II SA/Kr 3726/01

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie WSA Grażyna Firek (spr) WSA Mariusz Kotulski Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2006 r. sprawy ze skargi T. Ł. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia 26 października 2001 r., Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...] maja 2001r., II. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] na rzecz skarżącego T. Ł. kwotę 10 zł ( dziesięć złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania . II SA/Kr 3726/01 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] maja 2001r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) pozbawił T. Ł. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBOWiD w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 1984 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej od [...] marca 1945 r. do [...] grudnia 1947 r. tj. łącznie 2 lata i 10 miesięcy. W jej uzasadnieniu Kierownik Urzędu wskazał, że w/wymieniony brał udział w walce zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej podczas służby w Milicji Obywatelskiej i był to wyłączny tytuł do nabycia przez niego uprawnień kombatanckich. W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, że zachodzą przesłanki z art. 25 ust.2 pkt 2 cyt. ustawy zgodnie z którymi pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów nabyły uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Wskazał także, iż zgodnie z treścią powołanego przepisu Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. l ust.2,art.2 i 4 cyt. ustawy We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy T. Ł. zarzucił, że przedmiotowa decyzja jest dla niego rażąco krzywdząca, gdyż nie uwzględnia jego uczestnictwa w działalności konspiracyjnej, partyzanckiej w oddziale Batalionów Chłopskich działających na terenie gm. [...] i okolic w latach 1942-45, którego dowódcą był J. B. ps. [...] , a członkiem oddziału był E. N. ps. [...] . Na potwierdzenie swoich twierdzeń wnioskujący przedłożył pisemne oświadczenia J. B. i E. N.. Decyzją z dnia 26 października 2001 r.. Nr [...] na podstawie art.138§l pkt l w związku z art.!27§ 3 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U.z 1997 r. Nr 142, poz.950 z późn.zm.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie utrzymał w mocy decyzję własną z dn. [...] maja 2001 r. Nr. [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich przytaczając ponownie argumenty zawarte w uzasadnieniu poprzednio wydanej decyzji. Odnosząc się do okoliczności wskazanych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczących działalności konspiracyjnej T. Ł. w Batalionach Chłopskich w okresie 1942-45 wskazał, że okoliczności te nie mogły być przedmiotem rozpoznania , gdyż wnioskujący ubiegając się o uprawnienia kombatanckie w ZBOWiD nie udokumentował takiej działalności i nie otrzymał uprawnień z tego tytułu , a nadto stosownie do treści art. 22 ust. 3 cyt. ustawy wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4 ustawy mogły być kierowane do Urzędu w określonym trybie do dnia 31 grudnia 1998 r. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie T. Ł. domagał się uchylenia decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] maja 2001 r. i z dnia 26 października 2001 r. oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając, ze nie mógł , ani nie musiał do [...] grudnia 1998 r. składać wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w Batalionach Chłopskich bowiem w tej dacie uprawnienia kombatanckie posiadał i nikt ich nie kwestionował. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł ojej oddalenie ponownie przytaczając okoliczności wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art.97§ l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Zgodnie z treścią art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi /art. 134 ustawy/. Skarga jest zasadna. Po pierwsze już we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący wskazał, że prowadził działalność konspiracyjną w ramach Batalionów Chłopskich w okresie 1942-45. Tymczasem okoliczność ta nie była przedmiotem żadnego stosownego badania . Należy podkreślić, że w uchwale z dnia 4 marca 2002 r. opublikowanej w OPS 13/01 i ONSA z 2002 r. nr 4 póz. 132 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wniosek /zarzut/ osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w ustawie powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich . Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym nin. skargę w pełni pogląd ten podzielił. Na podstawie przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy można bowiem zrekonstruować normę prawną, że "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" zachowuje uprawnienia kombatanckie, jeżeli ma te uprawnienia z innych tytułów określonych w tej ustawie. Oznacza to, że w toku postępowania o pozbawienie uprawnień kombatanckich powoływanie się przez taką osobę na inny określony w ustawie tytuł do tych uprawnień nie może być utożsamiane z wnioskiem o przyznanie uprawnień, o którym mowa w art. 22 ust. 3 omawianej ustawy. Nadto wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003 r. sygn SK 4/02 /Dz.U.Nr 72 poz,658/ przepis art. 22 ust. 3 cyt. ustawy o kombatantach określający upływ terminu do składania wniosków do dnia 31 grudnia 1998 r. został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP i utracił moc z dniem 29 kwietnia 2003 r. W tym stanie argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o niemożności odniesienia się do okoliczności wskazanych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie mogła zostać uznana za prawidłową. Po wtóre do rozważenia w nin. sprawie pozostawała także kwestia czy skarżący , który pełnił służbę w MO w okresie od l marca 1945 r. do 30 września 1948 r. mógłby otrzymać uprawnienia kombatanckie nie tylko z tytułu działalności w tych latach w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej , ale także z innego , wskazanego tu tytułu , a to wobec treści art. 25 ust. 2 pkt. l cyt. ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji zgodnie z treścią którego pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby: wymienione w art. 21 w ust. 2:a) w pkt l, 3 i 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3 oraz b) w pkt 2, 21, 5 i 6, jeżeli w wyniku postępowania weryfikacyjnego wykazano im czyny, o których mowa w tych przepisach. W wyroku z dnia 11 stycznia 2002 r. sygn.III RN 177/00 /OSNP 2002/9/201 Sąd Najwyższy stwierdzając , że uprawnienia kombatanckie nie przysługują z tytułu pełnienia w latach 1944-1956 służby, funkcji lub zatrudnienia w Milicji Obywatelskiej, ponieważ była ona formacją służb bezpieczeństwa publicznego (art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, jednolity tekst: Dz. U. z 1997 r. Nr 142, póz. 950 ze zm. w związku z art. l dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia [...] października 1944 r. o Milicji Obywatelskiej, Dz. U. Nr 7, poz. 33) w uzasadnieniu wskazał, iż z uwagi na to, że Milicja Obywatelska która utworzona została dekretem Państwowego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia [...] października 1944 r. o Milicji Obywatelskiej (Dz. U. Nr 7, póz. 33), miała wprawdzie znamiona zmilitaryzowanej służby państwowej, jednakże - z mocy wyraźnego postanowienia art. l tego dekretu - była ona "prawnopubliczną formacją służby Bezpieczeństwa Publicznego" to stosownie do wyraźnej dyspozycji art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach, uprawnienia kombatanckie nie przysługują również osobom, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w Milicji Obywatelskiej, chyba że osoby te przedłożą wymagane dowody, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt l lub pkt 2 ustawy o kombatantach. Przyjęcie tego poglądu prowadziłoby zatem w okolicznościach nin. sprawy do stwierdzenia, że poprzez sam fakt zatrudnienia w MO w okresie 1945-1948 skarżący nie mógłby nabyć uprawnień kombatanckich z innego tytułu tj. w przypadku udowodnienia , że brał udział w konspiracji tj. w Batalionach Chłopskich w okresie 1942-45. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym nin. sprawę przytoczonego poglądu nie podzielił. Zwrócił natomiast uwagę ,iż w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 15 lutego 1994 r. sygn. K 15/93 /OTK 1994/1/4/ Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie stwierdził, że pozbawienie uprawnień kombatanckich osób zatrudnionych w MO zajmujących się utrzymaniem porządku, zwalczaniem przestępstw, ochroną bezpieczeństwa obywateli, które nie wykonywały zadań związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej nie jest zgodne z konstytucyjna zasadą równości. Zd. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stwierdzenie to jednoznacznie prowadzi do wniosku , że w przypadku osoby zatrudnionej w MO , która zgłosiła zarzut zachowania uprawnień z tytułów określonych w ustawie . np. z tytułu działalności konspiracyjnej okoliczność , że MO była publicznoprawną formacją służby bezpieczeństwa nie może automatycznie przesądzać o pozbawieniu uprawnień na podstawie art. 25 ust 2 pkt l a/ w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 a/ cyt. ustawy lecz w toku postępowania weryfikacyjnego winno być przedmiotem badania czy osoba zgłaszająca zarzut zachowania uprawnień z innego tytułu , która w okresie 1945-1956 była zatrudniona lub pełniła służbę w MO wykonywała zadania związane ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej , a udowodnienie tej okoliczności musiałoby prowadzić na podstawie cyt. przepisów do pozbawienia uprawnień czy też była zatrudniona w MO jako zajmująca się utrzymaniem porządku, zwalczaniem przestępstw, ochroną bezpieczeństwa obywateli, a udowodnienie tej okoliczności oraz okoliczności dot. spełnienia , któregoś z warunków określonych w art. l ust. 2 cyt. ustawy musiałoby prowadzić do zachowania uprawnień kombatanckich. Mając na uwadze przytoczone okoliczności uznając, ze zachodzi potrzeba zbadania zgłoszonej we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy okoliczności dot. działalności konspiracyjnej skarżącego w Batalionach Chłopskich w okresie 1942-45 oraz dot. rodzaju zadań przez niego wykonywanych w ramach służby i zatrudnienia w MO w latach 1945-1948 orzeczono jak w sentencji wyroku na zasadzie art. 145 §1 pkt l a/ i b/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U.Nr 153 poz. 1270 ze zm./, a o kosztach postępowania na zasadzie art.200 tej ustawy.