art. 73 ust. 2 ustawy odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, wypłaca gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, lub Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg. Jak natomiast stanowi ust. 4 wspomnianego artykułu, odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Ponadto w art. 73 ust. 5 ustawy wskazano, iż podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem. Jak wynika z przytoczonego powyżej art. 73 ust. 4 ustawy wyłączną przesłanką wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną jest złożenie stosownego wniosku przez osobę uprawnioną do uzyskania odszkodowania w wyznaczonym przez ustawodawcę terminie. Termin ten, jak wynika wprost z ustawy zakreślony został w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Przekroczenie powyższego terminu skutkuje, co również expressis verbis wynika z cytowanego przepisu, wygaśnięciem roszczenia. Powyższe oznacza, że aby roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania było roszczeniem skutecznym, koniecznym jest łączne spełnienie ustawowych przesłanek w postaci: złożenia stosownego wniosku, złożenia go przez uprawnioną do tego osobę i złożenia go w wyraźnie w ustawie wskazanym do dokonania tej czynności terminie - zatem w terminie ustawowym. Terminy ustawowe są terminami, które w sposób wyraźny i precyzyjny zostały w ustawie wskazane. Ustawa wprost określa początek oraz długość trwania terminów, o których mowa, nie ma w związku z tym miejsca na swobodną interpretację, co oznacza swoisty rygoryzm w egzekwowaniu dotrzymywania terminów przez stronę. Zaniechanie dokonania czynności w terminie wskazanym w ustawie, skutkuje jej bezskutecznością i wygaśnięciem przysługującego prawa. Podkreślenia wymaga ponadto, iż terminy ustawowe nie są terminami, do których stosuje się przepisy k.p.a. o przywracaniu terminów, przywracalne są bowiem terminy procesowe, nie natomiast materialnoprawne - takie jak rzeczony termin dochodzenia roszczenia odszkodowawczego, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy (tego rodzaju stanowisko wielokrotnie już było prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, by jedynie tytułem przykładu odwołać się do wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 lipca 2010 roku, sygn. II SA/Bd 503/2010, Lex Polonica nr 2810259, wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 listopada 2009 roku, sygn. II SA/Bk 609/2009, Lex Polonica nr 2806510, wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 sierpnia 2010 roku, sygn. II SA/Gl 196/2010, Lex Polonica nr 2472200, wyroku Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 stycznia 2009 roku, sygn. II SA/Kr 1172/2008, Lex Polonica nr 2440345). Wracając na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, iż okolicznościami bezspornymi w zakresie ustaleń faktycznych niniejszej sprawy pozostaje fakt posiadania przez skarżącą M. K. uprawnień właścicielskich względem zajętej pod drogę publiczną nieruchomości do dnia 1 stycznia 1999 roku, kiedy to z mocy prawa należąca do niej część nieruchomości przeznaczona pod drogę gminną – ulicę [...] w P., stała się przedmiotem własności Gminy [...], o czym orzekł również Wojewoda w decyzji z dnia 27 września 2011 roku, znak [...]. Decyzja ta stanowi decyzję, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, zgodnie z którym podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody. Decyzja ta jednak ma charakter jedynie deklaratoryjny. Fakt, że dopiero na podstawie tej decyzji właściciel, czyli Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, może skutecznie żądać ujawnienia swojego prawa nie powoduje jeszcze, że automatyzm skutku, czyli nabycia przez te uprawnione podmioty z dniem 1 stycznia 1999 r. nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, nie nastąpił (vide wyrok NSA z dnia 2 lutego 2009 roku, sygn. I OSK 260/2008, Lex Polonica nr 2015988). Okolicznością nie stanowiącą w niniejszym postępowaniu kwestii spornej, jest fakt złożenia przez M. K. wniosku o ustalenie oraz wypłatę odszkodowania w dniu 05 sierpnia 2009 roku i skierowanie go do Burmistrza Miasta [...]. Niezależnie od powyższego pismem z dnia 24 września 2009 roku skarżąca zwróciła się z analogiczną inicjatywą do Starostwa Powiatowego w [...]. Podkreślić przy tym należy, iż w toku odwoławczego postępowania administracyjnego prowadzonego przez Wojewodę, organ ten w sposób wnikliwy zbadał kwestię daty złożenia stosownego wniosku uruchamiającego postępowanie administracyjne, które na żądanie strony wszczynane jest z datą doręczenia żądania strony organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.), zaś sam fakt zaadresowania podania do organu, który nie jest właściwy w konkretnej sprawie (w tym wypadku organem właściwym pozostawał Starosta [...], nie zaś Burmistrz [...]) nie rzutuje w żaden sposób na tą datę albowiem obowiązkiem tego organu pozostaje – niezwłoczne przekazanie podania organowi właściwemu (art. 65 § 2 w zw. z § 1 k.p.a.). Dlatego też niewątpliwym pozostaje, co zostało również potwierdzone przez samą skarżącą, która okoliczności powyższej w żadnym fragmencie postępowania nie kwestionowała, a wręcz kategorycznie zaprzeczyła jakoby miała we wcześniejszych terminach składać inne wnioski w przedmiocie ustalenia i wypłaty należnego jej odszkodowania, iż datą złożenia wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w omawianym zakresie był dzień 05 sierpnia 2009 roku. Przenosząc zaś ów fakt na grunt obowiązujących przepisów, zgodzić należy się ze stanowiskiem wyrażonym w decyzjach organów obu instancji, iż wniosek złożony został z przekroczeniem terminu o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy. Skoro zatem skarżący terminu nie dochował - wniosek jego dotyczący roszczenia, które wygasło słusznie uznany został za bezskuteczny, wobec czego prawidłowo organ, nie dysponując w tym względzie swobodą uznania administracyjnego, orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz wnioskodawcy. Wskazać ponadto należy, że problematyka zgodności art. 73 ust. 4 ustawy w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji deklaratoryjnej wojewody, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej stała się przedmiotem pytania prawnego postawionego Trybunałowi Konstytucyjnemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Wyrokiem z dnia 15 września 2009 r. wydanym w sprawie P 33/2007, Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 73 ust. 4 ustawy w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 tej ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Termin wygaśnięcia roszczenia, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy pozostaje bez związku z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy. Nie sposób wreszcie zaaprobować zarzutów skarżącej pod adresem Gminy, która miała jej zdaniem obowiązek poinformowania jej o terminie do składania wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania, który upłynął ostatecznie z dniem 31 grudnia 2005 roku. Żaden bowiem przepis prawa nie nakłada na organy jednostek samorządu terytorialnego obowiązków w zakresie publikacji, czy promulgacji ustaw podejmowanych przez parlament. Do zakresu bowiem działania gminy należą wszelkie sprawy publiczne, ale wyłącznie o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone zresztą odrębnymi ustawami na rzecz innych podmiotów (art. 6 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym – t.j. Dz. U. z 2001 roku, Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Tymczasem zasady i tryb ogłaszania aktów normatywnych oraz obowiązki wynikające z publikacji tekstów ustaw reguluje ustawa z dnia 20 lipca 2000 roku o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j. Dz. U. z 2011, Nr 197, poz. 1172 ze zm.) i zasadą pozostaje, iż akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych (jak w przypadku ustaw), wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia (por. art. 4 ust.1 przywołanej ustawy) i obowiązują bez względu na stan świadomości adresatów (obywateli) regulacji w nich zawartych. Stąd też ewentualny brak pozytywnej wiedzy skarżącej odnośnie wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną, nie może uzasadniać wyjątku w zakresie powszechności ich obowiązywania, a tym samym okoliczność powyższa nie może prowadzić do ominięcia wyraźnych, podjętych zgodnie z właściwym trybem ustawodawczym, rozwiązań normatywnych o charakterze ustawowym. W obowiązującym obecnie kształcie regulacji normatywnej zachowuje, co do zasady, aktualność, wywodząca się z czasów starożytnych, właściwa dla europejskiej kultury prawnej zasada, iż nieznajomość prawa szkodzi i nie może stanowić usprawiedliwienia (ignorantia iuris nocet non excusat). Z powyższego względu uznać należy, iż Wojewoda odmawiając skarżącemu ustalenia odszkodowania, prawa nie naruszyły, w związku z czym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło