II SA/Kr 36/15

WyrokWSA w Krakowie2015-02-26

Skład orzekający: Agnieszka Nawara-Dubiel, Beata Łomnicka, Anna Szkodzińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja utrzymująca w mocy postanowienie o braku obowiązku wykonania czynności naprawczych w związku z samowolnym demontażem grzejników centralnego ogrzewania może zostać wydana bez należytej oceny przedłożonej ekspertyzy technicznej i bez zbadania tytułu prawnego inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy postępowania administracyjnego. Kluczowe uchybienia polegały na bezkrytycznym przyjęciu ekspertyzy technicznej, która nie spełniała wymogów postanowienia organu, a także na zaniechaniu zbadania, czy inwestor posiadał tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co jest istotne w kontekście ingerencji w część wspólną nieruchomości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnego demontażu grzejników centralnego ogrzewania i zaślepienia przewodów w lokalu mieszkalnym przez inwestora. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) postanowił nie nakładać obowiązku doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, opierając się na ekspertyzie technicznej. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) utrzymał tę decyzję w mocy. Grodzka Spółdzielnia Mieszkaniowa zaskarżyła decyzję WINB, podnosząc zarzuty dotyczące wadliwości ekspertyzy, ingerencji w część wspólną nieruchomości oraz braku zbadania tytułu prawnego inwestora.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Sędziowie : WSA Beata Łomnicka NSA Anna Szkodzińska Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2015 r. sprawy ze skargi Grodzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej w N. na decyzję Nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 17 października 2014 r. znak: [...] w przedmiocie obowiązku wykonania czynności I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz strony skarżącej Grodzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej w N. kwotę 500 zł ( słownie: pięćset złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta N. decyzją nr [...] z dnia 13 marca 2014 r. znak: [...] , postanowił "nie nakładać na inwestora P. M.G. obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych celem doprowadzenia wykonanych robót budowlanych obejmujących demontaż grzejników centralnego ogrzewania oraz zaślepienie korkami istniejących przewodów instalacji centralnego ogrzewania w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w N. - do stanu zgodnego z prawem". Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Grodzką Spółdzielnię Mieszkaniową w N. [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 17 października 2014 r., nr [...], znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 roku, poz. 267 z późn. zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 roku, poz. 1409 z późn. zm., dalej: u.p.b.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w związku z pismem [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w N. , z dnia 5 lutego 2013r. znak: [...], dotyczące "samowolnych przeróbek instalacji centralnego ogrzewania w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] ". W związku z powyższym, w dniu 26 lutego 2013 r. uprawnieni inspektorzy organu I instancji przeprowadzili kontrolę w lokalu mieszkalnym nr [...] należącym do M.G. , w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w N. Następnie w dniu 22 marca 2013 r. organ I instancji wydał postanowienie nr [...] , znak: [...], którym nakazał "Grodzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej z siedzibą w N. przy ul. [...], dostarczyć: Ekspertyzę techniczną - Ocenę prawidłowości działania instalacji centralnego ogrzewania w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w N. uzgodnioną z MPEC w N, . Wymagany dokument winien być sporządzony przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane i wpis na listę członków samorządu zawodowego. Wyżej wym. dokument należy dostarczyć w terminie do 26 kwietnia 2013r." Postanowieniem nr [...] z dnia 17 maja 2013 r. znak: [...] organ odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzją nr [...] z dnia 25 czerwca 2013 r. znak: [...] PINB umorzono postępowanie administracyjne "w sprawie utrzymania w należytym stanie technicznym budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w N". Następnie organ powiatowy wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w spraw "samowolnie wykonanych robót budowlanych obejmujących demontaż grzejników centralnego ogrzewania oraz zaślepienie korkami istniejących przewodów instalacji centralnego ogrzewania w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w N. " - znak: [...] Postanowieniem nr [...] z dnia 30 sierpnia 2013 r. znak: [...] zobligował M.G. do przedłożenia ekspertyzy technicznej — oceny prawidłowości działania instalacji centralnego ogrzewania w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym przy ul. [...] w N. uzgodnioną z MPEC w N. Żądana ekspertyza została przedłożona w dniu 3 lutego 2014 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego stwierdził, że organ I instancji uczynił zadość przepisom Prawa budowlanego i postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że postępowanie toczące się przed organem I instancji prowadzone było w trybie art. 50 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt. 2 i ust. 7 u.p.b. Przedmiot postępowania PINB dotyczy "samowolnie wykonanych robót budowlanych obejmujących demontaż grzejników centralnego ogrzewania oraz zaślepienie korkami istniejących przewodów instalacji centralnego ogrzewania w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w N". Na ich skutek doszło do zmiany parametrów użytkowych i technicznych istniejącego budynku mieszkalnego, co ma bezpośredni wpływ na prawidłowość funkcjonowania istniejącej w nim instalacji centralnego ogrzewania. Inwestor nie poczynił starań w celu uzyskania pozwolenia na wykonanie ww. robót budowlanych, zatem zgodnie z cytowanymi wyżej art. 50 i 51 u.p.b. koniecznym jest prowadzenie postępowania naprawczego. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji wydał decyzję, którą odstąpiono od nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności celem doprowadzenia wykonanych robót stanu zgodnego z prawem. Zgodnie z informacją zawartą ekspertyzie przedłożonej do akt sprawy: "Zmiana systemu ogrzewania mieszkania nr [...] w budynku [...] z wodno-grzejnikowego c.o. na elektryczny nie ma wpływu na straty cieplne względem sąsiednich mieszkań". Ekspertyza została opracowana w oparciu o udostępniony projekt techniczny instalacji wewnętrznej c.o. budynku [...] , oględziny instalacji oraz znajomość sieci grzewczej MPEC. Organ odwoławczy dokonał oceny przedmiotowej ekspertyzy w oparciu o art. 80 Kpa. Opracowanie to - sporządzone przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia -wyczerpująco wyjaśnia, że zmiana systemu ogrzewania w mieszkaniu nr [...] nie wpłynie na straty ciepła względem sąsiednich mieszkań. Ponadto inwestor przedłożył pismo [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w N. z dnia 10 kwietnia 2013 r. znak: [...] , w którym wskazano: "Podczas wizyty stwierdzono, że w mieszkaniu jest zachowana temperatura pokojowa, a w mieszkaniu na poziomie X piętra znajdują się elektryczne grzejniki, na podstawie czego można domniemywać, ze w/w przeróbka instalacji c.o. nie służyła doprowadzeniu ciepła do Pana mieszkania". Mając na uwadze powyższe MWINB ocenił, że zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo. Odnosząc się do zarzutu odwołania, cyt.: "(...) grzejniki jak i cała instalacja grzewcza jest uznana za część wspólną nieruchomości i nikt bez zgody zarządcy i współwłaścicieli nie może modyfikować ani demontować jej elementów. Właściciel lokalu tu P. M.G. nie mógł bez zgody pozostałych współwłaścicieli odłączyć swojego lokalu mieszkalnego od zainstalowanej w budynku sieci centralnego ogrzewania", MWINB wyjaśnił, iż jest to zagadnienie z zakresu prawa cywilnego, które nie należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego. Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w N. , wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. W skardze podniesiono, że wykonywane przez M.G. prace polegały nie tylko na zdemontowaniu grzejników. Przy okazji tych robót został również przerobiony (wycięty) pion instalacji c.o. we wsypie śmieciowym, co może negatywnie wpływać na utrzymanie prawidłowej temperatury w częściach wspólnych budynku, na co PINB dla miasta N. mimo zawiadomienia nie zwrócił uwagi. Pozostałe ostre i nie przymocowane do ścian same gałązki instalacji c.o. bez grzejników, mogą zagrażać użytkownikom tego lokalu. Mogą ulec zaczepieniu przez odzież i mogą zostać uszkodzone, co może prowadzić do zalania mieszkania i mieszczących się pod nim sąsiednich mieszkań, tym bardziej, że lokal nr [...] znajduje się na ostatnich górnych kondygnacjach. Spółdzielnia Mieszkaniowa prosiła również o włączenie pozostałych współwłaścicieli nieruchomości na prawach stron do postępowania administracyjnego, co nie zostało uwzględnione w dalszym postępowaniu Postanowieniem nr [...] z dnia 30 sierpnia 2013 r. znak [...] , PINB dla miasta N. zobligował M.G. do przedłożenia ekspertyzy technicznej - oceny prawidłowości działania instalacji centralnego ogrzewania w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym przy ul. [...] w N. , uzgodnioną z MPEC w N. M.G. przedstawił żądaną ekspertyzę lecz, jak wynika z akt, nie uzgodnioną z MPEC w N. , co w odczuciu skarżącego jest rażącym naruszeniem, z uwagi na to, że przedmiotowy budynek jest budynkiem wysokim (XII kondygnacyjnym), w którym prawidłowe funkcjonowanie systemu c.o. wymaga precyzyjnie wyregulowanych ciśnień na instalacji i innych precyzyjnych ustawień, które obsługą w większej mierze właśnie branżyści z MPEC w N. Zmian systemu ogrzewania lokalu nr [...] z miejskiego c.o. na elektryczne i przyzwolenie na takie czynności wprowadza zamieszanie w prawidłowym rozliczeniu kosztów za c.o., od których pan M.G. się uchyla, chociaż z nich korzysta i sam jest ich współwłaścicielem. Docelowo takie przyzwolenia (działania na większą skalę przez pozostałych mieszkańców) mogą negatywnie wpłynąć na utrzymanie mieszkań i części wspólnych budynków zgodnie warunkami technicznymi jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Reasumując strona skarżąca podniosła, że utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy jest obrazą przepisów, a w szczególności warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jak również praw z zakresu Prawa cywilnego. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. utrzymująca w mocy decyzje PINB dla miasta N. którą postanowiono nie nakładać na inwestora M.G. obowiązku wykonania czynności lub robót budowlanych celem doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Decyzje organów obu instancji opierają się na "ocenie/ekspertyzie technicznej instalacji c.o. budynku [...] w N. ", (k. [...] ) autorstwa inż. M.O. , z której wynikać ma, że demontaż grzejników w lokalu mieszkalnym nr [...] stanowiącym własność M.G. , choć wykonany nielegalnie, nie wpływa na instalacje centralnego ogrzewania jako całość, jak również na sąsiednie mieszkania. W pierwszej kolejności wskazać należy, że obowiązek wykonania tej ekspertyzy wynika z postanowienia organu I Instancji z dnia 30 sierpnia 2013r. (k. [...] ), którego sentencja brzmiała następująco: "Dostarczyć Ekspertyzę techniczną - ocenę prawidłowości działania instalacji centralnego ogrzewania w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym przy ul. [...] w N. , uzgodnioną z MPEC w N. - zawierającą wpływ wykonanych robót na bezpieczeństwo eksploatacji obiektu w zakresie bilansu energetycznego, powstawania zaburzeń pracy instalacji centralnej instalacji, określającą, czy wykonane roboty budowlane są zgodne z obowiązującymi przepisami, czy mają wpływ na zmianę parametrów technicznych lub użytkowych istniejącego budynku oraz w przypadku stwierdzenia niezgodności, podanie na czym one mają polegać oraz propozycje skutecznego usunięcia tych uchybień i nieprawidłowości, zmiany ww. parametrów". Ekspertyza ta warunków postanowienia nie wypełnia. W jej treści brak jest jakiegokolwiek odniesienia do żądanego przez organ "wpływu wykonanych robót na bezpieczeństwo eksploatacji obiektu w zakresie bilansu energetycznego" jak również oceny, czy "wykonane roboty budowlane są zgodne z obowiązującymi przepisami". Ponadto stwierdzenie zawarte w ekspertyzie, że "zmiana systemu ogrzewania mieszkania nr [...] w budynku [...] z wodno-grzejnikowego c.o. na elektryczny nie ma wpływu na straty cieplne względem sąsiednich mieszkań" nie zostało w żaden sposób uzasadnione, a w szczególności – jak chce tego organ II instancji – "wyczerpująco". Lektura wspomnianej ekspertyzy, nawet bez fachowego przygotowania do oceny prawidłowości działania instalacji centralnego ogrzewania w budynku wielomieszkaniowym, budzi uzasadnione wątpliwości. W pierwszej kolejności biegły dokonał pomiaru temperatury wyłącznie w mieszkaniu nr [...] – podczas gdy istotną kwestią jest jak likwidacja części instalacji wpływa także na pozostałe mieszkania w budynku, w tym w szczególności mieszkania sąsiednie. Ponadto z oględzin lokalu oraz wydruku z księgi wieczystej nr [...] wynika, że w przedmiotowym dwupoziomowym mieszkaniu o powierzchni 103,70 mkw znajdują się tylko dwa przenośne grzejniki elektryczne oraz jeden typu drabinka w łazience. Osiągnięcie temperatury 22 stopnie C wyłącznie tymi metodami, na takiej powierzchni, może budzić wątpliwości. Pozostaje zatem pytanie czy mieszkanie nie jest "dogrzewane" dodatkowo przez np. lokale sąsiednie, ogrzewaną klatkę schodową, piony grzewcze itp. Do tych kwestii autor ekspertyzy nie odniósł się w ogóle. Nadto w postanowieniu stwierdzono, że ekspertyza winna być "uzgodniona" przez MPEC. Co prawda brak jest podstaw prawnych do "uzgadniania" ekspertyzy z przedsiębiorcą dostarczającym ciepło, niemniej wydaje się zasadne, aby podmiot ten przynajmniej wypowiedział się na temat spornych ingerencji w instalacje c.o. Przyjęcie bez zastrzeżeń przez organy obu instancji dowodu w postaci ekspertyzy technicznej – bez dokonania jego oceny, zgodnie z ogólnymi regułami dowodowymi – stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 oraz 77§ 1 Kpa. W ponownie prowadzonym postepowaniu organ zobowiązany będzie odnieść się również do wskazywanej przez skarżącą spółdzielnię kwestii wycięcia pionu instalacji c.o. we wsypie śmieciowym. Dalej wskazać należy, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2006 r. (sygn. akt III CZP 28/06, OSNC z 2007 r. z. 3, poz. 40), "w przypadku lokali, w których nie ma liczników pomiaru energii cieplnej umożliwiających pomiar energii cieplnej zużytej przez każdego z właścicieli poszczególnych lokali, cała instalacja cieplna, a więc oprzyrządowanie techniczne służące do ogrzewania poszczególnych lokali oraz całego budynku wyposażonego w jednolity system ogrzewania, jest urządzeniem niesłużącym wyłącznie do użytku właścicieli lokali i jako takie stanowi przedmiot współwłasności przymusowej. Korzystają z niego wszyscy właściciele lokali w ten sposób, że ciepło doprowadzane jest zarówno do przedmiotu ich własności (lokalu), jak i do wszystkich wspólnych części budynku. Innymi słowy, przyjęto, że składnikiem tzw. współwłasności przymusowej są zarówno elementy instalacji znajdujące się poza poszczególnymi lokalami, jak i elementy instalacji znajdujące się w wydzielonych lokalach. Wskazane urządzenia, jako nie służące wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali, są zatem nieruchomością wspólną w rozumieniu art. 3 ust. 2 u.w.l., z której właściciele lokali zobowiązani są korzystać w sposób nieutrudniający korzystania z niej przez innych współwłaścicieli oraz współdziałać w ochronie wspólnego dobra (art. 13 ust. 1 u.w.l.)." W tym kontekście wskazać należy kolejne uchybienie przepisom postepowania, które miało miejsce w niniejszej sprawie. Prowadząc postępowanie naprawcze, organy zupełnie pominęły zbadanie, czy M.G. posiadał tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co w tym przypadku oznacza, że nie zbadano, czy miał prawo (i jakie) ingerowania poprzez roboty budowlane w część wspólną nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 10 stycznia 2011 r. sygn. II OPS 2/10 stwierdził, że w trybie art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 roku, poz. 1409 z późn. Zm) nie można na inwestora nałożyć obowiązku złożenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 tej ustawy oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W uzasadnieniu uchwały wyeksponował jednak procesowy, dowodowy charakter wspomnianego oświadczenia, podkreślając, że może ono być złożone tylko w sytuacjach wskazanych w ustawie. Powoduje ono, że organ jest zwolniony z obowiązku prowadzenia ustaleń faktycznych co do tego, czy inwestor legitymuje się prawem do terenu na cele budowlane, choć nie wyklucza podważenia mocy dowodowej tego oświadczenia w toku postępowania administracyjnego. Nie wyłącza też, co oczywiste, wynikającej z art. 4 ustawy konieczności legitymowania się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oświadczenie stanowi zatem czynność dowodową prowadzącą do wykazania przesłanek wynikających z prawa materialnego, lecz dopuszczalną na zasadzie odstępstwa od ogólnych, bardziej sformalizowanych reguł dowodowych. W świetle wywodów zawartych w uzasadnieniu uchwały z 10 stycznia 2011 r. organ nadzoru budowlanego również ma obowiązek ustalenia stanu faktycznego i prawnego w celu stwierdzenia przesłanek materialnoprawnych nałożenia na inwestora jednego spośród obowiązków przewidzianych w art. 51 ust. 1 ustawy. Na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 1 ustawy prawo budowlane zachodzi możliwość nakazania zaniechania dalszych robót budowlanych bądź rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego. W końcowym fragmencie uzasadnienia uchwały z 10 stycznia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie stwierdził, że podstawę tego ostatniego rozstrzygnięcia stanowi "ustalenie, iż inwestor nie dysponuje i nie dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane, a nie to, czy ma przedłożyć oświadczenie o posiadaniu takiego prawa". Nie do zaakceptowania jest taka interpretacja uchwały z 10 stycznia 2011 r., która przyjmuje, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 51 ust. 1 ustawy organy nadzoru budowlanego nie zajmują się kwestią prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, gdyż może to doprowadzić do zalegalizowania robót budowlanych wykonanych przez inwestora z naruszeniem prawa własności osób trzecich. Pogląd powyższy wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 sierpnia 2014r. sygn. II OSK 490/13, z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2183/11, LEX nr 1332676). Jednocześnie nie jest to wkraczania w kwestie właściwe dla prawa cywilnego i sądu powszechnego, gdyż w ten sposób organ nie ustala wiążąco komu przysługuje prawo własności – ustala jedynie czy inwestor samowolnych robót ma (miał) tytuł prawny, aby nieruchomością na ten cel dysponować. Z akt sprawy (w tym w szczególności z przedstawionej ekspertyzy technicznej) nie wynika jednoznacznie, czy poszczególne mieszkania w budynku nr [...] przy ul. [...] w N. mają indywidulane opomiarowanie dostarczanego ciepła (odrębne liczniki) i okoliczność tę organ będzie obowiązany ustalić w pierwszej kolejności w ponownie prowadzonym postępowaniu. Jeżeli jednak odrębnych układów pomiarowych dla każdego z mieszkań nie ma, co jedynie pośrednio wynika z akt sprawy, to wówczas znajdzie zastosowanie przywołana wyżej uchwała Sądu Najwyższego, jak również wszystkie dalsze rozważania, do których organ będzie obowiązany się zastosować. Z wszystkich wyżej wymienionych względów orzeczono jak w pkt. I wyroku, na zasadzie art. 145 pkt. 1 lit c. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło