II SA/Kr 38/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Barbara Pasternak Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2007 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]listopada 2001 roku nr[...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, II. przyznaje od Wojewody [...] na rzecz adwokata P.G. 292,80 zł. (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100 złotych- w tym, 22 % VAT), tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Wyrokiem z dnia 31 maja 2005 roku, sygn. akt II SA/Kr 3827/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę I.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]listopada 2001 roku, nr[...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...]września 2001 roku. W przedmiotowej sprawie spór koncentrował się przede wszystkim na rozbieżnościach w opiniach rzeczoznawców majątkowych co do wartości wywłaszczonej nieruchomości. Uchylając opisane na wstępie rozstrzygnięcie i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 listopada 2006 roku, sygn. akt l OSK 83/06 wskazał, iż sąd pierwszej instancji nie odniósł się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w myśl którego w wypadku rozbieżności w opiniach rzeczoznawców majątkowych o wartości tej samej nieruchomości oceny prawidłowości tych wycen dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych; w ocenie sądu odwoławczego przepis ten winien znaleźć zastosowanie w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny wytknął również, iż nie wskazano z jakich powodów zaniechano zastosowania art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Drugie z uchybień, dostrzeżonych przez sąd kasacyjny, dotyczyło nie uwzględnienia oceny prawnej, wyrażonej już w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w wyroku z dnia 13 grudnia 2000 roku, sygn. akt l SA 1345/99 wskazał między innymi- podobnie jak w wyroku opisanym powyżej, że w wypadku wątpliwości co do wartości nieruchomości, a zwłaszcza- gdy istnieją rozbieżności w opiniach różnych biegłych, jak i w opiniach przedstawionych przez jednego biegłego, konieczne jest dokonanie oceny prawidłowości wycen przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się uzasadniona, wobec czego Sąd uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu administracji publicznej pierwszej instancji. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzeniem jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. powodem uchylenia decyzji jest naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W myśl wskazanego wyżej art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, wobec czego jego ingerencja nie musi ograniczać się wyłącznie do decyzji lub aktu bezpośrednio zaskarżonych. W myśl art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) ocena prawna, wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 roku, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny, a także organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem skargi. Sąd zobowiązany był zatem uwzględnić wskazania, zawarte w zapadłym w niniejszej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2000 roku. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny, ponownie rozpoznając sprawę, był na mocy art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.) związany wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w toku postępowania kasacyjnego. W sprawie niniejszej oznaczało to przede wszystkim związanie odnośnie poglądu, iż wobec wątpliwości, jakie wystąpiły w toku postępowania administracyjnego, niezbędne było zastosowanie przez organy administracji publicznej przepisu art. 157 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Sformułowany w tym zakresie zarzut skargi uznać zatem należy za zasadny, wskazując jednocześnie, iż pozostałe zarzuty są jego pochodną, wobec czego ich odrębne omawianie i rozpatrywanie nie jest konieczne. W chwili rozstrzygania sprawy administracyjnej przez organy obu instancji ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami obowiązywała w brzmieniu, ustalonym przez tekst jednolity ustawy, opublikowany w Dzienniku Ustaw z 2000 roku, Nr 46, poz. 543, ze zmianami opublikowanymi w Dz. U. z 2000 roku, Nr 6, poz. 70 i Dz. U. z 2001 roku, Nr 129, poz. 1447. Art. 157 tejże ustawy w ówczesnym brzmieniu przewidywał, iż w razie istotnych rozbieżności w opiniach o wartości tej samej nieruchomości, sporządzonych przez rzeczoznawców majątkowych, oceny prawidłowości tych wycen dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych. Dyspozycja owego przepisu została w niniejszej sprawie zrealizowana, albowiem tak pomiędzy opiniami różnych biegłych, jak i pomiędzy wycenami dokonywanymi przez tego samego biegłego zaistniały istotne rozbieżności. Należy zwrócić uwagę, iż sformułowanie, użyte w cytowanym przepisie, nie pozostawiało do uznania organów administracji publicznej sposobu weryfikacji różnic, występujących w wycenach rzeczoznawców. W każdym wypadku, kiedy takie miały one -jak w sprawie niniejszej- charakter istotny, organy zobligowane były do ich wyjaśnienia poprzez zwrócenie się do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych. W niniejszej sprawie tego nie uczyniono, co stanowiło obrazę przepisu art. 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Uchybienie to nie tylko mogło, ale i miało wpływ na wynik postępowania administracyjnego, którego przedmiotem było ustalenie kwoty odszkodowania, została zatem zrealizowana przesłanka uchylenia decyzji administracyjnej, wymieniona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Ponieważ do obrazy przepisów postępowania doszło już na etapie postępowania przed organem administracji publicznej pierwszej instancji, również decyzja przed nim zapadła podlegała uchyleniu w oparciu o art. 135 p.p.s.a. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy administracji publicznej winny zastosować przepis art. 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami w przytoczonym wyżej brzmieniu, celem wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy dokonanymi w sprawie wycenami nieruchomości i prawidłowego ustalenia wysokości należnego odszkodowania. Niezależnie od tego organy mają obowiązek uwzględnienia pozostałych wskazań, zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2000 roku, sygn. akt l SA 1345/99, albowiem są nimi związane na podstawie cytowanego wyżej art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, za podstawę biorąc art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a.