II SA/Kr 373/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 5 grudnia 2008 r., Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sadowego w wysokości 500 zł od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 5 grudnia 2008 roku Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skarżący T. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego w formularzu wniosku wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną A. P. oraz 20-miesięcznym synem H. P. Ich miesięczny dochód wynosi 1.248 zł i stanowi go dochód z gospodarstwa rolnego prowadzonego przez skarżącego w wysokości [...] zł oraz zasiłki: wychowawczy i rodzinny pobierane przez żonę w wysokości [...] zł. W skład majątku skarżącego wchodzi nieruchomość rolna wielkości 4,5 ha. Skarżący nie posiada własnego domu, czy mieszkania, wraz z żoną i synem zamieszkuje u teściów. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż niskie dochody nie pozwalają na uiszczenie opłaty sądowej. Miesięczne wydatki przedstawiają się następująco: wyżywienie 900 zł, lekarstwa 100 zł, telefony 120 zł, utrzymanie dziecka (środki toaletowe, mleko, itp.) 100 zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 przedmiotowej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający i skuteczny, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Zarówno skarżący, jak i jego żona otrzymują wprawdzie stały dochód miesięczny w postaci zasiłków wychowawczego i rodzinnego oraz dochodów z prowadzonego gospodarstwa rolnego, jednakże ponoszone przez rodzinę wydatki są wysokie w stosunku do wysokości uzyskiwanych dochodów. Z oświadczenia skarżącego wynika, że wysokość miesięcznych wydatków wynosi 1220 zł, zaś łączne dochody małżonków P. wynoszą 1.248 zł. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów sądowych. Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).