II SA/Kr 363/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lutego 2017 r. sprzeciwu B. K. od postanowienia starszego referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2016 r. o oddaleniu wniosku o ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi B. K. oraz M. U. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 7 stycznia 2016 r.; znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W otwartym terminie do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie z dnia 7.06.2016 r. (sygn. akt II SA/Kr 363/16) skarżąca B. K. złożyła wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W uzasadnieniu wniosku podała, że sprawa jest bardzo skomplikowana i musi być prowadzona przez profesjonalnego prawnika, a ustanowienie radcy prawnego przekracza możliwości finansowe skarżącej. Wskazała również swoją aktualną sytuację materialną. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 12.12.2016 r. oddalił wniosek B. K. o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Podał, że z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z matką. Źródłem utrzymania rodziny są emerytura wnioskodawczyni w kwocie 3606 zł, dochód z działalności gospodarczej w kwocie 3500 zł oraz emerytura matki w wysokości 1755 zł. Łącznie zatem dochody 2 osobowej rodziny wynoszą 8 861 zł. Z oświadczenia skarżącej znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż jest współwłaścicielem domu w budowie o powierzchni 120 m2 i wartości ok. 100 000 zł, właścicielem mieszkania w Krakowie o pow. 72 m2 i wartości 600 000 zł, współwłaścicielem nieruchomości rolnej o pow. 0,06 ha, o wartości 15 000 zł, działki o pow. 0,04 ha o wartości 12 000 zł (wykorzystywanych jako łąki), a także współwłaścicielem nieruchomości budowlanej o powierzchni 0,08 ha i wartości 30 000 zł. Nadto skarżąca dysponuje oszczędnościami w wysokości 280 000 zł, akcjami TP SA o wartości 1000 zł. Jest właścicielką samochodu osobowego o wartości ok. 7 000 zł. Matka wnioskodawczyni jest współwłaścicielką mieszkania w Krakowie o wartości ok. 150 000 zł. Wnioskodawczyni wskazała, iż ponosi koszty leczenia w wysokości ok. 700 – 900 zł (na dwie osoby). Utrzymanie mieszkania kosztuje ok. 800 zł. Zdaniem referendarza sądowego, w przedmiotowej sprawie nie zachodzą, wynikające z przepisów przesłanki do przyznania skarżącej radcy prawnego z urzędu. Miesięcznie koszty utrzymania i leczenia skarżącej oraz osoby z którą prowadzi gospodarstwo domowe wynoszą ok. 1700 zł., co w korelacji do miesięcznych dochodów - wynoszących 8861 zł., pozwala na poczynienie oszczędności i zabezpieczenie środków również na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Referendarz sądowy podkreślił, że skarżąca nie należy do osób ubogich, zatem przyznanie radcy prawnego z urzędu byłoby nieadekwatne do jej aktualnej sytuacji majątkowej. Skarżąca B. K. wniosła sprzeciw od orzeczenia referendarza sądowego z dnia 12.12.2016 r., który nie zawierał żadnego uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej ustawa powoływana jako "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, zaś prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych (w całości lub w części) albo tylko od wydatków (...) lub obejmuje wyłącznie ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wskazana ustawa stanowi również, że prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje tej osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślenia przy tym wymaga okoliczność, że obowiązek wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających brak możliwości poniesienia kosztów sądowych, obciąża stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i winna być stosowana w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Analiza dokumentów i oświadczeń złożonych przez skarżącą B. K. w kwestii częściowego zwolnienia od kosztów sądowych prowadzi do wniosku, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżąca jest w stanie uiścić należne w tej sprawie ewentualne koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Za wnioskiem tym przemawia przede wszystkim zestawienie aktywów skarżącej (majątku nieruchomego, oszczędności, stałych dochodów) z ponoszonymi comiesięcznie kosztami (pasywami). Bezsporne jest bowiem, iż miesięczny dochód skarżącej oraz osoby pozostającej z nią we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi 8 861 zł. Nadto skarżąca, jak sama deklaruje, posiada oszczędności w wysokości 280 000 zł oraz majątek w postaci prawa własności nieruchomości, w szacunkowej wysokości ok. 800 000 zł. Dodatkowo, co wynika już z akt sprawy (k. 5), skarżąca zbyła w dniu 17.07.2015 r. udziały w nieruchomościach o znacznej wartości. W przedstawionych okolicznościach nie ulega zatem żadnej wątpliwości, że skarżąca nie jest osobą ubogą, niemogącą ponieść części kosztów sądowych. Zestawiając przy tym opisany wyżej majątek, ze stosunkowo niskimi kosztami utrzymania rodziny strony skarżącej (wg złożonej deklaracji, wynoszą ok. 1700 zł.) uznać należy za trafne stanowisko referendarza sądowego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu z dnia 12.12.2016 r. oddalające wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 260 par. 1 p.p.s.a.