II SA/Kr 370/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.K. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 15 stycznia 2016r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu . W dniu 30 stycznia 2017 r. skarżący złożył wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na postanowienie SKO w K. z dnia 15 stycznia 2016r. wydane w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego podnosząc argumenty merytoryczne dotyczące złożonej skargi. Ponadto wskazuje, iż nie stać go na ustanowienie pełnomocnika z wyboru z uwagi na znaczące koszty utrzymania – stałe koszty, koszty kredytów i pożyczek, koszty wyżywienia, leków. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i dwójką dzieci. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za prace wnioskodawcy oraz jego małżonki w wysokości kolejno 7600 zł oraz 3400 zł, nadto wnioskodawca ma dodatkowe dochody z najmu w kwocie 2882 zł oraz zasiłek 500+. Łączny zadeklarowany dochód rodziny wynosi 14 382 zł. Jako miesięczne zobowiązania skarżący wymienia koszty kredytu i pożyczki 1560 zł oraz 1000 zł, koszty utrzymania mieszkania 966 zł, opłaty za media 300 zł, telefon , internet 200 zł. Do tego koszty wyżywienia, ubezpieczenia samochodu. Łączne koszty konieczne utrzymania zamykają się kwotą 4020 zł plus koszty wyżywienia i ubezpieczenia auta. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada dom jednorodzinny o pow. 72 m2 wraz z działką 0,18 ha na zasadach wspólności małżeńskiej, ½ mieszkania o pow. 35 m2, ½ mieszkania o pow. 128,9 m2, własność mieszkania o pow. 102 m2. Małżonka jest właścicielem mieszkania o pow. 49 m2 i ½ działki rolnej o pow. 25 arów. Wartość majątku posiadanego przez skarżącego wraz z małżonka określono na kwotę 2 580 000,00 zł. Wnioskodawca wykazuje również fakt posiadania oszczędności w kwocie 167 839,51 zł. Posiada również samochód osobowy [...] z 2009r. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu , z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący nie wykazał wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść jednorazowych kosztów wpisu sądowego w niniejszej sprawie oraz ewentualnych innych , dalszych kosztów sądowych. Jak wynika z dokumentów – rodzina skarżącego ma stały dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę skarżącego oraz jego małżonki, ma dodatkowy dochód z wynajmu nieruchomości. Skarżący ma znaczny majątek, posiada bowiem dom, 4 mieszkania oraz działki. Wykazuje również znaczne oszczędności w kwocie 167 839,51 zł. Wreszcie jest właścicielem samochodu osobowego z 2009r [...] . Skarżący wskazał jako stałe koszty utrzymania kwotę około 4000 zł. Nawet jednak przy oświadczonych kosztach utrzymania domu i rodziny – dochód jaki posiada skarżący z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz wynagrodzenia małżonki, dochody z najmu nieruchomości oraz oszczędności pozwalają na pokrycie należnych kosztów sądowych. Tym bardziej, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można pominąć także tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, art. 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc się również do wniosku o ustanowienie radcy prawnego, uznano, iż strona nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępcy prawnego z wyboru. Rodzina wnioskodawcy posiada bowiem, jak wskazano, stały dochód oraz majątek . Posiadanie zaś majątku, szczególnie nieruchomości ( domu jednorodzinnego, mieszkania, działek, w tym nieruchomości nie służących do zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkalnych rodziny ) w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Ma to zresztą miejsce w niniejszym przypadku. Regulacje cyt. ustawy w zakresie prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Nie ma też znaczenia dla oceny pozytywnych przesłanek przyznania prawa pomocy ewentualny argument strony o skomplikowanym, jej zdaniem, charakterze sprawy i konieczności udziału w niej radcy prawnego. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy bada się bowiem tylko sytuację materialną strony wnoszącej, a ta, zdaniem orzekającego, nie uzasadnia przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla niego radcy prawnego, nawet w sytuacji, gdy jego udział, na obecnym etapie postępowania jest obowiązkowy. Skarżący dysponuje bowiem takim majątkiem, oszczędnościami, sumą wynagrodzeń miesięcznych, iż bez wątpienia będzie w stanie ponieść ew. koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).