II SA/Kr 3829/01

Sygn. akt IISA/ Kr 3829/ 01 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 października 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: NSA Joanna Tuszyńska WSA Aldona Gąsecka-Duda ( spr.) Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2005r. sprawy ze skargi S.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 18 października 2001r., Nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej S.D. kwotę 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Niezaskarżoną w toku instancji decyzją z dnia [...].07.2001 r. znak [...] wydaną z upoważnienia Starosty na podstawie art. 33 g ust. l i 3, art. 35 a ust. l pkt 6, art. 43, art. 47a ust. 5 ustawy z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej ( Dz. U z 1998r. . Nr 64 poz. 414, Nr 106 poz. 668, Nr 117 poz. 756, Nr 162 poz. 1118 i 1126, z 1999r. Nr 20 poz. 1710, Nr 79 poz. 885, Nr 90 poz. 1001, oraz z 2000r. Nr 12 poz. 135 i Nr 19 poz. 238 ), par. 9 ust. 4, par. 10 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26.09.2000r. w sprawie rodzin zastępczych ( Dz. U z 2000r. Nr 83 poz. 939 ) w zw. z obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wskaźnika waloryzacji i kwot po waloryzacji oraz wysokości świadczeń z pomocy społecznej od dnia 1.06.2001 r. (M .P. Nr 15 poz. 243) oraz art. 108 i art. 163 kpa, po rozpoznaniu z urzędu sprawy S.D. organ pierwszej instancji zmienił decyzję z dnia; [...].2000r. znak [...] w punkcie 1. w ten sposób, że przyznał rodzime zastępczej S.D., pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka A.D. od dnia 1.06.2001r. w wysokości 1.236,80zł. miesięcznie, co stanowiło 80% kwoty, o której mowa w art. 33 g ust. 3 ustawy o pomocy społecznej oraz nadal decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ pierwszej instancji wskazał na art. 35 a ust. l pkt 6, zgodnie z którym kwota stanowiąca podstawę ustalania pomocy pieniężnej dla rodziny zastępczej podlega waloryzacji oraz jej ustalenie na 1.546,00zł. od dnia 1.06.2001r. obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9.05.2001r. w sprawie wskaźnika waloryzacji i kwot po waloryzacji oraz wysokości świadczeń z pomocy społecznej. Decyzją z dnia [...].07.2001r. znak [...] wydaną z upoważnienia Starosty na podstawie art. 33 e ust. l, art. 33 g ust. 2 i 4, art. 35 a ust. l pkt 7 i ust. 6, art. 43 ust. 1,2 a , art. 47 a ust. 5 ustawy z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej ( Dz. U z 1998r. . Nr 64 poz. 414, Nr 106 poz. 668, Nr 117 póz. 756, Nr 162 poz. 1118 i 1126, Dz.U z 1999r. Nr 20 poz. 1710, Nr 79 poz. 885, Nr 90 poz. 1001, Dz. U. z 2000r. Nr 12 póz. 135 i Nr 19 poz. 238 oraz Dz.U. z 2001 r. Nr 72,poz. 748 ), art. 104, art. 107 - 108 i art. 163 kpa, po rozpoznaniu z urzędu sprawy S.D. o przyznanie pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka A.D. , organ pierwszej instancji zmienił uprzednio wydaną decyzję [...] w punkcie 1. w ten sposób, że przyznał rodzinie zastępczej S.D. pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka od 1.08.2001 r. w wysokości 1.186,80 zł. miesięcznie, co stanowiło 80% kwoty 1.546,00zl minus połowę dochodu dziecka, jak również nadal decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia organ pierwszej instancji wskazał, iż w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 8.06.2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych ustaw, rodzinie zstępczej spokrewnionej z dzieckiem ze względu na stan zdrowia dziecka uprawnionego do zasiłku pielęgnacyjnego przysługuje pomoc na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w wysokości 80% kwoty 1.546,00zl pomniejszonej o połowę dochodu dziecka, którym są w niniejszej sprawie alimenty w wysokości 100,00zl. W odwołaniu z dnia [...].08.2001 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. od decyzji z [...].07.2001 r. - datowanym 21.08.200Ir. – J.D. domagała się określenia należnego jej świadczenia zgodnie z decyzją z dnia [...].06.2001 r. znak [...], uznając za nieuzasadnione odbieranie jej tego co uzyskała w drodze waloryzacji tak z uwagi na potrzeby wnuka, jak sytuację skarżącej, podnosząc nadto, iż mimo znacznych wydatków nie dostała dotąd żadnego wyrównania. Decyzją z dnia [...].10.2001r.znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu przedmiotowego odwołania, działając na podstawie art. 33 e ust. l pkt l i art. 33 g ust. l, 2 i 4, art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej ( tekst jednolity Dz. U z 1998r. Nr 64 poz. 414 z późn. zm ) oraz art. 138 par. l pkt 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia wysokości pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka A.D. w rodzinie zastępczej oraz orzekając w tym zakresie ustaliło dla S.D. pomoc na częściowe pokrycie kosztów utrzymania wnuka A.D. od dnia 1.08.2001 r. w kwocie 1.118,82zł. Orzekając o powyższym organ drugiej instancji nawiązał do treści art. 163 kpa, powołał art. 43 ust. 2 a ustawy o pomocy społecznej jako podstawę zmiany decyzji administracyjnej na niekorzyść strony bez jej zgody możliwą między innymi w przypadku zmiany przepisów prawa oraz wskazał na uzasadniająca takie rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej ustawę z dnia 8.06.2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych ustaw , która weszła w życie 28.07.2001 r. nowelizując przepisy dotyczące zasad przyznawania i sposobu liczenia pomocy dla rodzin zastępczych. Stwierdzając prawidłowość decyzji waloryzacyjnej z dnia [...].06.2001r.oraz uwzględniając aktualnie obowiązujący po jej wydaniu art. 33 ust. 2 i 4 ustawy o pomocy społecznej, czy jak podano dalej art. 33 g ust. l tej ustawy, organ drugiej instancji uznał za uchybienie przy wydaniu zaskarżonej decyzji jedynie niewzięcie pod uwagę dodatkowo poza alimentami jako dochodu dziecka zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 1.35,96zŁ, co miało wpływ na dalsze obniżenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. należnego odwołującej się świadczenia do kwoty 118,82zł., z podaniem stosownych wyliczeń. W nazwanej zażaleniem skardze na decyzję znak [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].10.2001 r. wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie dnia 14.12.2001 r. S.D. kwestionowała zarówno obniżenie należnego jej świadczenia, jak i prowadzące do konieczności zadłużenia się skarżącej wstrzymanie pomimo interwencji jego wypłaty od [...].07.2001r. do [...].12.2001r., opisując trudną sytuację życiową skarżącej, wnuka oraz jego rodziców zobowiązanych do płacenia alimentów. Samorządowe Kolegium odwoławcze w K. wnosiło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko prezentowane w decyzji z dnia [...].10.2001r. znak [...] oraz nie kwestionując twierdzeń o trudnej sytuacji rodziny skarżącej, czy podawanych kosztów utrzymania, podkreślało niemożność ustalenia wyższej pomocy na gruncie obowiązujących przepisów prawa, jak również brak wpływu tego organu na terminowość wypłaty świadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje . Zgodnie z treścią art. 97 par. l ustawy z dnia 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1271 z późn. zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 .01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Właściwym do rozpoznania skargi jest zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekając w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany granicami skargi uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania ( art. 134 par 1-2 ). Na tle stanowiska stron i dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania administracyjnego, bezspornym w niniejszej sprawie jest , że w dacie wydania zaskarżonych decyzji organów I i II instancji S.D. pełniła funkcję rodziny zastępczej dla małoletniego wnuka A.D. , wymagającego w myśl zaświadczenia lekarskiego z dnia [...].03.2001 r. wydanego przez lekarza B.G. dla ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ze względu na stan zdrowia opieki pielęgnacyjnej lub systematycznego współdziałania w postępowaniu leczniczym lub rehabilitacyjnym także w okresie [...].2001 r. – [...].2002r., którego dochody płatne do rąk skarżącej , zasądzone od matki W.D. wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...].1999r. sygn. akt [...] oraz od ojca R.D. wyrokiem zaocznym tegoż Sądu z dnia [...].1998r. sygn. akt [...] wynosiły łączne 100,00zl miesięcznie. Poza sporem jest nadto trudna sytuacja zdrowotna, finansowa i życiowa rodziny skarżącej wynikająca z szeregu jej pisemnych oświadczeń oraz potwierdzona notatką służbową dyplomowanego pracownika socjalnego Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. z dnia [...]07.2001r., aktualizacją wywiadu u osoby korzystającej z pomocy socjalnej z dnia [...].07.2001r., oceną sytuacji opiekuńczo - wychowawczej dziecka z [...].07.2001 r. Z akt sprawy wynika także wysokość pomocy, z której korzystała S.D. na podstawie niezaskarżonej w toku instancji, a powołanej na wstępie uzasadnienia decyzji waloryzacyjnej świadczenia pieniężnego z dnia [...].07.2001 r. znak [...], uznanej za prawidłową także przez Samorządowe Kolegium odwoławcze w K. przy okazji kontroli zasadności decyzji z dnia [...].07.2001 r. znak [...]. Brak natomiast w aktach sprawy dokumentu dowodzącego pobierania przez A.D. zasiłku pielęgnacyjnego. Pomijając fakt niezgromadzenia przez organ pierwszej instancji pełnego materiału dotyczącego dochodów A.D. w dacie wydania tej ostatniej decyzji przedmiotowe orzeczenie należy uznać zasadne przy powołaniu właściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, którą stanowi art. 33 e ust. l, art. 33 g ust. 2 i 4, art. 35 a ust. l pkt 7 i ust. 6, art. 43 ust. 1,2 a , art. 47 a ust. 5 ustawy z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej ( Dz. U z 1998r. . Nr 64 poz. 414, Nr 106 poz. 668, Nr 117 poz. 756, Nr 162 poz. 1118 i 1126, Dz.U z 1999r. Nr 20 poz. 1710, Nr 79 poz. 885, Nr 90 poz. 1001, Dz. U. z 2000r. Nr 12 poz. 135 i Nr 19 póz. 238 oraz Dz.U. z 2001 r. Nr 72,poz. 748 ) , art. 104, art. 107 - 108 i art. 163 kpa. W szczególności nowelizacja art. 33 g ust. 2 ustawy , który po zmianach przewidywał, że - starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania rodziny zastępczej udziela pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w tej rodzinie dziecka, uwzględniając wiek, stopień rozwoju, stan zdrowia, stopień niedostosowania społecznego, w wysokości wyższej niż określona w ust. l, lecz nieprzekraczającej 80% kwoty, o której mowa w ust. 4, pomniejszonej o kwotę odpowiadającą 50% dochodu tego dziecka, nie mniej jednak niż 20% kwoty, o której mowa w ust. 4. - musiała wpłynąć na obniżenie ustalonego uprzednio w decyzji waloryzacyjnej świadczenia, skoro kwota bazowa winna zostać pomniejszona o połowę dochodów dziecka, Do takiej zmiany decyzji administracyjnej na niekorzyść strony , bez jej zgody upoważniał art. 43 ust. 2 a ustawy i prawidłowa w wyżej wskazanym zakresie jest także decyzja Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. z dnia [...].10.2001 r. [...] .W jej uzasadnieniu powołano jednakże błędnie jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 33 ust. 2 i 4 ustawy o pomocy społecznej oraz co do dalszego obniżenia na niekorzyść S.D. w relacji do decyzji organu pierwszej instancji uwzględniono dodatkowo bez dostatecznych zresztą dowodów jako dochód dziecka połowę zasiłku pielęgnacyjnego , czym naruszono zakaz wynikający z art. 139 kpa. Artykuł 43 ust. 2 a ustawy o pomocy społecznej stanowił , że właściwy organ może zmienić lub uchylić decyzję administracyjną na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa lub jeżeli nastąpiły zmiany w sytuacji dochodowej lub osobistej osób otrzymujących świadczenie, a także, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w ust. 4 i 5 oraz w art. 6 i art. 34 ust. 4a. O ile powołana regulacja zezwala organowi pierwszej instancji na zmianę na niekorzyść strony decyzji uprawniającej do świadczeń między innymi w przypadku zmiany przepisów prawa, która faktycznie miała miejsce, o tyle w postępowaniu przed organem drugiej instancji nie tylko nie wystąpiły inne przesłanki wymienione w tym przepisie, ale przede wszystkim nie wzięto pod uwagę treści art. 139 kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, a z taką sytuacją nie mamy do czynienia w sprawie niniejszej, niezależnie od braku stosownego dokumentu lub innych dowodów pozwalających na zaliczenie zasiłku pielęgnacyjnego do dochodów A.D. Zakaz reformationis in peius stanowi podstawową gwarancję strony prawa do obrony, a jego naruszenie należny uznać za naruszenie prawa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny biorąc za podstawę art. 145 par l c , jak również odnośnie kosztów postępowania art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.