II SA/Kr 383/25

WyrokWSA w Krakowie2025-05-21

Skład orzekający: Małgorzata Łoboz, Mirosław Bator, Agnieszka Nawara-Dubiel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji mieszkaniowej ma kompetencję do oceny jej zgodności ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, a także czy działalność wydobywcza może być uznana za działalność produkcyjną w rozumieniu przepisów specustawy mieszkaniowej?
Ratio decidendi
Organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji mieszkaniowej nie ma kompetencji do oceny jej zgodności ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy; kompetencje te przysługują organowi uchwalającemu lokalizację inwestycji. Ponadto, działalność wydobywcza, obejmująca pozyskiwanie surowców, ich sezonowanie i przetwarzanie w wyroby gotowe, powinna być uznana za działalność produkcyjną w rozumieniu przepisów specustawy mieszkaniowej, co może skutkować zastosowaniem wyjątku od wymogu zgodności z planem ogólnym gminy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy zespołu budynków mieszkalnych z usługami na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jako teren eksploatacji górniczej i teren zieleni urządzonej, a w studium jako teren zieleni nieurządzonej. Organ pierwszej instancji odmówił wydania decyzji, uznając inwestycję za sprzeczną ze studium i wykluczając zastosowanie wyjątku dotyczącego terenów produkcyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, błędnie interpretując przepisy intertemporalne i utrzymując stanowisko organu pierwszej instancji co do braku charakteru produkcyjnego terenu. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów K.p.a. oraz specustawy mieszkaniowej.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik-Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2025 r. sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 3 lutego 2025 r. znak: SKO.Oś/4170/444/2024 w przedmiocie odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz Z. sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 7 października 2024 r. nr WS-04.6220.21.2024.AD działając na podstawie art. 5 ust. 3 w związku z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących (Dz. U. z 2024 r. poz. 195), a także w związku z art. 45 pkt 2 oraz 64 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r, o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw oraz art. 104 K.p.a. odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko pn.: "Budowa zespołu budynków wielorodzinnych z częścią usługową oraz budynków usługowych, w tym szkoły, kaplicy, Mediateki, garaży podziemnych i nadziemnych wraz z zagospodarowaniem terenu, układem komunikacyjnym i niezbędną infrastrukturą techniczną, na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...],[...] obr. [...] N. H., przy ul. M. w K.". W uzasadnieniu organ podał, że w ramach przedsięwzięcia zlokalizowanego na działkach ewidencyjnych [...] [...], [...], [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...] N. , przy ul. M. w K., planuje się realizację zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej z częścią usługową oraz budynków usługowych, w tym szkoły, kaplicy, Mediateki, garaży podziemnych i nadziemnych wraz z zagospodarowaniem terenu, układem komunikacyjnym i niezbędną infrastrukturą techniczną. Przywołane w karcie informacyjnej parametry przedsięwzięcia kwalifikują je jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Nieruchomości objęte przedmiotowym wnioskiem położone przy ul. M. w K. zlokalizowane są na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (mpzp) obszaru "Z. " (uchwała LXIV/820/09 Rady Miasta K. z dnia 4 lutego 2009 r.) w obszarach oznaczonych w planie symbolami: 1PG (teren eksploatacji górniczej - wydobywanie surowców ilastych ceramiki budowlanej ze złoża "Z. oraz czynności związane z tą eksploatacją) i 4ZP (tereny publicznej zieleni urządzonej). Na powyższym terenie obowiązują również zapisy Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta K., zgodnie z którym przedmiotowy teren znajduje się na terenie ZR (tereny zieleni nieurządzonej). W myśl art. 27 ust. 1 ustawy o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w odniesieniu do inwestycji mieszkaniowej następuje zgodnie z przepisami ustawy UUOŚ, z zastrzeżeniem przepisów ustawy ULIM. Powyższe oznacza, iż w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zastosowanie znajdują przepisy ogólne ustawy ULIM, a wśród nich jej art. 5. W myśl art. 5 ust. 3 ULIM "inwestycję mieszkaniową lub inwestycję towarzyszącą realizuje się niezależnie od istnienia lub ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pod warunkiem że jest zgodna z planem ogólnym gminy, oraz nie jest sprzeczna z uchwałą o utworzeniu parku kulturowego. Przepis ten zmieniony został z dniem 24 września 2023 r. artykułem 45 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca-2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw. Wyżej cytowane brzmienie art. 5 ust. 3 zastąpiło poprzednie: "inwestycję mieszkaniową lub inwestycję towarzyszącą realizuje się niezależnie od istnienia lub ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pod warunkiem że nie jest sprzeczna ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz uchwałą o utworzeniu parku kulturowego". W myśl jednakże art. 64 ust. 2 ustawy zmieniającej "do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy w danej gminie, w przepisach ustaw zmienianych niniejszą ustawą, z wyjątkiem ustawy zmienianej w art. 26, odnoszących się do planu ogólnego gminy, przez plan ogólny gminy należy rozumieć studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, z wyjątkiem spraw uchwalania planów ogólnych gminy". Jednocześnie zgodnie z art. 65 ust. 1 ustawy zmieniającej "studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin zachowują moc do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy w danej gminie, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2025 r., i stosuje się do nich przepisy dotychczasowe". Do dnia wydania niniejszej decyzji nie wszedł w Gminie Miejskiej K. w życie plan ogólny. Zatem w myśl art. 5 ust. 3 ustawy o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących stanowiąca przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko inwestycja będąca przedmiotem niniejszego postępowania winna być zgodna ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta K.. Nieruchomości, na którym planowane jest przedmiotowe przedsięwzięcie oznaczony został w studium jako "tereny zieleni nieurządzonej", co wyraźnie wskazuje na sprzeczność omawianego przedsięwzięcia z obowiązującym brzmieniem studium. Ma ono bowiem w przeważającej części charakter zabudowy mieszkaniowej. Opisane okoliczności wskazały na konieczność wydania w przedmiotowej sprawie decyzji odmownej. Organ stwierdził, że art. 70 ust. 2 nie znajduje zastosowania w przypadku postępowań w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przemawiają za tym następujące argumenty. Sprawy wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie mają charakteru "spraw dotyczących opracowania i uchwalania uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub inwestycji towarzyszącej albo ich zmian". W myśl art. 71 ust. 1 UOOŚ "decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia". Postępowanie w jej sprawie toczy się na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego z uwzględnieniem przepisów UUOŚ oraz ULIM, jednak jej bezpośrednim celem nie jest opracowanie i uchwalanie jakiejkolwiek uchwały. Ponadto cytowany na wstępie, dotyczący decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach art. 27 ULIM zamieszczony został przez ustawodawcę w rozdziale 5 tej ustawy, którego tytuł brzmi: "Postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących". Nie został on zamieszczony w innych rozdziałach tej ustawy, w których istotnie uregulowano problematykę opracowania i uchwalania uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub inwestycji towarzyszącej. Niezależnie od powyższego brak jest podstaw do zastosowania wykładni rozszerzającej art. 70 ust. 2 ULIM. Skoro intencją ustawodawcy było wyeliminowanie z porządku prawnego wskazanych w art. 5 ust. 4 wyjątków od wyrażonej w art. 5 ust. 3 zasady zgodności inwestycji mieszkaniowej z planem ogólnym gminy (obecnie - studium), to niedopuszczalna byłaby rozszerzająca wykładnia likwidującego ten wyjątek przepisu. Przeczyłoby to zasadzie nie dopuszczającej rozszerzającej wykładni przepisów o charakterze wyjątkowym ("exceptiones non sunt extendendae"). Zdaniem organu w ramach wszczynanych obecnie postępowań w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowanych winna zostać zbadana zgodność inwestycji ze studium bez uwzględniania nieobowiązującej już treści art. 5 ust. 4 ULIM. W przypadku, gdy zamiarem ustawodawcy było odniesienie się całokształtu procesu inwestycyjnego związanego z inwestycją mieszkaniową lub inwestycją towarzyszącą używa on ogólnego sformułowania "do inwestycji mieszkaniowych lub inwestycji towarzyszących" bez jakiegokolwiek ograniczenia przedmiotowego do rodzaju sprawy (vide: art. 76 i art. 70 ust. 2 ustawy zmieniającej), tymczasem art. 70 ust. 2 ustawy zmieniającej ogranicza zakres przedmiotowy do spraw dotyczących opracowania i uchwalania uchwał w sprawie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub inwestycji towarzyszącej. Dodatkowo zauważyć należy, że w przypadku, gdy intencją ustawodawcy było uzależnienie normy intertemporalnej od wystąpienia o opinie i uzgodnienia, dawał temu wyraźny wyraz (vide art. 67 ust. 3 pkt 1 ustawy nowelizującej). Wykładnia językowa nie budzi w zasadzie wątpliwości, że art. 70 ust. 2 dotyczy spraw opracowania i uchwalania uchwał, a nie wszelkich postępowań, które dotyczą inwestycji mieszkaniowej lub inwestycji towarzyszącej. Od tej decyzji odwołanie złożyła Z. Sp.z.o.o. z siedzibą w K. domagając się jej uchylenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 3 lutego 2025 r. nr SKO.Oś/4170/444/2024 utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że rozpoznając wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie można tracić z pola widzenia art. 70 ust. 2 ustawy zmieniającej, w myśl którego do spraw dotyczących opracowania i uchwalania uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub inwestycji towarzyszącej albo ich zmian, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie planu ogólnego gminy w danej gminie, stosuje się przepisy dotychczasowe, z wyjątkiem art. 2 pkt 3, 7 i 8, art. 7 ust. 7 pkt 7a, art. 17 ust. 4a i 4d ustawy o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących, które stosuje się w brzmieniu dotychczasowym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej. Z cyt. przepisu zatem jednoznacznie wynika, że ( przepisy ustawy o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących w brzmieniu dotychczasowym mają zastosowanie do opracowywania i uchwalania uchwał w sprawie lokalizacji inwestycji mieszkaniowych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie planu ogólnego (z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych artykułów) a nie przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej. Oznacza to, że w przypadku wszczęcia procedury zmierzającej do opracowania i uchwalenia uchwały w sprawie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej przed dniem wejścia w życie planu ogólnego zastosowanie będzie miał art. 5 ustawy ó ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących w brzmieniu obowiązującym przed 24 września 2023 r. W rozpatrywanej sprawie szczególne znaczenie ma ust. 3 i 4 tego artykułu. Przepisy te w brzmieniu obowiązującym przed dniem 24 września 2023 r. stanowiły: Ust. 3 - Inwestycję mieszkaniową lub inwestycję towarzyszącą realizuje się niezależnie od istnienia lub ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pod warunkiem że nie jest sprzeczna ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz uchwałą o utworzeniu parku kulturowego. Ust. 4 - warunek niesprzeczności ze studium nie dotyczy terenów: 1/ które w przeszłości były wykorzystywane jako tereny kolejowe, wojskowe, produkcyjne lub usług pocztowych, a obecnie funkcje te nie są na tych terenach realizowane; 2/ na których jest lub może być zlokalizowany obiekt handlowy o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m2, 3/ na których jest zlokalizowany budynek biurowy. Mając na uwadze ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie stwierdziło, iż wynikające z art. 5 ust. 4 ustawy o, ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących w brzmieniu obowiązującym przed 24 września 2023 r. wyjątki nie mają zastosowania. Teren inwestycji nie był bowiem w przeszłości wykorzystywany jako teren kolejowy, wojskowy, produkcyjny lub usług pocztowych. Z akt sprawy wynika bowiem (k. 90 Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia Lokalizacja oraz wypis z ewidencji gruntów), że jest to teren pogórniczy, na którym była eksploatowana kopalnia surowców ilastych ceramiki budowlanej. W ocenie Kolegium kopalni nie można uznać za działalność produkcyjną, o której mowa w cyt. przepisie art. 5 ust. 4 pkt 1. Przemysł wydobywczy jest bowiem inną gałęzią przemysłu niż przemysł produkcyjny. Przemysłu wydobywczego - w ocenie Kolegium - nie można utożsamiać z produkcją. Produkcja jest bowiem działalnością gospodarczo-techniczną, której celem jest wytwarzanie produktów. Wytwarzanie to tworzenie nowych dóbr w procesie technicznym służących zaspokajaniu różnych potrzeb. Wydobycie kopalin nie stanowi wytworzenia produktu, wydobyta kopalina służy na ogół do wytworzenia produktu np. energii elektrycznej, cieplnej. Skoro więc teren inwestycji był wykorzystywany w przeszłości jako kopalnia surowców ilastych ceramiki budowlanej, to nie był on terenem produkcyjnym, albowiem nie wytwarzano na nim produktu tylko wydobywano surowiec, który służył do wytworzenia produktu czyli określonego dobra. Produkcja jest procesem przekształcania surowców lub komponentów w gotowe produkty. Z tego też względu nie można zastosować w przedmiotowej sprawie cyt. powyżej art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących. O tym, że wydobywanie surowców nie jest działalnością produkcyjną świadczy również ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze, która stanowi szczególną regulację dla przemysłu wydobywczego (górniczego). W konsekwencji - mimo iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie nie akceptuje wykładni obowiązujących przepisów przez organ I instancji - to zaskarżoną decyzję należało utrzymać w mocy, gdyż w ustalonym stanie faktycznym nie mamy do czynienia z wyjątkiem, o którym mowa w cyt. powyżej art. 5 ust. 4 ustawy o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących, bowiem teren inwestycji nie był w przeszłości wykorzystywany na cele kolejowe, wojskowe, produkcyjne lub usług pocztowych, a projektowana inwestycja jest istotnie sprzeczna z obowiązującym jeszcze na terenie Gminy Miejskiej K. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania gminy (uchwała Nr CXII/1700/14 Rady Miasta K. z dnia 9 lipca 2014 r. w sprawie uchwalenia zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta K. zawierająca załącznik nr 4 stanowiący ujednolicony dokument studium) bowiem teren inwestycji jest położony w obszarze przeznaczonym w Studium pod zieleń nieurządzoną. Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Z. Sp.z.o.o. z siedzibą w K. zarzucając naruszenie: 1/ art. 9, art. 10 § 1 i art. 79a § 1 i 2 K.p.a. przez niewskazanie skarżącemu przesłanki zależnej od niego, której niespełnienie mogło skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z jego żądaniem, tj. przesłanki "produkcyjnego wykorzystania terenu" z art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących; 2/ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzeniu materiału dowodowego w zakresie spełnienia przesłanki "produkcyjnego wykorzystania terenu" z art. 5 ust. 4 pkt 1 specustawy mieszkaniowej; 3/ art. 80 § 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w związku z art. 5 ust. 3 i 4, art. 27 § 1 specustawy mieszkaniowej oraz art. 70 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw przez odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ze względu na sprzeczność inwestycji ze "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta K.", podczas gdy warunek niesprzeczności ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie dotyczył inwestycji. W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.2024, poz. 935 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest ocena legalności decyzji o odmowie wydania środowiskowych uwarunkowań, dla ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej. W ocenie organu, lokalizacja tej inwestycji jest sprzeczna z zapisami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta K., przy czym brak podstaw do przyjęcia, że w sprawie ma zastosowanie wyjątek od zasady zgodności lokalizacji inwestycji mieszkaniowej z zapisami studium, w stosunku do terenów po produkcyjnych, gdyż na terenie, w którym inwestor ma zamiar lokalizować inwestycje mieszkaniową, prowadzona była działalność wydobywcza a nie produkcyjna. W ocenie sądu decyzja jest wadliwa. Zgodnie z art 27 ust 1 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1538 (dalej; ustawa mieszkaniowa) wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w odniesieniu do inwestycji mieszkaniowej następuje zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, z zastrzeżeniem przepisów niniejszej ustawy. Z kolei art 7 ust 7 pkt 12 ustawy mieszkaniowej stanowi, że wniosek, o którym mowa w ust. 1 (wniosek o ustalenie lokalizacji inwestycji), zawiera wskazanie, że planowana inwestycja nie jest sprzeczna ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, z wyłączeniem terenów, o których mowa w art. 5 ust. 4, oraz nie jest sprzeczna z uchwałą o utworzeniu parku kulturowego. Natomiast przepis art 7 ust 8 pkt 5 ustawy mieszkaniowej mówi, że do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli jest wymagana zgodnie z ustawą z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko Dz. U. z 2021 r. poz. 247, 784 i 922 (dalej; ustawa środowiskowa). Z przepisów tych wynika, że do wniosku o lokalizację inwestycji mieszkaniowej, o ile ta zawsze, lub potencjalnie może znacząco oddziaływać na środowisko (czyli jest wymagana zgodnie z ustawą środowiskową) inwestor dołącza decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia, a sam wniosek o podjęcie uchwały, zawiera wskazanie, że planowana inwestycja nie jest sprzeczna ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Z kolei decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia, wydawana jest zgodnie z przepisami ustawy środowiskowej, z zastrzeżeniem jednak przepisów ustawy mieszkaniowej. To ostatnie zastrzeżenie jest istotne, bo zgodnie z art 5 ust 3 ustawy, w stanie prawnym adekwatnym na dzień wydania decyzji (o czym mowa niżej) inwestycję mieszkaniową lub inwestycję towarzyszącą realizuje się niezależnie od istnienia lub ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pod warunkiem że nie jest sprzeczna ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz uchwałą o utworzeniu parku kulturowego. Podstawowe zastrzeżenie, że decyzja środowiskowa może być wydania jedynie dla przedsięwzięcia zgodnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, o ile taki plan obowiązuje (art 80 ust 2 ustawy środowiskowej) nie ma zastosowania w szeroko rozumianym w postępowaniu o wydanie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej. W kontekście sprawy rozpoznawanej w niniejszym postępowaniu należy zatem odpowiedzieć na pytanie, czy fakt, że organ uprawniony do wydania decyzji środowiskowej, wobec wyraźnego wyłączenia kompetencji do odmowy wydania tej decyzji w razie jej sprzeczności z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nabywa kompetencję do oceny zgodności inwestycji ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, oraz kompetencję do odmowy wydania decyzji środowiskowej z razie stwierdzenia takiej sprzeczności. W ocenie sądu, odpowiedź na to pytanie jest przecząca. Samo brzmienie przepisu art 5 ust 3 ustawy jest nierelewantne do art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej. Mowa w nim, że inwestycję mieszkaniową lub inwestycję towarzyszącą realizuje się niezależnie od istnienia lub ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pod warunkiem, że nie jest sprzeczna ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Z kolei art 80 ust 2 ustawy środowiskowej, stanowi zaś, że właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (...). Przepis art 5 ust 3 ustawy mieszkaniowej, nie odnosi się (w przeciwieństwie do art 80 ust 2 ustawy środowiskowej) do ustalania uwarunkowań środowiskowych lub braku przesłanek do odmowy ich ustalenia, ale możliwości realizacji inwestycji mieszkaniowej w danym obszarze. Ocena takiej możliwości leży po stronie organu uchwalającego taką lokalizację lub odmawiającego uchwalenia lokalizacji. Zdaniem sądu, w postępowaniu o ustalenie uwarunkowań środowiskowych dla lokalizacji inwestycji mieszkaniowej, organ nie ma kompetencji badania zgodności (braku sprzeczności) tej inwestycji z zapisami studium. Kompetencje te ma organ (rada gminy) uchwalająca lub odmawiająca uchwalenia lokalizacji mieszkaniowej. Postępowanie środowiskowe ustala jedynie środowiskowe uwarunkowania realizacji takiej inwestycji, a wobec wyłączenia obowiązku zgodności lokalizacji inwestycji mieszkaniowej z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, w postępowaniu tym nie można odmówić wydania decyzji środowiskowej z powołaniem się ma przesłankę o której mowa w art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej. Kompetencja do oceny, czy daną inwestycje mieszkaniową można realizować z uwagi na zapisy studium lub bez względu na zapisy studium z uwagi na wystąpienie przesłanek o których mowa w art 5 ust 4 ustawy, ma rada gminy uchwalając lokalizację takiej inwestycji lub odmawiając ustalenia lokalizacji. Za takim trybem procedowania w przedmiocie uchwały mieszkaniowej przemawiają też przytoczone wyżej przepisy art. 7 ust. 7 pkt 12 oraz art. 7 ust. 8 pkt 5 ustawy mieszkaniowej. Wniosek o ustalenie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej zawiera bowiem wskazanie, że planowana inwestycja nie jest sprzeczna ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz, dołącza się niego (wniosku) decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli jest wymagana zgodnie z ustawą środowiskową. Są to dwie różne kwestie oceniane przez organ uchwałodawczy. Jeżeli zamiarem ustawodawcy byłoby wprowadzenie regulacji, w której na etapie wydawania decyzji środowiskowej dochodziło by do oceny kwestii zgodności inwestycji z zapisami studium, brak byłoby wymogu wskazań takiej zgodności we wniosku o podjęcie uchwały, obok dołączenia decyzji środowiskowej. Przerzucenie oceny takiej zgodności na etap wydawania decyzji środowiskowej, wykluczało by dalsze procedowanie w sprawie. W praktyce i orzecznictwie, brak wykazania, że inwestycja mieszkaniowa jest "niesprzeczna" ze studium, jest podstawą odmowy uchwalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2021 r. II OSK 1165/21, z dnia 10 maja 2023 r. II OSK 1640/20), co w ocenie sądu wyklucza badanie tej kwestii na etapie postępowania środowiskowego. Argumentacja w tym przedmiocie jest tym bardziej wyraźna, że (jak w niniejszej sprawie), dochodziło by do uzyskania kompetencji przez organ właściwy do ustalania uwarunkowań środowiskowych, nie tylko w zakresie oceny zgodności inwestycji mieszkaniowej ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, ale też, czy nie zachodzą wyjątki od reguły tej zgodności, o których mowa w art. 5 ust. 4 ustawy mieszkaniowej - tak więc finalnie uzyskania kompetencji do oceny, czy daną inwestycje mieszkaniową można realizować niezależnie od zapisów planu miejscowego oraz studium. W ocenie sądu, tak z ustawy środowiskowej jak i ustawy mieszkaniowej kompetencji takich, po stronie organu ustalającego uwarunkowania środowiskowe przedsięwzięcia, nie można wywieść. Niezależnie od tego wskazać należy, że stanowisko organu w przedmiocie klasyfikacji działalności, jaka była prowadzona na terenie objętym wnioskiem o ustalenie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej jako nieprodukcyjnej, jest w ocenie sądu wadliwe. Faktem jest, że ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2023 poz. 1688 ze zm.), zmieniła także ustawę mieszkaniową, nadając nowe brzmienie art. 5 ust. 3 (inwestycję mieszkaniową lub inwestycję towarzyszącą realizuje się niezależnie od istnienia lub ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pod warunkiem że jest zgodna z planem ogólnym gminy, oraz nie jest sprzeczna z uchwałą o utworzeniu parku kulturowego), oraz uchyliła ust. 4, który w pkt 1 miał brzmienie - warunek niesprzeczności ze studium nie dotyczy terenów które w przeszłości były wykorzystywane jako tereny kolejowe, wojskowe, produkcyjne lub usług pocztowych, a obecnie funkcje te nie są na tych terenach realizowane. Jednakże przepis art. 70 ust. 2 w/w ustawy stanowił że, do spraw dotyczących opracowania i uchwalania uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub inwestycji towarzyszącej, o których mowa w przepisach ustawy zmienianej w art. 45 (ustawa mieszkaniowa), albo ich zmian, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie planu ogólnego gminy w danej gminie, stosuje się przepisy dotychczasowe, z wyjątkiem art. 2 pkt 3, 7 i 8, art. 7 ust. 7 pkt 7a, art. 17 ust. 4a-4d ustawy zmienianej w art. 45, które stosuje się w brzmieniu dotychczasowym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Przytoczyć też należy regulację zamieszczoną w art 65 ust 1 w/w ustawy zgodnie z którym studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin zachowują moc do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy w danej gminie, jednak nie dłużej niż do dnia 30 czerwca 2026 r. (...). Oznacza to, że do czasu uchwalenia planu ogólnego, przepisy ustawy mieszkaniowej (poza art. 2 pkt 3, 7 i 8, art. 7 ust. 7 pkt 7a, art. 17 ust. 4a-4d) stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Tak więc art. 5 ust. 3 ma treść - inwestycję mieszkaniową lub inwestycję towarzyszącą realizuje się niezależnie od istnienia lub ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, pod warunkiem że nie jest sprzeczna ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz uchwałą o utworzeniu parku kulturowego. Obowiązuje też art. 4 ust. 1 pkt 1 zgodnie z którym, warunek niesprzeczności ze studium nie dotyczy terenów, które w przeszłości były wykorzystywane jako tereny kolejowe, wojskowe, produkcyjne lub usług pocztowych, a obecnie funkcje te nie są na tych terenach realizowane. Organ odwoławczy prawidłowo zatem zastosował podstawę prawną wydanego przez siebie rozstrzygnięcia, korygując zarazem wadliwe stanowisko organu pierwszej instancji, który stanął na stanowisko, że w sprawie ma zastosowanie art. 5 ust. 3 ustawy mieszkaniowej w brzmieniu przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw, natomiast wykluczały stosowanie art. 5 ust. 4 ustawy mieszkaniowej. Organ odwoławczy wadliwie jednak przyjął, że tereny objęte wnioskiem o ustalenie lokalizacji mieszkaniowej, nie są terenami, które w przeszłości były wykorzystanie jako tereny produkcyjne (art. 5 pkt 4 ustawy mieszkaniowej). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że termin "produkcja" nie dotyczy wyłącznie działalności wytwórczej, ale ma szersze znaczenie. Ustawa mieszkaniowa terminu tego nie definiuje, należy go rozumieć w potocznym znaczeniu tego słowa. W ujęciu słownikowym produkcja to zorganizowana działalność mająca na celu wytwarzanie jakichś towarów, usług lub dóbr kultury; też: to, co zostało wytworzone (słownik języka polskiego PWN). Skoro w potocznym rozumieniu jest mowa o np. produkcji rolnej, która dotyczy działalności hodowlanej lub szeroko rozumianego przetwórstwa spożywczego, można też użyć terminu produkcja wydobywcza, na co składa się pozyskiwanie kopalin w celu ich przetworzenia. W ocenie sądu, nie ma żadnych prawnych i językowych podstaw, by z dyspozycji normy prawnej, wywiedzionej na podstawie art 5 ust. 4 ustawy mieszkaniowej, wykluczyć działalność wydobywczą materiałów ceramicznych. Tym bardziej, że jak wskazuje strona skarżąca (czemu organ nie przeczy) na obszarze lokalizacji przedsięwzięcia funkcjonowała kopalnia odkrywkowa iłów ze złoża "Z. ". W związku z zakończeniem działalności wydobywczej iłów ceramiki budowlanej, eksploatacja zakładu górniczego "Z. " została zawieszona w 2010 roku. W przeszłości wydobywano tam surowiec, który następnie magazynowano w hałdach, gdzie podlegał procesowi sezonowania dla potrzeb dalszego procesu produkcyjnego. Surowiec ten był następnie przewożony samochodami ciężarowymi do zakładu produkcyjnego znajdującego się tuż przy wyrobisku przy ul. G. M. w K., który należał do skarżącej, gdzie przetwarzano go na wyroby ceramiki budowlanej. Tego typu działalność w ocenie sądu, jest działalnością produkcyjną która polegała nie tylko na wydobywaniu surowców ale też ich sezonowaniu i przetwarzaniu w wyroby gotowe. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni zaprezentowane wyżej wskazania. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz c a także 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło