II SA/Kr 3832/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Alina Paluch Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) NSA (del.) Krystyna Kutzner Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2004 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Wojewody z dnia 21 listopada 2001r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Decyzją z dnia 21.11.2001r. [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] 2001r. [...] orzekająca o odmowie przyznania M. Z. z dniem [...] .2001r. prawa do zasiłku przedemerytalnego. Jako podstawę prawną wskazano w obu decyzjach art. 37just.1 i art.37lust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001r. Nr.6 poz.56 z póżn. zm.). Z uzasadnienia decyzji i z akt sprawy wynika, że M. Z. w dniu [...] .2000r. został zarejestrowany w Urzędzie Pracy Powiatu [...] Filia w [...] jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych. Udokumentował staż pracy wynoszący 33 lata, 3 miesiące i 21 dni, w tym ponad 25 lat pracy wykonywanej w warunkach szkodliwych, na stanowisku spawacza metali. Jednakże o świadczenie przedemerytalne wystąpił po wyczerpaniu zasiłku dla bezrobotnych tj. po dniu [...] .2000r. Zdaniem organu administracji przepis art.37l ust. 1 uzależnia prawo do zasiłku przedemerytalnego m.in. od posiadania w dacie złożenia wniosku o to świadczenie uprawnień do pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Konsekwencją wyczerpania prawa do zasiłku dla bezrobotnych jest utrata możliwości skutecznego dochodzenia uprawnień do zasiłku przedemerytalnego. W skardze na decyzję Wojewody [...] M. Z. podniósł fakt długoletniej pracy w szczególnych warunkach oraz zarzucił, że nie został poinformowany przez organ I instancji o możliwości ubiegania się o korzystniejsze świadczenie, W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie ,gdyż nie zostały przez skarżącego spełnione wszystkie warunki określone przepisem art.37 1 powołanej na wstępie ustawy. Przyznając fakt posiadania stażu pracy wynoszącego 33 lata 3 miesiące i 21 dni, w tym ponad 25 lat pracy w warunkach szkodliwych ,Wojewoda stwierdził ,że wystąpienie o sporne świadczenie w dacie [...] 2001r. w sytuacji gdy ustawowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych został przez skarżącego wyczerpany w dniu [...] .2000r.,powoduje iż nie można uznać za spełniony wymogu posiadania uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych jako jednego z warunków koniecznych do uzyskania uprawnień do zasiłku przedemerytalnego. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że niniejsze rozważania odnoszą się do stanu prawnego obowiązującego (ze zmianami) do 31 grudnia 2001 r. i do tego stanu prawnego odnoszą się rozważania zawarte w uchwale. Z dniem 1 stycznia 2002 r. bowiem weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793), która wprowadziła liczne zmiany w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Na miejsce zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego wprowadziła jedno świadczenie przedemerytalne. Zgodnie z art. 37j ust. 1 ustawy zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W myśl art. 37k ust. 1 ustawy świadczenie przedemerytalne przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 9, osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli spełniła także chociaż jeden z czterech warunków wymienionych w pkt 1-4 tego ustępu. Z kolei art. 37l ust. 1 i 2 ustawy stanowią, że prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego przysługuje na wniosek osobie, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku albo zasiłku przedemerytalnego posiadała lub spełniła warunki do ich nabycia. Zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne przysługują od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby w powiatowym urzędzie pracy albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień, z zastrzeżeniem art. 27 ust. 1 pkt 3-6 i ust. 2-4. Nie ulega wątpliwości, że art. 37j ust. 1 i art. 37k ust. 1 ustawy określają materialnoprawne warunki, których spełnienie uzależnia przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W obu tych przepisach zawarty jest także warunek, aby osoba ubiegająca się o jedno z tych świadczeń spełniała określone w ustawie wymagania do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz miała określone okresy zatrudnienia lub okresy uprawniające do emerytury. Natomiast art. 37l ust. 1 ustawy wiązał nabycie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego z dniem rejestracji lub z okresem pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Dlatego w praktyce decyzyjnej organów zatrudnienia wyrażany był pogląd, że po wygaśnięciu prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania nie jest możliwe przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Pogląd ten, uzasadniany literalną wykładnią jedynie części powołanego wyżej przepisu, zyskał aprobatę w niektórych orzeczeniach NSA (wyrok z dnia 7 lutego 2001 r. sygn. akt II SA 2536/00, wyrok z dnia 14 marca 2001 r. sygn. akt SA/Bk 1593/00 i in.). Przepis art. 37l ust. 1 ustawy tworzy zamkniętą całość, a jego istotę stanowią słowa "posiadała lub spełniła warunki do ich nabycia". Używając tych określeń w czasie przeszłym dokonanym i odsyłając do wniosku złożonego przez osobę, która ubiega się o prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, ustawodawca podkreślił, że decydujące znaczenie ma "posiadanie" lub "spełnienie" ustawowych warunków w dniu rejestracji lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych (bez względu na czas złożenia wniosku). Jeśli warunki te zostały spełnione, od woli zainteresowanego zależy złożenie wniosku o zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne. Wniosek taki uprawniony może złożyć zarówno w dniu rejestracji, w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, jak i po upływie okresu jego pobierania, gdyż już w dniu rejestracji (czy w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych) warunki do uzyskania jednego z tych świadczeń "spełnił". W dniu złożenia wniosku jednak powinien spełniać określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego. Istotne jest to, że mimo upływu okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych, już w dniu rejestracji (lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych) osoba ta spełniła materialnoprawne warunki do uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Należy przy tym podkreślić, że zasadnicze znaczenie ma nie to, iż bezrobotny nie może otrzymywać zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania, ale to, że spełnia warunki, od których zależy prawo do tego zasiłku. Czym innym bowiem jest spełnianie warunków, od których zależy prawo do zasiłku dla bezrobotnych, a czym innym pobieranie tego zasiłku przez określony w ustawie czas. Ponadto uzyskanie uprawnień, do tych świadczeń jest związane z posiadaniem odpowiednich okresów zatrudnienia, a nie z wykazaniem ich w określonym czasie stosownymi dowodami. Za takim rozumieniem tego przepisu przemawiają wyniki zarówno wykładni gramatycznej, jak i systemowej oraz logicznej. Przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego nie zależy od uznania organu ,lecz od spełnienia przez bezrobotnego ustawowych przesłanek .Utrata zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania nie oznacza utraty uprawnień do świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego. Taki pogląd prawny zawarty został w uchwale NSA z dnia 11.03.2002r. OPS 14/01 (ONSA 2002/4/133): Osobie bezrobotnej, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych spełniała warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego określone w art. 37j ust. 1 lub w art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r.), przysługuje na jej wniosek prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 37l ust. 1 tej ustawy, mimo wygaśnięcia prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania, jeżeli w dniu złożenia wniosku spełnia określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego. W sprawie jest niesporne ,że skarżący w dacie rejestracji udokumentował 33 lata 3 miesiące i 21 dni zatrudnienia w związku z czym uzyskał status osoby bezrobotnej i zasiłek dla bezrobotnych. Załączone do wniosku zaświadczenie dotyczące wykonywania pracy w szczególnych warunkach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 (Dz. U. Nr 8 poz. 43 ), nie jest przez organ kwestionowane, co wskazywać może iż przyznaje on ,że skarżący wykonywał taką pracę. To zaś oznaczałoby ,że w dacie rejestracji jako osoby bezrobotnej, M. Z. spełniał przesłanki do uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego. W postępowaniu ponownym organ oceni przedstawione świadectwo pracy dotyczące wykonywania pracy w warunkach szczególnych , ustali czy nie zachodzą okoliczności przewidziane w art.27 ust.1 pkt 3-5 i ust. 2 i podejmie decyzję przy uwzględnieniu wskazówek sądu co do interpretacji art.37j i art. 37l ustawy zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Uwzględniając wyżej przytoczone argumenty , Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku , na podstawie art.145 par.1 pkt1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r . Prawom o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), która znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie na mocy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z póżn. zm.).