II SA/Kr 377/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Woś ( spr. ) Sędziowie WSA : Małgorzata Brachel-Ziaja Renata Czeluśniak Protokolant : Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2005 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 9 stycznia 2001 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości - skargę oddala - II SA/Kr 377/01 Uzasadnienie Decyzją z dnia 9.01.2001 r., znak: [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § l pkt l k.p.a. oraz art. 136 ust. l i art. 137 ust. l ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm., po rozpatrzeniu odwołania J. K. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] .10.2000 r., znak: [...] , odmawiającą zwrotu nieruchomości, położonej w [...] przy ulicy [...] , oznaczonej w czasie wywłaszczenia jako działka nr [...] (obecnie część działki nr [...] ). W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] stwierdził co następuje: przedmiotowa nieruchomość o powierzchni 5856 m2 stanowiąca własność J. D. została wywłaszczona decyzją z dnia [...] .07.1985 r., znak[...] na rzecz Skarbu Państwa na potrzeby Dyrekcji Rozbudowy Miasta [...] . Zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z [...]. 02.1984 r., znak: [...] , została ona przeznaczona pod uzbrojenie komunalne I etapu dzielnicy "[...]" w [...]. Zgodnie z miejscowym ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego miasta [...] , przedmiotowa nieruchomość położona jest w terenie przeznaczonym pod komunikację - trasa główna o przekroju 2x3 pasy ruchu, o szerokości w liniach rozgraniczających 60 - 66 m. Wnioskowany do zwrotu teren w całości stanowi pas drogowy ul. [...] . Pomocna część nieruchomości stanowi fragment terenów zielonych osiedla mieszkaniowego, z chodnikiem z płyt betonowych, pasem zieleni ochronnej od ulicy. Ulica [...] w tym miejscu posiada 4 pasy ruchu, a na jej zewnętrznym pasie jest usytuowany przystanek tramwajowy. Teren po południowej stronie ulicy porośnięty jest trawą i samosiejkami krzewów. Cała infrastruktura podziemna ulicy, tj'. oświetlenie uliczne, magistrala wodociągowa, kanalizacja deszczowa i sanitarna zostały zrealizowane, przy czym budowa samej drogi nie została jeszcze zakończona. W bieżącym roku na odcinku od ulicy [...] do ul. [...] zakończono budowę jezdni pomocnej. W maju i czerwcu wykonano ostatnią warstwę ścieralną. Dla budowy poszczególnych fragmentów trasy wydana została decyzja z [...].06.1999 r., znak: [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ponadto wzdłuż ulicy [...] biegną linie energetyczne niskiego i wysokiego napięcia, gazociąg i prostopadle do niej przebiega kanał ciepłowniczy zasilający osiedle. Należy więc podzielić pogląd Prezydenta Miasta [...] , że pomimo iż na przedmiotowej nieruchomości nie została jeszcze zakończona budowa drugiego pasma drogi ulicy [...] , to bezspornym jest, że w terenie tym zostały rozpoczęte już prace związane z jej realizacją, tj. wykonana została infrastruktura techniczna dla potrzeb inwestycji (drogi). W związku z powyższym nie można ocenić, ze wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona w rozumieniu art. 137 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. K. zarzuciła, że ustalone dla jej ojca odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość nie zostało wypłacone. Podniosła również, że część wywłaszczonego terenu faktycznie została wykorzystana na cele, na jakie nieruchomość została wywłaszczona, ale nie całość. Na części bowiem za zgodą nowego właściciela osoby prywatne wybudowały pomieszczenia sklepowe. Tak więc twierdzenie organu II instancji, że cały wywłaszczony teren jest niezbędny pod zabudowę objętą lokalizacją, mija się z prawdą. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie decyzji I i II instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie argumentując podobnie jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze stwierdził, że posadowione w północno-wschodniej części działki pawilony handlowe mają charakter tymczasowy i ich lokalizacja w pasie drogowym, w którym została zrealizowana infrastruktura podziemna, nie świadczy o niezgodnym z przeznaczeniem wykorzystaniu nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 22 pkt l i 2 ustawy z 21.03.1985 r. o drogach publicznych grunty w pasie drogowym mogą być oddane innym podmiotom gospodarczym w dzierżawę, najem, albo można je użyczyć w drodze umowy na cele związane między innymi z obsługą podróżnych. W piśmie z dnia [...] .11.2004 r. uzupełniającym skargę J. K. podniosła, że usytuowane w północno-wschodniej części działki pawilony handlowe nie mają charakteru tymczasowego, ponieważ jeden z budynków przedstawiony na załączonej fotografii jest trwale związany z gruntem, a oba pawilony stoją 15 lat. Przyznała, że na części południowej działki faktycznie znajduje się uzbrojenie terenu dzielnicy (oświetlenie, kanał ciepłowniczy, woda i gaz), lecz - w jej ocenie - nie stoi to na przeszkodzie, by uzbrojenie to pozostało w przypadku zwrotu nieruchomości i nie będzie ono kolidować z zamierzonym przez nią sposobem zagospodarowania terenu po zwrocie, a mianowicie urządzeniem parkingu. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: 1. skarga nie jest zasadna i nie mogła być uwzględniona przez Sąd. Stosownie do postanowień art. 136 ust. 3 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, Dz. U. z 2000 r. Nr 46, póz. 543 ze zm., podstawową materialnoprawną przesłanką zwrotu nieruchomości jest zbędność tej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Organ prowadzący postępowanie o zwrot nieruchomości jest obowiązany ustalić, czy przesłanka ta zaistniała, a poczynione ustalenia determinują rozstrzygnięcie sprawy. Stwierdzenie, że przesłanka zbędności nie zaistniała, uzasadnia wydanie decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości. Pojęcie zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jest terminem występującym tylko w zakresie ustawodawstwa wywłaszczeniowego i zdefiniowanie go może nastąpić tylko na użytek i w zakresie tego prawa, a to w odniesieniu do skutków, jakie przewiduje art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W art. 137 ust. l tej ustawy ustawodawca sformułował legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis ten zawiera dwie odrębne normy prawne, zgodnie z którymi nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia (pkt l)albo 2) utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel wywłaszczenia nie został zrealizowany (pkt 2). W powyższych normach prawnych ustawodawca zawarł koniunkcję przesłanek, które muszą zaistnieć, by można uznać nieruchomość za zbędną. W odniesieniu do normy zawartej w pkt l ust. l art. 137 są to dwa elementy faktyczne: upływ czasu od dnia wydania ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i stan w jakim się ona znajduje w czasie podejmowania decyzji w przedmiocie jej zwrotu, zaś na gruncie normy z pkt 2 tego przepisu obok stanu rzeczywistego nieruchomości także określony stan prawny - utrata mocy obowiązującej wymienionych expressis verbis decyzji administracyjnych związanych z realizacją celu wywłaszczenia (decyzja o lokalizacji inwestycji lub o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu). Niezależnie jednak od różnej konstrukcji obu norm prawnych z art. 137 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie zawartych w nich przesłanek zbędności nieruchomości, kluczowym elementem ich konstrukcji i w konsekwencji podstawą dla oceny, czy mamy do czynienia ze stanem zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jest precyzyjne ustalenie tego celu przez organ prowadzący postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości. Dopiero wtedy możliwe staje się badanie przez organ, czy "cel ten nie został zrealizowany" (art. 137 ust. l pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami) lub nawet "nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu" (art. 137 ust. l pkt l tej ustawy). 2. Ocenić należy, że Prezydent Miasta [...] orzekający w sprawie w pierwszej instancji w sposób prawidłowy ustalił, że nie zaistniały przewidziane w art. 137 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanki zbędności tej nieruchomości uzasadniające jej zwrot na podstawie art. 136 ust. 3 tej ustawy. Nie budzi wątpliwości w sprawie, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie decyzji o jej wywłaszczeniu Geodety Miejskiego - Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] .07.1985 r., znak: [...] , wydanej w trybie i na zasadach określonych w ustawie z 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, Dz. U. z 1974 r.- Nr 10, poz. 64. Wywłaszczenie nastąpiło "dla uzbrojenia komunalnego I etapu dzielnicy "[...] " w [...] " (k. 11 akt sprawy), a wniosek o wywłaszczenie został oparty na decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] .02.1984 r., znak: [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji "dla uzbrojenia komunalnego dla I etapu dzielnicy "[...] " w [...] " (k. 34 akt sprawy). Przeprowadzone przez Prezydenta Miasta [...] postępowanie wyjaśniające, a w szczególności analiza powyższej decyzji oraz załącznika graficznego do tej decyzji oraz porównanie stanu powinnego wynikającego z tej decyzji ze stanem rzeczywistym, istniejącym na przedmiotowej nieruchomości, a ustalonym w toku rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] .06.2000 r. (k. 43-44 akt sprawy) nakazuje przyjąć, że organ ten w sposób prawidłowy ustalił cel wywłaszczenia i prawidłowo ocenił, że nie zaistniały przewidziane w art. 137 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanki zbędności tej nieruchomości uzasadniające jej zwrot na podstawie art. 136 ust. 3 tej ustawy. Trafnie zatem Wojewoda [...] w postępowaniu odwoławczym utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Ustalenia te znalazły potwierdzenie w przeprowadzonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dowodzie z dokumentu, a mianowicie z wyrysu z mapy zasadniczej przedmiotowego odcinka ulicy Szajnowicza, obejmującej byłą działkę nr 101/1 z naniesionymi na niej zrealizowanymi elementami infrastruktury technicznej ulicy i osiedla, oraz istniejącymi obiektami handlowymi i usługowymi, o których mowa w skardze i w piśmie uzupełniającym skargę, a także dokumentacji związanej z powstaniem i funkcjonowaniem tych obiektów. Przedłożony przez Wojewodę [...] wyrys z mapy zasadniczej z zaznaczonymi obiektami dowodzi, że infrastruktura ulicy, na którą wskazują organy w I i II instancji w uzasadnieniach swoich decyzji została w rzeczywistości zrealizowana, a obiekty handlowe i usługowe, o których mowa w skardze i w piśmie uzupełniającym skargę znajdują się w pasie drogowym ulicy [...] i istnieją one w oparciu o czasowe umowy dzierżawy upoważniające dzierżawców do usytuowania w okresie dzierżawy tymczasowych obiektów handlowych (k. 42-52 akt sądowych). 3. Trafny jest również pogląd sformułowany przez Wojewodę [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę, że podniesione przez skarżącą w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty niewypła-cenia odszkodowania jej ojcu nie mogą być przedmiotem badania w postępowaniu w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Sprawa o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie stanowi kontynuacji postępowania wywłaszczeniowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21.12.1989 r., IV SA 904/89, ONSA 1/1990, póz. 12). W postępowaniu o zwrot nieruchomości nie bada się legalności decyzji wywłaszczeniowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z 14.07.1992 r., SA/Kr 757/92, niepubl.) i dla rozstrzygnięcia sprawy o zwrot nieruchomości nie ma znaczenia, czy wywłaszczenie było zgodne z prawem lub społecznie uzasadnione oraz czy zostało wykonane poprzez wypłacenie odszkodowania. Mając na uwadze powyższe ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., orzekł jak w sentencji wyroku.