II SA/Kr 3637/01
WyrokWSA w Krakowie2006-01-30
Skład orzekający: Tadeusz Woś, Małgorzata Brachel-Ziaja, Wojciech Jakimowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo pozbawił uprawnień kombatanckich stronę, nie badając wszystkich zgłoszonych przez nią tytułów do ich posiadania, w tym tych związanych z działalnością w Armii Krajowej?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania, w tym art. 7 i 77 § 1 k.p.a., nie rozpatrując całości materiału dowodowego zgłoszonego przez stronę. W szczególności nie wyjaśniono, czy skarżącemu nie przysługują uprawnienia kombatanckie z innych tytułów przewidzianych ustawą, pomimo przedstawienia dowodów dotyczących jego działalności w Armii Krajowej. Upływ terminu do składania wniosków o przyznanie uprawnień nie wyłącza możliwości wykazania w postępowaniu weryfikacyjnym posiadania uprawnień z innych tytułów.Stan faktyczny
Skarżący S.R. został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych, utrzymaną w mocy decyzją z dnia 24 października 2001 r. Organ uznał, że uprawnienia zostały przyznane za utrwalanie władzy ludowej, a skarżący nie brał udziału w walkach z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu. Skarżący wniósł skargę, zarzucając brak wnikliwego postępowania dowodowego i wskazując na swoją działalność w Armii Krajowej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zasądzono od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Woś Sędziowie : WSA Małgorzata Brachel-Ziaja / spr. / AWSA Wojciech Jakimowicz Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia 24 października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...] kwietnia 2001 r. II. zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] na rzecz skarżącego S. R. kwotę 10 / dziesięć /złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 24. 10. 2001 r., Nr: [...] na podstawie art. 138 par l pkt l w zw. z art. 127 par 3 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm./, po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek S. R., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].04. 2001 r, Nr: [...] o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji Kierownika Urzędu, kwestionowana decyzja nie narusza prawa, gdyż w toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, iż uprawnienia kombatanckie zostały przyznane S. R. przez ZBoWiD w [...], z tytułu utrwalania władzy ludowej za działalność prowadzoną podczas służby wojskowej pełnionej w latach 1949 -1952 w l Brygadzie KB W. Z nadesłanego przy piśmie CAW z dnia [...]. 08. 1995 r. wykazu jednostek zwalczających ugrupowania zbrojnego podziemia wynika, że l Brygada KB W w latach 1949-1952 zwalczała tylko podziemie niepodległościowe, nie uczestniczyła natomiast w walkach z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu, W takiej sytuacji podstawą prawną pozbawienia uprawnień kombatanckich jest przepis art. 25 ust. 2 pkt. 2 powołanej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Zaś zarzuty związane z okolicznościami podniesionymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącymi okresu działalności S. R. w Armii Krajowej nie mogły odnieść skutku, gdyż termin ustawowy przewidziany art. 22 ust. .3 ustawy o kombatantach do składania udokumentowanych wniosków o przyznanie uprawnień z tytułów określonych wart. 1-4 ustawie o kombatantach upłynął z dniem 31.12.1998 r.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący S. R. wniósł o uchylanie zaskarżonej decyzji zarzucając, że została ona wydana bez przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego . W szczególności Kierownik Urzędu nie uwzględnił, iż brał on udział w walkach z okupantem jako zaprzysiężony w wieku 16 lat żołnierz Armii Krajowej, na dowód czego przedstawił oświadczenie świadka J. R. - komendanta "[...]" w oddziale "[...]", podnosząc, że okoliczności dotyczące swojej działalności w AK wskazał już w toku postępowania weryfikacyjnego wraz z oświadczeniami świadka - kombatanta z AK. Ma on zatem zachowany status kombatanta oparty na przepisie art l ust. 2 pkt. 6 ustawy o kombatantach.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji; że skarżący otrzymał uprawnienie kombatanckie za utrwalenie ludowej w ramach pełnionej służby w Ludowym Wojsku Polskim w okresie po 30 czerwca 1947 r. i nie brał on udziału w walkach z oddziałami, o których mowa w art. l ust. 2 pkt.6 ustawy o kombatantach tj. z UPA i grupami Wehrwolfu . Zasadnie zatem zastosowano przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach . Natomiast podniesione okoliczności dotyczące działalności skarżącego w AK mogą być rozpatrzone i rozstrzygnięte decyzją w odrębnym postępowaniu.
Sąd zważył,, co następuje:
Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1. 01. 2004 r., zatem stosownie do treści art. 97 par l ustawy z dnia 30. 08. 2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01. 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Właściwym przeto do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.
Stosownie do treści art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozpoznając skargę w granicach danej sprawy nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz podstawą prawną.
Skarga jest zasadna.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, prawidłowo ustalił w oparciu o znajdującą się w aktach dokumentację, że S. R. został przyjęty w poczet członków zwyczajnych ZBoWiD w dniu [...].10. 1986 r., i uzyskał uprawnienie kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od dnia [...]. 10. 1949 r. do [...]. 11. 1949 r. (jednego miesiąca) pełniąc służbę w Ludowym Wojsku Polskim, w l Brygadzie KB W, która nie uczestniczyła w walkach z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu .
W świetle przepisu art. l ust. l ustawy z dnia [...]. 01. 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego zwanej dalej ustawą, kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Zaś w ust. 2 ustawy wyszczególniona jest działalność, którą uznaje się za kombatancką w tym w pkt 6 uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach Państwowych z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu ,
Działalność skarżącego w szeregach Ludowego Wojska Polskiego we wskazanym okresie, - nie mieści się w pojęciu działalności kombatanckiej w ujęciu powołanej ustawy, skoro skarżący służbę wojskową z poboru odbywał po dniu [...]. 06. 1947 r., a w walkach z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu nie brał. udziału.
Jednakże w postępowaniu weryfikacyjnym nie wyjaśniono czy skarżącemu nie przysługuje prawo do zachowania uprawnień kombatanckich z innych tytułów przewidzianych ustawą o kombatantach /art. l ust. 2 pkt 3 ustawy/.
Procedura weryfikacyjna uprawnień kombatanckich nie wyłącza możliwości wykazania w tym samym postępowaniu, że uprawnienia te przysługują nie tylko z tytułu "utrwalania władzy ludowej" lecz także na podstawie innego tytułu prawnego przewidzianego ustawą. /por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6. 02. 2002r. III RN200/00 OSNP 2002/11/257/
Trzeba zauważyć , że skarżący w odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania weryfikacyjnego z jednoczesnym wezwaniem do nadesłania wszystkich, mogących mieć wpływ na wynik sprawy dowodów, przesłał organowi oświadczenie J. R. i dokumenty dotyczące j ego osoby mające świadczyć o wiedzy i wiarygodności tego świadka. J. R. w swoim oświadczeniu stwierdza, że w sierpniu 1944 r skarżący wstąpił w szeregi Armii Krajowej, złożył przysięgę i jako jej żołnierz zajmował się aprowizacją. Doraźnie był w AK łącznikiem i przewodnikiem. Po 1945 r ., pozostawał nadal w konspiracji. Do roku 1949 był członkiem tajnej organizacji niepodległościowej "Polska Podziemna Armia Niepodległościowa" z funkcją łącznika ..
Nie przesądzając kwestii wiarygodności powyższych faktów wskazanych przez skarżącego, a także ich prawnego znaczenia dla uprawnień kombatanckich z tytułów określonych w ustawie z dnia 24. 01. 1991 r. o kombatantach., trzeba stwierdzić, że jeżeli znalazłyby one potwierdzenie w toku postępowania weryfikacyjnego, to mogą wyczerpywać dyspozycję art. l ust. 2 pkt 3 tej ustawy.
Upływ terminu z art. 22 ust. 3 ustawy, z powodu którego organ zaniechał przeprowadzenia postępowania weryfikacyjnego w kierunku posiadania przez S. R. uprawnień z innych tytułów przewidzianych ustawą, dotyczył wyłącznie wniosków o przyznanie uprawnień przez osoby, które do dnia [...].12.1998 r. nie miały potwierdzonych żadnych uprawnień kombatanckich . /por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia. 3. 12. 2001 r., OPS II/01/
Osoba weryfikowana miała zatem prawo do zgłoszenia w postępowaniu weryfikacyjnym dowodów wskazujących na posiadane uprawnienia z innych tytułów określonych w ustawie, niż "utrwalanie władzy ludowej", czego nie można było utożsamiać ze złożeniem wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich stosownie do art. 22 ust. 3. ustawy.
NSA w sprawie VSA 2452/01 wyjaśnił, że termin do kierowania wniosków nie ma znaczenia prawnego w sprawie o pobawienie uprawnień kombatanckich w sytuacji gdy osoba, która jest stroną tego postępowania występuje o zachowanie dotychczasowych uprawnień, powołując się , że spełnia warunki z innych tytułów określonych w ustawie o kombatantach ./por. LEX nr S3723/
Należy dodać, że przepis art. 22 ust. 3 utracił moc z dniem 29. 04. 2003 r.
Skoro organ orzekający nie rozpatrzył całości materiału dowodowego w szczególności zgłoszonych przez skarżącego dowodów na okoliczność posiadania uprawnień kombatanckich z tytułów określonych w ustawie, to tym samym naruszył przepisy postępowania art. 7, 77 parł, SO k.p.a., a decyzja została wydana przedwcześnie.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 parł lit "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p .p. s .a
Powołane przepisy
art. 138art. 127art. 25 ust. 2art. 22art. 1art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawyart. 97art. 134art. 22 ust. 3 ustawyart. 22 ust. 3art. 7art. 145
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło