II SA/Kr 369/01

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 lutego 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Izabela Dobosz ( spr.) Sędziowie : WSA Renata Czeluśniak AWSA Wojciech Jakimowicz Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2005 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] stycznia 2001 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tegoż organu z dnia [...] grudnia 1999 r.; II. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego K. Z. kwotę 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].12.1999r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 21 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. Nr 142 z 1997r., poz. 950 ze zm. ) odmówiono K. Z. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w Armii Krajowej. Organ powołał się na analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz art. 80 kpa i stwierdził, że strona nie przedstawiła dokumentów, które potwierdzałyby jej działalność w ramach organizacji konspiracyjnej. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. Z. zapytuje o jakie dokumenty organowi chodzi. Podaje, że za okupacji wypasał owce w L. i wraz m.in. ze swoim bratem S. zostali zaprzysiężeni przez dowódcę placówki por. W. L. ps. "A". Brat otrzymał pseudonim "B", on zaś pseudonim "C". Służyli partyzantom, którzy przechodzili od B. na M., T., żywili ich i przeprowadzali przez las. 21.08.1944r. odbyła się bitwa partyzantów z Niemcami, w której uczestniczyli, a brat S. został schwytany przez Niemców i powieszony koło własnego domu. Dodaje, że jest w ciężkiej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].01.2001r., Nr [...], wy daną na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 650 ze zm.) utrzymano w mocy decyzję własną z [...].12.1999r. Organ powołał się na materiał dowodowy zgromadzony w aktach. Przyznał, że K. Z. złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności konspiracyjnej w A.K. w okresie od sierpnia 1944r. do stycznia 1945r. Jako dowody przedstawił oświadczenia świadków: J. D., W. K. oraz relację własną. Zarząd Wojewódzki ZKRP i b. WP w N. udzielił rekomendacji przedmiotowemu wnioskowi. Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych oparł się m.in. na powszechnie dostępnych źródłach historycznych, aby stwierdzić, czy zostały spełnione przesłanki z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach (...). Ponieważ A.K. była krajową częścią Polskich Sił Zbrojnych oparto się na instrukcji gen. K. S. z 4.12.1939r. ( pkt 5 "a") mówiącej o tym, że członkiem ZWZ-AK mogła być osoba mająca lat 17 ( w późniejszym okresie obniżono granicę wieku do ukończenia 16 roku życia). A zatem strona mająca lat 14 nie mogła składać przysięgi i wchodzić w skład podziemnej organizacji wojskowej. Zdaniem Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych przedłożone dowody nie potwierdzają, iż w danym przypadku złamano regulamin A.K. i przyjęto do tej organizacji młodszą osobę. Zeznania J. D. i W. K. uznano za niewiarygodne. Wystosowano do świadka W. K. pismo z dodatkowymi pytaniami. Odpowiedzi jednakże nie przekonały organu. Jest on zdania, że opierając się na życiowym doświadczeniu i powszechnej wiedzy historycznej, a także biorąc pod uwagę psychofizyczny rozwój 14 -letniego dziecka należy odrzucić ewentualność pełnienia przez K. Z. służby wojskowej w podziemnej organizacji (czyli podporządkowanie się surowym regulaminom i rozkazom przełożonych, wykonywanie odpowiedzialnych zadań, udział w akcjach zbrojnych itp. ). W przypadku K. Z. należy raczej mówić o współpracy z organizacją, a nie o pełnoprawnej służbie. Nie należy jednak utożsamiać każdej formy pomocy udzielanej ruchowi oporu z członkostwem w organizacji konspiracyjnej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. Z. wnosi o uchylnie decyzji, gdyż w tamtych czasach nikt się nie zastanawiał nad psychofizycznym rozwojem dziecka, a organ nie zdaje sobie sprawy z warunków wojennych i sytuacji dziecka mieszkającego w lesie w bacówce. Skarżący dowodzi, że biegał z rozkazami, przechowywał oraz żywił i przeprowadzał przez lasy partyzantów, przechowywał broń. Czuje się pokrzywdzony, gdyż zignorowano zeznania świadków i jego samego, choć wszystkie dokumenty złożył już w 1994 roku. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Uważa, że skarżący nie służył w A.K., a pomagał na zasadach "współpracy ludności cywilnej". Powołano się też na wyrok NSA w Szczecinie z 22.03.2000r. ( sygn. akt SA/ Sz 675/ 99). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3§ l ustawy z 30.08.2002r. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( p.o.p.p.s.a ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone ( co ma miejsce w niniejszym przypadku ) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie powyższej ustawy ( art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Sądowa kontrola wykazała zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak i prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew bowiem treści art. 7 kpa Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając m.in. na względzie słuszny interes obywatela oraz wbrew treści art. 77 kpa nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Skarżący posiada pozytywną rekomendację ZKRP i b. WP z [...].09.1994r., czyli organizacji zrzeszającej m.in. osoby, które służyły za okupacji w partyzantce i znają realia takiej służby. Nie zakwestionowano w tym przypadku młodego wieku skarżącego ( k. 6 akt administracyjnych ). A jest to jedyny powód odmowy przez Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych przyznania K. Z. uprawnień kombatanckich. Prawdą jest, że skarżący w okresie, o którym mowa w dokumentach tj. 15.07.1944- 18.01.1945 r. miał 14, 5 roku, a pod koniec wojny prawie 15 lat. Wbrew stanowisku Urzędu trzeba zauważyć, że dziecko żyjące w lesie, na bacówce, wśród dzikiej przyrody ma inny rozwój psychofizyczny, niż dziecko miejskie. Stąd też ten argument nie może być przesądzający w sprawie. Zauważyć jednak należy, że Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych bardzo pobieżnie odniósł się do zeznań świadków. Decyzja z [...].12.1999r. w ogóle ich nie omawia powołując się na zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa ). Zasada ta nie może oznaczać, jak wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie NSA - dowolności ocen, ale wymaga respektowania wymogów, o których mowa w rozdziale 4 działu II kpa. Uzasadnienie tej decyzji jak i zaskarżonej jest ponadto sprzeczne z art. 107 § 3 kpa, który nakazuje podać powody, dla których dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Nie wystarczy zatem tylko stwierdzić, że zeznania świadków są niewiarygodne. Świadkowie twierdzą, że oddział partyzancki "[...]" przebywał w bacówce w L., w której mieszkał i wypasał owce K. Z. Potwierdzają fakt udziału skarżącego w bitwie z Niemcami 21.08.1944r. i ukrywania przez niego rannego partyzanta J. C. ps. "[...]". Potwierdzają też fakt odebrania od K. Z. przysięgi i posiadania pseudonimu "C". Z akt wynika, że organ wzywał na przesłuchanie W. K. i J. D., którzy z powodu zaawansowanego wieku nie mogli przybyć do W. Jednakże świadek W. K. potwierdził swoje zeznania pismem z dnia 28.11.2000r. ( k. 30 akt administracyjnych ) i był skłonny do złożenia zeznań w N. ( k. 20 akt administracyjnych ). Urząd nie przesłuchał świadków w trybie art. 50 § 3 kpa, co należało uczynić, skoro był zdania, że potrzebne jest złożenie osobistych wyjaśnień. Również w tym trybie należało przesłuchać skarżącego, zgodnie z jego pismem z 31.12.1994r. ( k. 8 akt administracyjnych ) skoro organ uznał, iż sprawa tego wymaga i zastosował art. 86 kpa ( k. 10 akt administracyjnych ). W tej sytuacji należy stwierdzić, że postępowanie dowodowe posiada braki, które mają istotny wpływ na wynik sprawy. Zwrócić też trzeba uwagę, iż w piśmie skarżącego z 31.12.1994r. mowa jest o zeznaniach czterech świadków, a w aktach są tylko zeznania dwóch ( brak zeznań K. D. i B. K). W kwestii oparcia się przez Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych na instrukcji gen. K. S. należy natomiast stwierdzić, że doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Ustawa bowiem z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm. ) w żadnym przepisie nie uzależnia działalności kombatanckiej od osiągnięcia konkretnego wieku. Nadto wbrew stanowisku organu art. 1 ust. 2 pkt 3 tejże ustawy nie mówi o "służbie wojskowej"- tak jak w art. 1 ust. 2 pkt 1, ale o "służbie", co przesądza, iż osoba pełniąca taką "służbę" nie musi spełniać wymogów co do wieku, jak w przypadku "służby wojskowej". W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i lit. "c" ustawy z 30.08.2002r. p.o.p.p.s.a ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002r. -Przepis wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ). O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z 11.05.1995r. o NSA ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm. ) w zw. z art. 97 § 2 cytowanych wyżej przepisów wprowadzających.