II SA/Kr 380/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Małgorzata Łoboz SWSA Jacek Bursa SWSA Agnieszka Nawara – Dubiel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] przy ul. [...] w K. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia 17 stycznia 2022 r. znak [...] w przedmiocie nakazania doprowadzenia do pełnej sprawności technicznej instalacji wentylacji grawitacyjnej oraz wykonania jej przeglądu w pełnym zakresie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I Instancji, II. zasadza od [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją nr [...] znak: [...] z dnia 20 października 2021 r. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w K. nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej [...], ul. [...], K. doprowadzić do pełnej sprawności technicznej instalację wentylacji grawitacyjnej, a także wykonać jej przegląd w pełnym zakresie w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w K., a sprawność techniczną instalacji wentylacyjnej potwierdzić protokołem sporządzonym przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje. Termin wykonania obowiązku: 31 stycznia 2022 r. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od tej decyzji przez Wspólnotę Mieszkaniową [...], ul. [...] w K. Małopolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia 17 stycznia 2022 r., znak WZ.5592.20.3.2021.KZ na podstawie art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 1940 z późn. zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.), § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. nr 109, poz. 719 z późn. zm.), w związku z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 869 z późn. zm.) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu opisano dotychczasowy przebieg postępowania i wskazano, że obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa pożarowego został przez ustawodawcę określony w sposób jednoznaczny i bezwzględny w zapisach ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 869 ze zm.) - zwanej dalej "ustawą o ochronie przeciwpożarowej". Między innymi, w art. 4 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy o ochronie przeciwpożarowej zobligowano właściciela budynku, obiektu budowlanego lub terenu, do tego, iż zapewniając jego ochronę przeciwpożarową obowiązany jest do przestrzegania przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych. Zgodnie z art. 4 ust. 1a przytaczanej ustawy o ochronie przeciwpożarowej odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o których mowa powyżej oraz stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje - w całości lub w części - ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku, gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem. Dodatkowo zapisy § 4 ust 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719 ze zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem o ochronie przeciwpożarowej budynków" dokładnie określają czynności zabronione, których wykonywanie w obiektach oraz na terenach do nich przyległych mogą spowodować pożar, jego rozprzestrzenianie się, utrudnienie prowadzenia działań ratowniczych lub ewakuacji, w tym też: "użytkowania instalacji, urządzeń i narzędzi niesprawnych technicznie lub w sposób niezgodny z przeznaczeniem albo warunkami określonymi przez producenta bądź niepoddawanych okresowym kontrolom, o zakresie i częstotliwości wynikających z przepisów prawa budowlanego, jeżeli może się to przyczynić do powstania pożaru, wybuchu lub rozprzestrzenienia ognia." Zapisy § 170 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1065 z późn. zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych" cyt.: "urządzenia gazowe mogą być instalowane wyłącznie w pomieszczeniach spełniających warunki dotyczące ich wysokości, kubatury, wentylacji i odprowadzenia spalin, a także dopływu powietrza do spalania określone w rozporządzeniu, w Polskich Normach i przepisach odrębnych" jednoznacznie określa nierozerwalną zależność pomiędzy sprawnością działania elementów instalacji gazowej oraz wentylacyjnej oraz fakt, iż niesprawności którejkolwiek z nich mogą stwarzać zagrożenie wybuchu lub powstania pożaru. Biorąc pod uwagę powyższe i odnosząc się do zarzutu cyt.: "naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez nieskierowanie decyzji do podmiotów, które winny być stroną postępowania tj. właścicieli lokali nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w budynku przy ul. [...] w K.", należy stwierdzić, że zgodnie art. 6 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. Nr 85, poz. 388 z późn. zm.) ogół właścicieli lokali wchodzących w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową, a do kierowania sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentowania jej na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą, a poszczególnymi właścicielami lokali, uprawniony jest zarząd wspólnoty, zaś wszelkie obowiązki związane z utrzymaniem należytego stanu technicznego obiektu winny być nakładane na wspólnotę mieszkaniową. Dodatkowo należy podkreślić, iż zgodnie ze zgormadzonymi w toku postępowania dowodami tj. protokołami z okresowej kontroli przewodów kominowych oraz ich podłączeń i przedstawionymi w nich można założyć, że nie usunięcie w/w zaleceń może z dużym prawdopodobieństwem przyczynić do powstania wybuchu i pożaru nie tylko we wspomnianych powyżej lokalach mieszkalnych, ale również stanowi zagrożenie dla całego budynku. Występujące nieprawidłowości są bezpośrednim zagrożeniem dla bezpieczeństwa wszystkich użytkowników budynku. Niesprawności, choć występują w poszczególnych lokalach, dotyczą instalacji budynku stanowiących całość techniczno-użytkową, dlatego zasadnie organ pierwszej instancji do usunięcia tych niesprawności zobowiązał wspólnotę. Tym samym zarzut cyt.: "błędne przyjęcie, że adresatem obowiązku doprowadzenia do pełnej sprawności technicznej instalacji wentylacji grawitacyjnej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w K. powinna być Wspólnota Mieszkaniowa budynku przy ul. [...] w K., podczas gdy niesprawność instalacji wentylacji grawitacyjnej wynika z faktu stwierdzenia uchybień w zakresie lokali stanowiących odrębną własność, a zatem adresatami decyzji w tym zakresie winni być właściciele ww. lokali" jest bezpodstawny, gdyż za bezpieczeństwo pożarowe oraz odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa faktycznie na władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem i tym samym interes prawny w niniejszej sprawie posiada wyłącznie Wspólnota Mieszkaniowa. Odnosząc się od zarzutu cyt. "ustalenie terminu wykonania obowiązku wykonania przeglądu instalacji wentylacji grawitacyjnej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w K. w pełnym zakresie na dzień 31 stycznia 2022 r. w sposób nieracjonalny, niedostosowany do faktycznych możliwości wykonania obowiązku przez Wspólnotę Mieszkaniową" należy stwierdzić, iż organ I instancji kierował się interesem społecznym, dotyczącym dopuszczalnej tolerancji czasowej trwania nieprawidłowości oraz słusznym interesem strony, z którego wynika realna możliwość wykonania koniecznych prac. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy o ochronie przeciwpożarowej zobligowano właściciela budynku, obiektu budowlanego lub terenu, do tego, iż zapewniając jego ochronę przeciwpożarową obowiązany jest do przestrzegania przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych i tym samym na Wspólnocie Mieszkaniowej ciąży obowiązek wyegzekwowanie wszelkimi dostępnymi "narzędziami prawnymi" możliwość uzyskania dostępu do lokali w celu przeprowadzenia okresowej kontroli instalacji i urządzeń w zakresie i częstotliwości wynikających z przepisów prawa budowlanego i tym samym zapewnienie właściwego poziomu bezpieczeństwa pożarowego jak również wszystkich jego użytkowników. Dodatkowo należy dodać, iż Wspólnota Mieszkaniowa w piśmie z dnia 30 grudnia 2021 roku wyjaśniła, iż w związku z brakiem możliwości uzyskania dostępu do lokalu nr [...] podjęła decyzję o cyt.: "skierowaniu sprawy do sądu - w trakcie realizacji", jednak nie została ona poparta żadnymi dokumentami stwierdzającymi faktyczną realizację zamierzenia. Odnosząc się do zarzutu cyt. "zobowiązanie Wspólnoty Mieszkaniowej do potwierdzenia sprawności technicznej instalacji wentylacji grawitacyjnej protokołem sporządzonym przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje w terminie do dnia 31 stycznia 2022 r. w sytuacji, gdy bez usunięcia uchybień w obrębie lokali stanowiących odrębną własność przez właścicieli tych lokali wykonanie decyzji w zakresie potwierdzenia sprawności technicznej całej instalacji wentylacyjnej protokołem jest niemożliwe do wykonania przez Wspólnotę Mieszkaniową." należy podkreślić, iż niewłaściwy stan techniczny instalacji wentylacyjnej stanowi ewidentne zagrożenie powstania wybuchu lub pożaru, zagrażającego pozostałym mieszkańcom budynku. Podstawę do takiego stwierdzenia stanowią również zapisy § 170 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych określające zależność pomiędzy instalacją wentylacyjną, a urządzeniami gazowymi. W tym przypadku również ma zastosowanie przytoczony powyżej art. 4 ust. 1 pkt 1 oraz art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, który określa dokładnie, że właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu zapewniając ich ochronę przeciwpożarową jest zobowiązany zapewnić osobom przebywającym w budynku bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji. W tym przypadku należy analogicznie jak w w/w zarzucie stanowczo podkreślić, iż na Wspólnocie Mieszkaniowej ciąży obowiązek wyegzekwowanie wszelkimi dostępnymi "narzędziami prawnymi" możliwość doprowadzenia instalacji wentylacji grawitacyjnej do wymaganej przepisami prawa sprawności w celu zapewnienie właściwego poziomu bezpieczeństwa pożarowego całego budynku, jak również wszystkich jego użytkowników. Reasumując należy stwierdzić, że KM PSP w K. podjął działania zgodnie z posiadanymi kompetencjami, tj. przeprowadzili czynności kontrolno-rozpoznawcze m. in. w zakresie przedstawionej w zgłoszeniu (z dnia 27 stycznia 2021 r. złożonego za pośrednictwem poczty elektronicznej do KM PSP w K. przez M. W. Nieruchomości Zarządzanie i Administrowanie, al. [...], p. K. - Administratora zgodnie z umową zawartą w dniu 27 czerwca 2008 r.) dotyczącym składowania materiałów palnych na drogach ewakuacyjnych w budynku. Należy zaznaczyć, że do kompetencji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w K. zalicza się rozpoznawanie zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń. W trakcie prowadzonych czynności kontrolno-rozpoznawczych, w przypadku zauważenia naruszeń przepisów przeciwpożarowych, innych niż te wskazane przez zgłaszającego, w obowiązku funkcjonariusza prowadzącego kontrolę jest odnotować ten fakt w protokole z czynności kontrolno-rozpoznawczych, a następnie przeprowadzić postępowanie mające na celu ich usunięcie. Zignorowanie zauważonych nieprawidłowości byłoby sprzeczne z prawem, a także interesem społecznym, wedle którego należy zapewnić odpowiedni poziom bezpieczeństwa użytkownikom budynku. Trzeba również podkreślić, że zakres przeprowadzonych w dniu 16 lutego 2021 r. czynności kontrolno-rozpoznawczych był zgodny z zakresem wskazanym w upoważnieniu Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia 23 marca 2021 r. znak [...] do przeprowadzenia czynności kontrolno-rozpoznawczych, a które dostarczono kontrolowanemu w dniu 1 lutego 2021 r. tj. nie później niż na 7 dni przed wyznaczonym terminem kontroli. W związku z powyższym utrzymując w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w K., organ II instancji wziął pod rozwagę ochronę interesu społecznego, polegającego na konieczności zapewnienia ochrony przeciwpożarowej w budynkach użyteczności publicznej. Zdaniem Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej decyzja organu I instancji jest jak najbardziej właściwa, a Komendant Miejski PSP w K. poruszał się w granicy oraz na zasadach prawa. Należy podkreślić, że u podstaw regulacji dot. przestrzegania przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych przez właściciela budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniającego jego ochronę przeciwpożarową, leży ochrona życia i bezpieczeństwa ludzi. Dopuszczenie do sytuacji, w której ochrona tych wartości byłaby zagrożona nie może zostać zaakceptowane przez organ odwoławczy. Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Wspólnota Mieszkaniowa [...] przy ul. [...] w K.. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 28 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 w zw. z art. 6 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o własności lokali (zwanej dalej "u.w.l ") w zw. z art, 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej (zwanej dalej "u.o.p.") poprzez przyjęcie, że stroną, na której ciążą obowiązki dotyczące przestrzegania wymagań przeciwpożarowych w obrębie lokali stanowiących odrębny przedmiot własności, jest wspólnota mieszkaniowa, która zarządza jedynie częściami wspólnymi budynku, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy albowiem doprowadziło do skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie; 2) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 28 k.p.a. poprzez skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie, tj. do Skarżącej, podczas gdy adresatem decyzji mogą być jedynie właściciele lokali nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] znajdujących się w budynku przy ul. [...] w K., przez co decyzja jest obarczona wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.; 3) naruszenie przepisów prawa, a to art. 3 ust. 2 w zw. z art. 6 w zw. z art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.w.l. w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej poprzez skierowanie zaskarżonej Decyzji do Wspólnoty Mieszkaniowej [...] przy ul. [...] w K., która nie posiada środków prawnych umożliwiających jej wykonanie prac niezbędnych do doprowadzenia instalacji wentylacji grawitacyjnej do pełnej sprawności, ani też środków prawnych umożliwiających zobowiązanie właścicieli lokali znajdujących się w budynku do wykonania tych prac, bądź umożliwiających domaganie się od właścicieli lokali udostępnienia lokali w celu przeprowadzenia przeglądu potwierdzającego sprawność techniczną całej instalacji, przez co Decyzja jest obarczona wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Na podstawie tych zarzutów strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, względnie o jej uchylenie, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie i w całości podtrzymała stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia wyrokowania stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie z art. 15zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. (Dz.U.2021.1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust.3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Ponieważ organ nie wykonał powyższego wezwania, a pełnomocnik strony skarżącej podał adres, który nie jest adresem platformy ePUAP, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Materialnoprawną podstawą wydania zaskrzonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 869 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719 z późn. zm. – dalej rozporządzenie) Zgodnie z art. 4 ust. 1 i ust. 1a przywołanej ustawy, właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany: 1)przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych; 2) wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice; 3)zapewnić konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie; 4)zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji; 5)przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej; 6)zapoznać pracowników z przepisami przeciwpożarowymi; 7)ustalić sposoby postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia. Odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w ust. 1, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje - w całości lub w części - ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem. Zgodnie natomiast z § 4 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia, w obiektach oraz na terenach przyległych do nich jest zabronione wykonywanie następujących czynności, które mogą spowodować pożar, jego rozprzestrzenianie się, utrudnienie prowadzenia działania ratowniczego lub ewakuacji: użytkowanie instalacji, urządzeń i narzędzi niesprawnych technicznie lub w sposób niezgodny z przeznaczeniem albo warunkami określonymi przez producenta bądź niepoddawanych okresowym kontrolom, o zakresie i częstotliwości wynikających z przepisów prawa budowlanego, jeżeli może się to przyczynić do powstania pożaru, wybuchu lub rozprzestrzenienia ognia. Kontrolowane postępowanie zostało wszczęte w dniu 14 kwietnia 2021 r. na skutek prośby administratora nieruchomości, skierowanej do Państwowej Straży Pożarnej, dotyczącej pomocy w wyegzekwowaniu od właściciela lokalu nr [...] przestrzegania przepisów przeciwpożarowych związanych z usunięciem sprzętów z drogi ewakuacyjnej (korytarza). W ramach udzielenia oczekiwanej przez Wspólnotę pomocy, Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w K. przeprowadził czynności kontrolne w budynku, w następstwie których stwierdził siedem różnych nieprawidłowości (zawiadomienie o wszczęciu postępowania k. 14 akt adm.) tj. składowanie materiałów łatwo zapalnych na drogach ewakuacyjnych oraz na drogach komunikacji ogólnej w piwnicach, występowanie na drodze ewakuacyjnej na klatce schodowej wykładziny z materiału łatwo zapalnego, brak poddawania przeglądom i konserwacji przeciwpożarowego wyłącznika prądu, brak doprowadzenia drogi pożarowej do budynku, brak pełnej sprawności instalacji odgromowej, brak pełnej sprawności instalacji gazowej, brak pełnej sprawności instalacji wentylacyjnej. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego organ I Instancji wydał decyzję (utrzymaną w mocy przez organ II Instancji), która dotyczy wyłącznie instalacji wentylacyjnej. Pozostałe nieprawidłowości wskazane w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania Wspólnota usunęła lub wykazała, że nie istnieją. Oznacza to, że Wspólnota, współpracując z organem wykonała te wszystkie obowiązki, które we własnym zakresie wykonać mogła – zarówno z prawnego jak i faktycznego punktu widzenia. Wobec powyższego w zaskarżonej decyzji organ nakazał "doprowadzić do pełnej sprawności technicznej instalację wentylacji grawitacyjnej, a także wykonać jej przegląd w pełnym zakresie w budynku mieszkalnym wielorodzinnym (...) " W aktach sprawy znajduje się protokół nr [...] z dnia 25 października 2021 r. Mistrza Kominiarskiego M. L. z okresowej kontroli przewodów kominowych oraz ich podłączeń (k. 105 akt adm.) w którym stwierdzono, że: 1. w mieszkaniach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] należy powiększyć nawiew drzwi łazienki do powierzchni 220 cm2, 2. w mieszkaniu nr [...] wyciąć nawiew drzwi łazienki do powierzchni 220 cm2, 3. w mieszkaniu nr [...], [...] – brak piecyka gazowego 4. mieszkania nieudostępnione : nr [...], [...], [...], [...]. Równocześnie w protokole tym wskazano, że: "w dniu sprawdzenia przy normatywnym doprowadzeniu powietrza zewnętrznego do pomieszczeń, ciąg w przewodach kominowych prawidłowy." Kolejny protokół (nr [...]) z dnia 21 grudnia 2021 r. Mistrza Kominiarskiego M. L. z okresowej kontroli przewodów kominowych oraz ich podłączeń (k. 104 akt adm.) objął wszystkie nieudostępnione dotąd mieszkania – za wyjątkiem mieszkania nr [...], które nie zostało udostępnione. W protokole tym nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości i ponownie wskazano, że "w dniu sprawdzenia przy normatywnym doprowadzeniu powietrza zewnętrznego do pomieszczeń, ciąg w przewodach kominowych prawidłowy." Protokoły te złożone zostały w toku postępowania przed organem II Instancji, już po złożeniu odwołania przez skarżąca Wspólnotę, a zostały sporządzone po wydaniu decyzji przez organ I Instancji (w dniu 20 października 2021 r.), przedstawiały zatem najbardziej aktualny stan faktyczny. Wynika z nich, że jedynym mieszkaniem, do którego Wspólnota ostatecznie nie uzyskała dostępu jest mieszkanie nr [...], stanowiące własność P. SA. Skarżąca wspólnota kierowała do właściciela pisma wzywające do udostępnienia lokalu, jednak P. SA poinformowała, że najemca nie odpowiada na pisma, nie można się z nim skontaktować telefonicznie ani osobiście pomimo podejmowanych prób i wobec tego udostępnić lokalu nie może, gdyż naruszałoby to mir domowy najemcy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II Instancji przywołuje jednak również protokoły z kontroli przewodów kominowych złożone jeszcze w toku postępowania pierwszoinstacyjnego tj. protokół z dnia 26 października 2020 r., opinię z dnia 11 grudnia 2020 r., oraz protokół z dnia 26 lutego 2021 r., których treść i zakres – choćby co do nieudostępnionych mieszkań - jest zupełnie inna. Tymczasem dwuinstancyjność postępowania administracyjnego polega również na tym, że strona ma prawo do tego, aby jej sprawa została rozpoznana w całości przez dwa różne organy administracyjne, przy czym organ II instancji orzekając w sprawie jest obowiązany uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego, które miały miejsce po wydaniu decyzji przez organ I Instancji, a nie tylko dokonywać kontroli decyzji od której złożono odwołanie. W pierwszej zatem kolejności wskazać należy, że organ nakazując "doprowadzenie do pełnej sprawności technicznej instalację wentylacji grawitacyjnej" w istocie rzeczy sformułował nakaz zupełnie nieprecyzyjny, nie poddający się kontroli co do podstaw faktycznych jego nałożenia, jak i następnie co do tego, czy został wykonany czy też nie; nie nadający się nadto do egzekucji. Żaden z organów nie wyliczył precyzyjnie i jednoznacznie na czym konkretnie ma polegać "doprowadzenie instalacji grawitacyjnej do pełnej sprawności technicznej" tj. jakie konkretnie czynności powinny zostać wykonane przez Wspólnotę Mieszkaniową budynku przy ul. [...] w K.. Okoliczności te nie wynikają także z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, która w głównej mierze referuje przebieg dotychczasowego postępowania i przytacza obowiązujące przepisy, nie precyzuje natomiast tego co najistotniejsze – jaki jest aktualny na dzień orzekania stan faktyczny, jakie stwierdza uchybienia i jakie w związku z tym konkretnie obowiązki nakłada. Jest to uchybienie przepisom postępowania, tj. art. 15, art. 7 i 77 § 1 oraz art. 107 § 3 Kpa. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie obowiązany ściśle określić stwierdzone uchybienia i nakazane do wykonania czynności. Dalej odnieść się należy natomiast do bardziej skomplikowanego problemu, który ujawnił się w tej sprawie i stanowi główną oś zarzutów strony skarżącej tj. do kwestii adresata do którego skierowana powinna zostać decyzja. Zastrzec przy tym należy, że wobec wskazanych wyżej uchybień decyzji, tj. braku skonkretyzowania nałożonych obowiązków, w chwili obecnej Sąd może odnieść się jedynie dość ogólnie do tych kwestii, bo nie zostało wskazane jakich konkretne działań oczekuje organ i w których konkretnie miejscach budynku lub w których lokalach mieszkalnych stanowiących odrębne nieruchomości mają zostać one wykonane. Niewątpliwie natomiast już teraz można stwierdzić z całą pewnością, że Wspólnota nie ma dostępu do lokalu nr [...] stanowiącego własność P. SA, który jest wynajęty. Już po wydaniu decyzji przez organ II Instancji, skarżąca złożyła pozew (w dniu 26 stycznia 2022 r. – k. 20 i następne akt sądowych) o udostępnienie lokalu, który jednak został oddalony (postanowienie z dnia 4 lutego 2022 r. sygn. [...] SR [...] w K., k. 37 akt sadowych), brak jednak w aktach sprawy uzasadnienia tego postanowienia. Mimo to wskazać należy na podstawy prawne w ramach których poruszać się może Wspólnota reprezentowana przez zarząd, co do ingerencji w lokale stanowiące odrębną własność. Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1048), właściciel ponosi wydatki związane z utrzymaniem jego lokalu, jest obowiązany utrzymywać swój lokal w należytym stanie, przestrzegać porządku domowego, uczestniczyć w kosztach zarządu związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej, korzystać z niej w sposób nieutrudniający korzystania przez innych współwłaścicieli oraz współdziałać z nimi w ochronie wspólnego dobra. (ust.1) Na żądanie zarządu właściciel lokalu jest obowiązany zezwalać na wstęp do lokalu, ilekroć jest to niezbędne do przeprowadzenia konserwacji, remontu albo usunięcia awarii w nieruchomości wspólnej, a także w celu wyposażenia budynku, jego części lub innych lokali w dodatkowe instalacje. Natomiast zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 172)., w razie awarii wywołującej szkodę lub zagrażającej bezpośrednio powstaniem szkody lokator jest obowiązany niezwłocznie udostępnić lokal w celu jej usunięcia. Jeżeli lokator jest nieobecny lub odmawia udostępnienia lokalu, właściciel ma prawo wejść do lokalu w obecności funkcjonariusza Policji lub straży gminnej (miejskiej), a gdy wymaga to pomocy straży pożarnej - także przy jej udziale. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu, po wcześniejszym ustaleniu terminu lokator powinien także udostępnić właścicielowi lokal w celu dokonania: 1) okresowego, a w szczególnie uzasadnionych wypadkach również doraźnego, przeglądu stanu i wyposażenia technicznego lokalu oraz ustalenia zakresu niezbędnych prac i ich wykonania; 2) zastępczego wykonania przez właściciela prac obciążających lokatora. Z przepisów tych wynika, ze wspólnota mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd może żądać udostępnienia lokalu wyłącznie wtedy gdy jest to niezbędne do przeprowadzenia konserwacji, remontu albo usunięcia awarii w nieruchomości wspólnej, a także w celu wyposażenia budynku, jego części lub innych lokali w dodatkowe instalacje. Tymczasem w niniejszej sprawie chodzi nie o awarię, remont czy konserwację ale o przegląd stanu technicznego instalacji wentylacyjnej. Jak wskazuje się jednolicie w nauce prawa, wyliczenie przypadków, w których właściciel lokalu jest zobowiązany zezwalać na wstęp do lokalu na żądanie zarządu ma charakter wyczerpujący, a istnienie przesłanek wymienionych w tym przepisie (konieczność przeprowadzenia konserwacji, remontu albo usunięcia awarii w nieruchomościach wspólnych, a także w celu wyposażenia budynku, jego części lub innych lokali w dodatkowe instalacje) musi być wykazane i weryfikowalne. Uprawnienia Wspólnoty są zatem ściśle określone i nie ma ona środków prawnych do wyegzekwowania od właściciela dostępu do lokalu w innych sytuacjach niż wymienione w przywołanym przepisie. Szerszą ingerencję w prawa właścicielskie właściciela lokalu przewidują przepisy ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych odnoszące się do lokali podlegających zarządzaniu przez spółdzielnie mieszkaniowe w reżimie tej ustawy. Między innymi upoważniono spółdzielnię do wejścia do lokalu członka lub osoby niebędącej członkiem bez kontroli sądu, z dyskrecjonalną oceną jej władz co do tego, czy wymaga tego awaria, a nawet jej groźba, bez względu na to, jaką to grozi szkodą i w czyim mieniu (art. 61 ust. 1 u.s.m.). Natomiast z przytoczonego przepisu ustawy o ochronie praw lokatorów wynika, że w przypadku najmu, właściciel – wynajmujący ma znacznie więcej możliwości: może wejść do lokalu przy pomocy straży pożarnej w przypadku awarii zarówno wywołującej szkodę jak i awarii zagrażającej bezpośrednio powstaniem szkody; jak również ma umocowanie do żądania udostępnienia przez najemcę lokalu w celu okresowego lub doraźnego przeglądu stanu technicznego lokalu oraz ustalenia zakresu prac niezbędnych i ich wykonania. Prawdą jest, ze przytoczony już wyżej przepis art. 4 ust. 1 i ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej stanowi, że do zapewnienia ochrony przeciwpożarowej jest obowiązany "właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu". Przy czym odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje - w całości lub w części - ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem. Lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość nie jest ani budynkiem ani obiektem budowlanym, nie jest też "terenem" w potocznym tego słowa znaczeniu. Wydaje się, że przepis ten nie jest dobrze dostosowany do realiów prawnych takiej konstrukcji prawnej jak wspólnota mieszkaniowa składająca się właścicieli lokali stanowiących odrębną własność (nieruchomości lokalowych), z którymi jednocześnie związane jest prawo do udziału we własności nieruchomości wspólnej. Jednak interpretując ten przepis należy mieć na względzie cel dla którego przepisy te zostały wprowadzone – dla zapewnienia skutecznej ochrony przeciwpożarowej. Kwestia zatem adresata obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, w każdym wypadku wymaga zbadania okoliczności rozpoznawanej sprawy. W art. 4 ust. 1a in fine ustawodawca zawarł zapis, że w przypadku gdy umowa taka (umowa ustanawiająca zarząd lub użytkowanie) nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem. Zdaniem Sądu, w procesie wykładni tego przepisu nie jest możliwe abstrahowanie od tego kto, jaki podmiot faktycznie włada tą częścią budynku w której konieczne jest przeprowadzenie określonych czynności (przeglądów, napraw, robót budowlanych itp.). Innymi słowy ustalenia wymaga, czy adresat decyzji posiada taki zakres władania, który pozwala mu na realizację nakazanych obowiązków, w tym czy ma konkretne podstawy prawne do ich wyegzekwowania. Stosowanie powyższego przepisu zgodnie z jego literalnym brzmieniem, bez zbadania okoliczności sprawy, czyli uprzedniego ustalenia czy adresat może realnie wykonać nałożone obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, może doprowadzić do sytuacji, w której nałożone obowiązki okażą się prawnie niewykonalne – wówczas rzeczywiście decyzja może być obarczona wadą nieważności o której mowa w art. 156 § 1 pkt. 5 kpa. Zdaniem Sądu możliwa jest taka interpretacja art. 4 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, zgodnie z którą pojęcie "budynku" odnosi się zarówno do jego całości, jak i jego poszczególnych części stanowiących wyodrębniony przedmiot własności tj. odrębnych lokali mieszkalnych, lub o przeznaczeniu innym niż mieszkalne. Wobec powyższego do Wspólnoty mieszkaniowej można skierować takie nakazy, do realizacji których ma umocowanie prawne i co za tym idzie realne możliwości ich wykonania, natomiast do właścicieli poszczególnych lokali należy skierować te nakazy, które tylko przez nich mogą zostać zrealizowane. Ponownie zatem prowadząc postępowania, organ będzie obowiązany wziąć pod uwagę powyższe rozważania i kierując się nimi ustali prawidłowo krąg stron postępowania, należycie i precyzyjnie ustali istniejące uchybienia oraz nakaże ich usunięcie podmiotom mającym prawne możliwości uczynienie zadość nakazom decyzji. Wobec powyższego zaskarżona decyzja została uchylona na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. Decyzja organu i Instancji została uchylona na zasadzie art. 134 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 697 zł składa się: kwota 200 zł tytułem uiszczonego przez skarżących wpisu; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżących, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika skarżących opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt. 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1827).