II SA/Kr 362/17

WyrokWSA w Krakowie2017-09-19

Skład orzekający: WSA Tadeusz Kiełkowski, WSA Mariusz Kotulski, WSA Iwona Niżnik-Dobosz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze miało właściwość do stwierdzenia nieważności decyzji z 1975 r. o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste, jeśli wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył decyzji z 1975 r., a nie późniejszej decyzji komunalizacyjnej z 1991 r.? Czy naruszono zasady postępowania administracyjnego poprzez brak zapewnienia czynnego udziału Skarbu Państwa (reprezentowanego przez Prezydenta Miasta Krakowa) w postępowaniu?
Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu, uznając, że naruszono zasady postępowania administracyjnego, w szczególności art. 10 § 1, art. 9 i art. 81 k.p.a., poprzez brak zapewnienia czynnego udziału Skarbu Państwa (reprezentowanego przez Prezydenta Miasta Krakowa) w postępowaniu. Sąd uznał, że Prezydentowi Miasta Krakowa przysługiwał przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z 1975 r. Zarzut dotyczący niewłaściwości SKO do orzekania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1975 r. został uznany za bezzasadny, ponieważ postępowanie dotyczyło tej konkretnej decyzji, a nie późniejszej decyzji komunalizacyjnej.
Stan faktyczny
Wnioskodawczynie zwróciły się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) o stwierdzenie nieważności decyzji z 1975 r. o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste, twierdząc, że grunt ten nie stanowił własności Skarbu Państwa. SKO stwierdziło, że decyzja z 1975 r. została wydana z naruszeniem prawa, ale odmówiło stwierdzenia nieważności z powodu nieodwracalnych skutków prawnych. Prezydent Miasta Krakowa (reprezentujący Skarb Państwa) złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając naruszenie zasad czynnego udziału strony w postępowaniu oraz podważając właściwość SKO. SKO utrzymało w mocy swoją poprzednią decyzję. Prezydent Miasta Krakowa zaskarżył decyzję SKO do WSA, podtrzymując zarzuty dotyczące naruszenia zasad postępowania i właściwości organu.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 27 grudnia 2016 r. i poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia 18 sierpnia 2016 r. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta Krakowa kwotę 680,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski (spr.) WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2017 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta Krakowa na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 27 grudnia 2016 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia 18 sierpnia 2016 r., znak: [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta Krakowa kwotę 680,00 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z 24 października 2014 r. M. K. i M. Z. zwróciły do Samorządowego Kolegium Odwoławczego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Naczelnika Dzielnicy K. - [...] z dnia 26 listopada 1975 r. nr DZGT [...], w przedmiocie oddania H. P. w użytkowanie wieczyste nieruchomości składającej się z działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...]. Wnioskodawczynie wskazały, że zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie wydania ww. decyzji, tj. ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach - tylko grunt stanowiący własność Skarbu Państwa mógł być oddawany w użytkowanie wieczyste. We wniosku wyjaśniono, że działka nr [...] obr. [...] stanowiła własność osoby fizycznej - ojca wnioskodawczyń, a wpis w księdze wieczystej dotyczący własności Skarbu Państwa tej działki był błędny i wynikał z bezzasadnego przyjęcia, iż majątek ziemski tzw. Folwark C., objęty Lwh tab 553 w skład, którego wchodziła obecna działka nr [...] (stanowiąca część dawnej parceli katastralnej l kat [...]), podlegał przepisom dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Fakt ten potwierdza utrzymana w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr [...] z dnia 3 lutego 2004 r., decyzja Wojewody [...] nr [...] [...] z dnia 13 sierpnia 2003 r. Po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. art. 3 ust. 1, art. 10 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (tekst jedn. Dz. U. z 1969 r. nr 22, poz. 159 ze zm.) oraz art. 156 § 1 pkt 2 i art. 156 § 2, art. 157 § l i § 2, art. 158 § 2 k.p.a., w decyzji z dnia 18 sierpnia 2016r., nr [...] stwierdziło, że rozstrzygniecie z 26 listopada 1975r. zostało wydane z naruszeniem prawa, jednocześnie odmawiając stwierdzenia nieważności ww. decyzji albowiem wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Nie zgadzając się ze stanowiskiem Kolegium wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył w imieniu Skarbu Państwa Prezydent Miasta K.. W uzasadnieniu wniosku w kwestiach proceduralnych zarzucono Kolegium naruszenie art. 10 i 9 k.p.a. poprzez brak zapewnienia Prezydentowi Miasta K. czynnego udziału w postępowaniu, a tym samym możliwość skutecznej obrony interesów Skarbu Państwa. Natomiast zasadniczy zarzut wniosku sprowadzał się do podważenia właściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego do orzekania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy K. - [...] z dnia 26.11.1975 r. Zdaniem Prezydenta Miasta K., konsekwencją uznania, że w 1975r. działka nr [...] nie stanowiła własności Skarbu Państwa powinno być stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej wydanej przez Wojewodę [...] w dniu 15 maja 1991r. Skoro zatem, zdaniem wnioskodawcy, decyzja komunalizacyjna dotycząca działki nr [...] obarczona jest wadą powodującą jej nieważność z mocy prawa, to należy uznać, że brak było podstaw uzasadniających właściwość Kolegium do orzekania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy K. - [...] z dnia 26.11.1975r., bowiem powinno należeć to do kompetencji Wojewody [...]. Dalej Prezydent Miasta K. podniósł konieczność uwzględnienia w postępowaniu, iż w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...], na dzień wydania decyzji Naczelnika Dzielnicy K. - [...] z dnia 26.11.1975 r. ujawniony był Skarb Państwa jako właściciel nieruchomości i brak było wpisów ostrzeżeń o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Zwrócono uwagę, że podstawą wpisu własności było wydanie przez Wojewódzki Urząd Ziemski w K. zaświadczenia z dnia 21.11.1946 r., w którym stwierdzono, że parcele katastralne wchodzące w skład majątku C., wpisane na rzecz E. R., zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 06.09.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Stwierdzono, że zaświadczenie to posiadało szczególny charakter, gdyż nie tylko stanowiło urzędowe potwierdzenie określonego stanu prawnego, ale w oparciu o przepisy dekretu z dnia 08.08.1946 r. o wpisywaniu w księgach wieczystych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej, stanowiło tytuł do wpisania własności na rzecz Skarbu Państwa, do chwili obecnej nie zostało usunięte z obrotu prawnego. Zatem, w ocenie Prezydenta Miasta K., Naczelnik Dzielnicy K. - [...] wydając decyzję z dnia 26.11.1975 r. o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste, działał w oparciu o treść prawomocnych wpisów w księdze wieczystej, tym samym brak podstaw do uznania, że dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Decyzją z 27 grudnia 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze K., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymało w mocy własną decyzję z 18 sierpnia 2016 r., w której uznano, że rozstrzygniecie z 26 listopada 1975r. zostało wydane z naruszeniem prawa, oraz odmówiono stwierdzenia nieważności ww. decyzji albowiem wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. W podstawie prawnej swojego rozstrzygniecie SKO powołało: art. 3 ust. 1, art. 10 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (tekst jedn. Dz. U. z 1969 r. nr 22, poz. 159 ze zm.) oraz art. 156 § 1 pkt 2, art. 156 § 2, art. 157 § 1 i § 2, art. 158 § 1 i § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu organ administracyjny ustosunkowując się do zarzutu zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że właściwość Samorządowych Kolegiów Odwoławczych do stosowania trybu nadzwyczajnego (stwierdzenie nieważności) w odniesieniu do decyzji o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste, jest usankcjonowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Następnie wyjaśniono, że przedmiotem weryfikacji w trybie nadzwyczajnym jest decyzja Naczelnika Dzielnicy K. - [...] z dnia 26 listopada 1975 r. o oddaniu w użytkowanie wieczyste H. P. działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] położonej w K.. Uprawnienia wnioskodawców oraz przysługujący im interes prawny nie budzą w niniejszej sprawie wątpliwości Kolegium ([...] i M. Z. są następcami prawnymi Z. Z., będącego z kolei spadkobiercą E. R., [...], L. R., R. R., E. Z.). Dalej SKO wyjaśniło, że nieruchomość objęta wskazaną wyżej decyzją z dnia 26 listopada 1975 r., której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności, została przejęta przez Skarb Państwa na cele reformy rolnej w oparciu o dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organ administracyjny podkreślił, że Wojewoda [...] w ostatecznej decyzji nr [...] [...] z dnia 13 sierpnia 2003 r. stwierdził, iż grunty stanowiące majątek C. Folwark o pow. ogólnej 47,6216 ha, w tym 44,2805 ha użytków rolnych, nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, bowiem nie spełniały wymaganego ustawowo warunku wielkości powierzchni. Zdaniem Kolegium, okoliczność powyższa ma istotne znaczenie dla sprawy, dla której rozstrzygnięcia niezbędne jest określenie relacji pomiędzy ustanowieniem użytkowania wieczystego gruntu na podstawie decyzji administracyjnej w oparciu o przepisy ustawy z 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, oraz decyzją wydaną w oparciu o art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN stwierdzającą, że konkretna nieruchomość nie podpadała pod działanie tego dekretu. Opierając się na poglądach wyrażonych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, SKO uznało, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 lutego 2004 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia 13 sierpnia 2003 r. nr [...] stwierdzającą, że przedmiotowa nieruchomość nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej - jest decyzją o charakterze deklaratoryjnym, a w związku z tym czas jej wydania potwierdza jedynie skutki prawne, jakie zaistniały z mocy prawa w dniu wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, czyli w dniu 13 września 1944 r. Z tą bowiem datą podpadające pod działanie dekretu nieruchomości co do zasady przechodziły z mocy prawa na własność Skarbu Państwa. Stanowisko w przedmiocie deklaratoryjnego charakteru powyższej decyzji prowadzi do stwierdzenia, że Skarb Państwa w dacie wejścia w życie dekretu PKWN tj. w dniu 13 września 1944 r., nie nabył własności przedmiotowej nieruchomości. Konsekwencją powyższych rozważań jest przyjęcie, że ocena prawidłowości decyzji ustanawiającej użytkowanie wieczyste jest zależna od treści decyzji wydanej w trybie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN. W oparciu o powyższe ustalenia, SKO uznało, że przedmiotowa decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] orzekająca o oddaniu działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] w użytkowanie wieczyste H. P., jest sprzeczna z przepisami art. 3 ust. 1 i art. 10 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, stanowiącymi, iż przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być grunty stanowiące własność państwową. W szczególności art. 10 ust. 1 ww. ustawy w sposób jednoznaczny stanowił, iż "w użytkowanie wieczyste może być oddany tylko teren państwowy". Podsumowując, Kolegium doszło do wniosku, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do oddania przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste, którego właścicielem nie był Skarb Państwa, prowadzi do oczywistości naruszenia prawa przy wydaniu decyzji Naczelnika Dzielnicy K. - [...] z dnia 26 listopada 1975 r. nr [...] [...]. Ustosunkowując się do podnoszonej we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy okoliczności, że organowi administracji publicznej nie można zarzucić rażącego naruszenia prawa w dacie wydawania decyzji, bowiem działał w zaufaniu do ksiąg wieczystych, nie może przesądzać o prawidłowości tej decyzji. Kolegium bowiem podkreśliło, iż jak to stwierdził Sąd Najwyższy jeszcze w wyroku z dnia 21.06.1968 r. sygn. akt III CRN [...] (publ. OSNCP 1969, nr [...], póz. 93), "nabycie użytkowania wieczystego w drodze ustanowienia go przez odpowiedni organ Państwa co do nieruchomości nie będącej własnością państwową nie jest możliwe, choćby nawet nabywca działał będąc w dobrej wierze - w zaufaniu do księgi wieczystej". Powołując się następnie na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Trybunału Konstytucyjnego, rozważono zaistnienie negatywnych przesłanek wynikających z art. 156 § 2 K.p.a. uniemożliwiających stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 26 listopada 1975 r. W konkluzji swoich rozważań, SKO stwierdziło, że objęta niniejszym postępowaniem nadzwyczajnym decyzja Naczelnika Dzielnicy K. - [...] z dnia 26 listopada 1975 r. nr [...] [...], została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jednakże nie można stwierdzić jej nieważności z przyczyny określonej w art. 156 § 2 K.p.a., gdyż decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne, a ponadto od daty jej wydania nastąpił znaczny upływ czasu. Odnosząc się na koniec do zarzutów dotyczących naruszenia przez Kolegium zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, w szczególności art. 10 § 1 k.p.a., Kolegium zauważyło, że pomimo sformułowania tego zarzutu nie wskazano, jakiej konkretnej czynności procesowej nie dokonano czy jakich dowodów nie przedstawiono w związku z tym zarzutem. Wskazano, że Prezydent Miasta K. został poinformowany o jego wszczęciu. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie SKO z dnia 27 grudnia 2016r. wniósł Skarb Państwa, reprezentowany przez Prezydenta Miasta K., wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: - art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uniemożliwienie stronie możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, - art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również art. 9 kpa poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym jak również poprzez brak informowania przez organ nadzorczy strony o podejmowanych czynnościach w toku postępowania co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, - art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wskazania w decyzji właściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zakresie orzekania w przedmiocie oceny prawidłowości decyzji z 26.11.1975 r. Nr [...] [...] w sytuacji, gdy właściwym do oceny prawidłowości ww. decyzji właściwy jest miejscowo organ administracji rządowej, tj. Wojewody [...]. - art. 2 w związku z art. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych, w zakresie orzekania w przedmiocie oceny prawidłowości decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 26.11.1975 r. w sytuacji, gdy właściwym do oceny prawidłowości ww. decyzji jest właściwy miejscowo organ administracji rządowej, tj. Wojewody [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Pierwszorzędne znaczenie ma ustalenie czy Prezydentowi Miasta K. przysługiwał przymiot strony w postępowaniu wszczętym na wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 26 listopada 1975r. Przedmiotem postępowania w sprawie niniejszej jest rozstrzygnięcie Naczelnika Dzielnicy K. - [...] z dnia 26.11.1975r. w przedmiocie oddania nieruchomości nr [...] obr. [...] w użytkowanie wieczyste osobie fizycznej. Krąg stron uprawnionych do udziału w postępowaniu z wniosku o unieważnienie ww. decyzji co do zasady jest tożsamy z kręgiem osób biorących udział w sprawie zakończonej wydaniem decyzji Naczelnika Dzielnicy K. - [...] z dnia 26.11.1975r. Stronami "pierwotnego" postępowania, którego wynikiem jest oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości są: właściciel nieruchomości oraz ubiegający się o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania, zaś inne osoby mogą być stronami tego postępowania, jeżeli posiadają tytuł prawny do nieruchomości, która ma być przedmiotem tego prawa – por. wyrok NSA z 25 października 1999r. sygn. akt I SA [...]. Nie budzi wątpliwości Sądu to, że do udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Naczelnika Dzielnicy K. - [...] z dnia 26.11.1975 w przedmiocie oddania nieruchomości nr [...] obr. [...], objętej Lwh tab [...] r. uprawniony był Skarb Państwa jako ujawniony w Księdze wieczystej właściciel nieruchomości. W czasie wydania ww. decyzji, z uwagi na prawomocne wpisy w księdze wieczystej, brak było podstaw do kwestionowania przysługującemu Skarbowi Państwa tytułowi własności do opisanego gruntu. Zatem Prezydentowi Miasta K., reprezentującemu Skarb Państwa również powinien przysługiwać przymiot strony w postępowaniu toczącym się w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. rozstrzygnięcia z 26.11.1975 r. Interes prawny Prezydenta Miasta K. do udziału w przedmiotowym postępowaniu można również wywodzić z obowiązującego do dnia 31 sierpnia 2004r. przepisu art. 160 k.p.a. Przepis art. 160 § 1 k.p.a. odnosi się bowiem do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tej dacie (tak uchwała pełnego składu Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2011 r., II CZP [...], OSNC 2011/7-7/75, wyrok sądu Apelacyjnego w K. z dnia 9 lutego 2017 r., I ACa [...]). W wypadku wydania przez organ administracji publicznej przed dniem 7 września 2004 r. decyzji wywłaszczeniowej, której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu, o odszkodowaniu za wywłaszczenie nieruchomości orzeka się na podstawie art. 160 § 1 k.p.a., a nie art. 119 ust. 1 pkt 7 u.g.n. (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 marca 2017r., sygn. I CSK [...], LEX nr 2304250). Podsumowując, poszkodowanemu na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a. służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, wobec organu, który wydał decyzję z naruszeniem przepisu art. 156 § 1, (...) na podstawie art. 160 § 3 k.p.a. W przedmiotowej sprawie poszkodowany może zatem wystąpić na drogę sądową z powództwem odszkodowawczym przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez organ wskazany w art. 160 § 3 k.p.a. W tym miejscu zauważyć należy, iż przesłanie zawiadomienia z dnia 9.01.2015r. o wszczęciu postępowania, postanowienia z dnia 13.05.2016r. oraz decyzji SKO z dnia 18.08.2016r."do wiadomości UMK Wydział Skarbu Państwa", nie spełniało przesłanki zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu. Nie skierowano również do strony zawiadomienia o zakończeniu postępowania i przysługujących jej z mocy art. 10 § 1 k.p.a. prawach procesowych w tym czynnego udziału w postępowaniu. Swoim działaniem organ naruszył tym samym przepis art. 10 § 1, art. 9 oraz art. 81 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik spawy. Zarzut strony skarżącej dotyczący właściwości podmiotowej organu orzekającego w przedmiotowej sprawie należało uznać za bezzasadny. Strona skarżąca argumentuje to w ten sposób, że w oparciu o okoliczności, które wyszły na jaw w przedmiotowym postępowaniu, decyzja komunalizacyjna wydana przez Wojewodę [...] w dniu 15 maja 1991r. w przedmiocie działki nr [...] obarczona jest również wadą powodującą jej nieważność. Zdaniem strony skarżącej, brak było podstaw prawnych do skutecznego przekazania Gminie Miejskiej K. własności przedmiotowej nieruchomości. W konsekwencji powyższego, skoro ww. nieruchomość w istocie stanowi własność Skarbu Państwa a nie Gminy, właściwym do orzekania w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o oddaniu dz. nr [...] w użytkowanie wieczyste powinien być Wojewoda [...] a nie SKO. Odpowiadając na ten zarzut przede wszystkim należy wskazać, że przedmiotowe postępowanie toczące się z wniosku stron z dnia 24 października 2014r. dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji z 1975 r., a nie decyzji z dnia 15 maja 1991r. Jest to samodzielne postępowanie administracyjne, którego istotą nie jest merytoryczne rozpatrzenie sprawy "w przedmiocie ustalenia rzeczywistego stanu prawnego działki nr [...] obr. [...]", a jedynie wyjaśnienie czy kontrolowana w tym postępowaniu decyzja Naczelnika z 1975 r. była dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 §1 k.p.a. Zdaniem Sądu, kwestia właściwości SKO w K. działającego jako organ nadzoru w tego rodzaju sprawach, nie budzi wątpliwości. W dniu wydania zaskarżonej do Sądu decyzji, w obrocie prawnym znajdowała się decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] z 15 maja 1991r. Na rozprawie w dniu 19 września 2017r. pełnomocnik Prezydenta Miasta K. oświadczył, że nie ma wiedzy, aby toczyło się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej dotyczącej działki nr [...]. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywodzi swoją właściwość do orzekania w przedmiotowym postępowaniu wprost z właściwości organu, który decyzję objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności wydał, a nie z innych wydanych w sprawie rozstrzygnięć. O tym, który organ jest właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej stanowi art. 157 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej rozpoznaje organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - te organy. Natomiast jakie organy są organami wyższego stopnia w rozumieniu tego przepisu, określa art. 17 kpa. Należy również wyjaśnić, że zarówno Sąd jak i Kolegium nie ma instrumentów do tego, by w oparciu o ustalone w tej sprawie okoliczności, zgodnie z życzeniem strony skarżącej, dokonać ad hoc stwierdzenia nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej, bez przeprowadzenia w tym zakresie postępowania. Takie działanie byłoby niedopuszczalne, bowiem wykraczałoby poza ramy tego postępowania, którego przedmiot jak już wyżej wskazano, oscyluje wokół stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika dzielnicy K. - [...] z dnia 1975 r. o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Zatem przedstawioną w skardze argumentację dotyczącą właściwości Wojewody [...], która się "zmaterializuje" dopiero z chwilą zmian w stosunkach własnościowych dotyczących przedmiotowej nieruchomości (poprzez unieważnienie decyzji komunalizacyjnej z 1991r.), należy uznać błędną na tym etapie postępowania. Wbrew zatem temu co zostało zarzucone w skardze, Wojewoda [...] nie był właściwym organem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przekazaniu działki w użytkowanie wieczyste. Strona skarżąca nie podnosiła zarzutów kwestionujących merytoryczną zasadność zapadłego w przedmiotowym postępowaniu rozstrzygnięcia. W konsekwencji uznając za zasadny wskazany wyżej zarzut o charakterze procesowym zaskarżone rozstrzygnięcie SKO w K. oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu należało uchylić. Ponownie rozstrzygając sprawę rzeczą organu będzie zastosowanie się do wskazówek wynikających z niniejszego orzeczenia i przeprowadzić postępowanie z udziałem Skarbu Państwa reprezentowanym przez Prezydenta Miasta K.. Kierując się powyższymi wywodami Sąd orzekł jak w pkt I wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął na zasadzie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło