II SA/Kr 3601/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie : NSA Joanna Tuszyńska (spr.) AWSA Beata Cieloch Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] października 2001r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich skargę oddala II SA/Kr 3601/01 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...].05.2001r Nr [...], wydaną na podstawie art. 25 ust.2 pkt l lit. a w związku z art.21 ust.2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r Nr 142 poz.950 z późn. zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił J.S. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBOWiD w K. decyzją z dnia [...].12.1984r. z tytułu "udziału w walkach z reakcyjnym podziemiem" w okresie od 11.09.1946r. do 31.12.1947r., łącznie 1 rok i 3 miesiące. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że J.S. w okresie zaliczonym przez ZBOWiD jako działalność kombatancka była zatrudniona jako funkcjonariusz służby bezpieczeństwa. Stan ten ustalono na podstawie akt ZBOWiD. W związku z tym organ stwierdził, że uzyskała ona na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W myśl art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy, osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosła o rozszerzenie jej uprawnień kombatanckich o działalność na rzecz więźniów politycznych wykonywaną w latach 1946-1949 w okresie zatrudnienia w więzieniu przy ulicy M. w K. Przyznała, że w latach 1944-1945 była funkcjonariuszem Milicji Radzieckiej i brała udział w walkach ż oddziałami UPA. Zaprzeczyła, aby kiedykolwiek była zatrudniona w służbach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. Podała, że w okresie 1946-1949 była zatrudniona w więzieniu przy ul. M. w K., gdzie pomagała więźniom politycznym. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] października 2001r. Nr[...], wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 2, art. 127 § 3 oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r Nr 142 poz. 950 z poźn. zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił własną decyzję z dnia [...].05.2001r Nr [...] i na postawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pozbawił J.S. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w pierwotnej decyzji niewłaściwie zastosowano przepis art. 25 ust.2 pkt l lit. a w związku z art.21 ust.2 pkt 4 lit. a ustawy. Wyjaśnił, że zgodnie z art. l ust.2 pkt 6 znowelizowanej w 1997r. ustawy za działalność kombatancką uznaje się walki z UPA lub Wehrwolfem jedynie w zmilitaryzowanych służbach państwowych i jednostkach WP. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na po wyższą decyzję J.S. zarzuciła, że jej działalność w Istriebitielnym Batalionie pod dowództwem sowieckim prezentowała stałą gotowość oddania krwi i ponoszenia męczeństwa dla Polski. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, powołując się na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dodatkowo podając, że ponieważ służba więzienna nie była zmilitaryzowaną służbą państwową, za żadną formę działalności w jej ramach uprawnienia nie przysługują. Dlatego też zastosowanie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy było zasadne. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Zgodnie z treścią art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art. 134 ustawy/. Skarga nie jest zasadna. Stosownie do przepisu art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, powołanego przez organ jako podstawa prawna decyzji, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji ( tekst jedn. Dz.U. z 1997r Nr 142 poz.950 ze zmianą - Dz.U.00.12.136), pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. l ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Jednym z tytułów określonych w ustawie, na który powoływała się skarżąca we wniosku o ponowne rozparzenie sprawy, jest uczestniczenie w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. W życiorysie znajdującym się w aktach sprawy skarżąca podała , że "od roku 1944-1945 do końca czerwca służuła w NKWD - batalion do likwidacji band ukraińskich. Od wrześniu 1946 do grudnia 1947 byłam pracownikiem służby bezpieczeństwa, przeniesiona do służby mundurowej centralnego więzienia na ul. M." W zaświadczeniu z dnia 23 sierpnia 1984r wystawionym przez Ministerstwo Sprawiedliwości podano, że "J.S. była funkcjonariuszem Milicji Obywatelskiej (służby bezpieczeństwa) i brała udział w walkach zbrojnych z reakcyjnym podziemiem po wyzwoleniu Polski w latach 1944.1947 w okresie od 11.09.1946r do 31 grudnia 1947r." W deklaracji członkowskiej skarżąca podała, że walczyła w NKWD z bandami nacjonalistów ukraińskich, a od 11.09.1946 do końca I947r z bandami "Ogień" , "Mika", "Drąg" będąc pracownikiem służby bezpieczeństwa. Zgodnie z art. 1 ustawy o kombatantach, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Za działalność kombatancką uznaje się: 1) pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim lub w polskich formacjach wojskowych przy armiach sojuszniczych podczas działań wojennych prowadzonych na wszystkich frontach przez Państwo Polskie, 2) uczestniczenie w ramach polskich formacji i organizacji wojskowych w I wojnie światowej, w powstaniach narodowych i walkach o odzyskanie lub utrzymanie terytoriów Rzeczypospolitej Polskiej, 3) pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945, 4) pełnienie służby wojskowej w armiach sojuszniczych, a także w sojuszniczych organizacjach ruchu oporu w okresie wojny 1939-1945, z wyjątkiem formacji Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (NKWD) oraz innych specjalnych formacji, które prowadziły działalność przeciwko ludności polskiej, 5) pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych na terytorium Państwa Polskiego w jego granicach sprzed dnia l września 1939 r. oraz w granicach powojennych w okresie od wkroczenia armii Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) do końca 1956r., jeżeli były to formacje lub organizacje stawiające sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej, 6) uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu, 7) uczestniczenie w tzw. Niszczycielskich Batalionach ("Istriebitielnych Batalionach") na dawnych ziemiach polskich w województwach: lwowskim, stanisławowskim, tarnopolskim i wołyńskim w obronie ludności polskiej przed ukraińskimi nacjonalistami, w latach 1944-1945. Użyte w art. l ust. 2 pkt 6 ustawy z 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego określenie "zmilitaryzowanych służbach państwowych" oznacza służby państwowe, które na podstawie ówczesnych przepisów zostały objęte militaryzacją (zostały zmilitaryzowane). Nie ma zatem rozstrzygającego znaczenia to, jakie zadania wykonywała określona jednostka organizacyjna, a także sposób jej zorganizowania i formy działania. Milicja Obywatelska i Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w drodze aktu normatywnego nie zostały zmilitaryzowane. Na to, że ustawowe określenie w "zmilitaryzowanych służbach państwowych" nie obejmuje organów Bezpieczeństwa Publicznego, wskazuje także przepis art. 1 ust. 1 ustawy o kombatantach, który status kombatanta wiąże z działalnością w składzie formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 25 ust. 1. ustawy, osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują te uprawnienia, z zastrzeżeniem ust. 2. W ustępie drugim tego przepisu określono, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby: 1) wymienione w art. 21 w ust. 2: a) w pkt l, 3 i 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3, b) w pkt 2, 21, 5 ł 6, jeżeli w wyniku postępowania 'weryfikacyjnego wykazano im czyny, o których mowa w tych przepisach, 2) które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Zgodnie z art.21 ust. 2 ustawy uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, którą m.in.: w latach 1944-1956: a) pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, b) była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w jednostkach organizacyjnych lub na stanowiskach związanych ze stosowaniem represji wobec osób podejrzanych lub skazanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej: - w organach prokuratury i prokuraturze wojskowej, - w sądownictwie powszechnym lub wojskowym, - w służbie więziennej. Wobec powyższego , stwierdzić należy , że podnoszenie przez skarżącą faktu udziału w "Istriebitielnych Batalionach" było bez znaczenia, gdyż na mocy przepisu art.25 ust.2 pkt l a) w związku z art.21 ust.2 pkt 4 lit. a) ustawy, gdyby nawet skarżącej przysługiwały uprawnienia kombatanckie z tego tytułu, to i tak na podstawie cytowanych przepisów byłaby ich pozbawiona. Stosownie do treści art. 145 § l pkt a i c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak więc, stwierdzając naruszenie prawa materialnego, polegające na wskazaniu w zaskarżonej decyzji jako jej podstawy prawnej art.25 ust.2 pkt 2, zamiast przepisów powołanych w decyzji z dnia 8.05.2001 r (art.25 ust.2 pkt l lit.a) w związku z art.21 ust.2 pkt 4 lit. a) ), Sąd uznał, że naruszenie to nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Dlatego też na podstawie art. 151 ustawy orzeczono jak w sentencji.