II SA/Kr 385/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie WSA Aldona Gąsecka-Duda AWSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant: Joanna Obrał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2008r. sprawy ze skargi G. K. i M. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego skargę oddala. Organ l instancji, Starosta K. , decyzją z dnia [....] wydaną na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137, art. 139, art. 140 ust. 1 i 2, art. 142 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U z 2004r. Nr 261, póz. 2603) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000r. Nr 98, póz. 1071 ze zm.) -po rozpatrzeniu wniosku S.M. , W.K. , i J.M. o zwrot wywłaszczonej i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego orzekł: 1. o zwrocie działki nr ....... o pow. ....... ha położonej w obr..... jedn.ewid. K., objętej księgą wieczystą KE nr ......... na rzecz następujących osób: -S.M. c. W. i F. w 1/3 części -W.K. s. W. i F. w 1/3 części -J.M. c. J. i M. w 1/3 części 2. o zobowiązaniu osób wymienionych w pkt ........ do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty [....] PLN (słownie sześć tysięcy sto złotych) odpowiadającej zwaloryzowanemu odszkodowaniu ustalonemu z tytułu wywłaszczenia (przejęcia) nieruchomości w następujących sposób: -S.M. -do zwrotu kwoty [....] PLN, -W.K. - do zwrotu [....] PLN, -J.M. - [....] PLN 3. należność określoną w pkt ...... należy zapłacić jednorazowo w terminie 14 dni na konto Urzędu Miasta K. , 4. ostateczna decyzja o zwrocie działki nr .......... stanowi podstawę do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów dla obrębu ...... jedn.ewid. ...... m. K. oraz dokonania wpisu prawa własności w księgach wieczystych , na wniosek współwłaścicieli. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że S.M. , M.K. oraz W.K. zgłosili roszczenie w 1991 r. a jego przedmiotem objęli część działki nr ...... położonej w obr....... Działka nr ..... o pow. .....ha obj. KW ..... stanowiąca współwłasność wnioskodawców po 1/3 części , objęta została Zarządzeniem Nr ..... Naczelnika Dzielnicy ......z dnia.......... w sprawie terenu budownictwa jednorodzinnego osiedla "[....] " i jego podziału na działki budowlane i w wyniku podziału dokonanego operatem z dnia ........1979r. nr .....zmieniła swe oznaczenie oraz konfigurację. W toku prowadzonego postępowania zmarła M.K. a zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sadu Rejonowego dla .......z dnia [....] spadek po zmarłej nabyła córka J.M. w całości. Decyzją z dnia [....] organ l instancji Prezydent Miasta K. odmówił zwrotu części działki nr ........ na rzecz poprzednich właścicieli , jednakże na skutek wniesienia odwołania przez poprzednich właścicieli, organ II instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , decyzją z dnia [....] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ l instancji Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [....] ponownie odmówił zwrotu poprzednim współwłaścicielom przedmiotowej nieruchomości z uwagi na fakt, iż działka nr ...... położona jest w "Obszarze Tras Komunikacyjnych" Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego zatwierdzonego Uchwałą Rady Miasta K. Nr ......z dnia [....] . - jako ulica lokalna o szerokości w liniach rozgraniczających na 10 m. Powyższe ustalenie, uniemożliwiało dokonanie podziału działki nr ......, ponieważ jakikolwiek zaproponowany podział naruszałby ustalenia obowiązującego planu. W wyniku wniesionego odwołania, organ II instancji Wojewoda ........., decyzją z dnia [....] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdyż nie można uznać za realizację celu wywłaszczenia faktu, iż w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, działka znajduje się w terenie przeznaczonym pod budowę ulicy, a samo wydzielenie pasa gruntu przeznaczonego na ten cel, nie jest realizacją celu wywłaszczenia a nadto organ li instancji uznał za niezbędne ustalenie czy J.K. , A.B. , etc........którym doręczono decyzję są osobami, którym przysługuje prawo do gruntu objętego postępowaniem. Na skutek wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie, Sąd wyrokiem z dnia 21 listopada 2002r. sygn.akt: IISA/Kr 1498/00 oddalił skargę J.K. , A.B. , G.B. i R.S. z uwagi na brak interesu prawnego skarżących. W oparciu o projekt podziału nieruchomości nr ks. rób. ..... z dnia [....] sporządzony przez geodetę uprawnionego B.H. , przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu ..........2004r. Nr .......... zatwierdzając decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [....] przedmiot zwrotu odpowiadający w operacie ewidencji gruntów dla obr. ..... jedn. ewid. ....m..........działce nr...... o pow........ Przedmiotem zwrotu jest działka nr ....... o pow. .........i do waloryzacji przyjęto kwotę ustalonego odszkodowania w wysokości [....] odpowiednio do zwracanej powierzchni. Kwotę zwaloryzowano zgodnie z art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U z 2004r. Nr 261, póz. 2603), przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego , który wynosi [....] . Odwołanie od decyzji wnieśli: -Prezydent Miasta K. , wnosząc o uchylenie decyzji w całości gdyż cel wywłaszczenia został zrealizowany, osiedle "[....] " zostało utworzone i zabudowane domami jednorodzinnymi i nie zachodzi "zbędność" nieruchomości w znaczeniu art. 137 ustawy. Starosta podejmując rozstrzygnięcie, oparł się na protokołach rozpraw sprzed 6 lat i nie dokonał ustalenia stanu faktycznego nieruchomości w dacie zwrotu, -G.K. i M.K. , wnosząc o unieważnienie decyzji w całości i unieważnienie wydzielenia działki nr ....... z działki drogowej nr ......., gdyż zwrot działki oznacza odcięcie dostępu do drogi publicznej i wydzielenie działki nr ......odbyło się bez powiadomienia stron w postępowaniu i uniemożliwiło wniesienie odwołania, -J.K. , A.B. i G.K. zastępowani przez pełnomocnika adwokata M.G. , wnosząc o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwagi na obrazę art. 6 i 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i naruszenie art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Poleceniem służbowym Dyrektora Wydziału Rozwoju Regionalnego ........ Urzędu Wojewódzkiego w K. z dnia [....] sprawa została przekazana do Oddziału Zamiejscowego w N. z uwagi na zagrożenie terminowości załatwienia sprawy. Organ II instancji, Wojewoda ....... , decyzją z dnia [....] wydaną na podstawie art. 138§ 1 ust. 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2000r. Nr 98, póz. 1071 ze zm.)- umorzył postępowanie odwoławcze w części dotyczącej odwołania G.K. i M.K. W motywach rozstrzygnięcia podniesiono, że G.K. i M.K. nie byli uczestnikami postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Elementem kwalifikującym podmiot jako stronę postępowania jest pojęcie interesu prawnego i obowiązku. Okoliczności, że są oni właścicielami lub współwłaścicielami nieruchomości sąsiednich do nieruchomości w stosunku do której toczy się postępowanie w sprawie o zwrot nieruchomości nie oznacza , że mają oni interes prawny w zaskarżeniu do Sądu decyzji kończącej postępowanie, zatem odwołanie zostało wniesione przez osoby nie będące stronami w sprawie. Postanowieniem z dnia [....] wydanym na podstawie art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U2004r. Nr 261,póz. 2603), Wojewoda ........, wstrzymał z urzędu wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Skargę do Sądu złożyli G.K. i M.K. , wnosząc o uchylenie decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że są właścicielami działki nr ...... do której jedyny dostęp prowadzi przez działkę ...... i mają oczywisty interes prawny w tym aby nie zostać pozbawionymi dojazdu do działki budowlanej. Wszelkie decyzje związane ze zmianą własności działki powinny zabezpieczyć dojazdy do przylegających działek budowlanych. Ustanowienie służebności jest podstawowym krokiem. Dodatkowo w piśmie z dnia [....] (data na prezentacje Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie) skarżący ponownie zaprotestowali przeciwko decyzji Wojewody ....... i wnieśli o uznanie ich za stronę postępowania. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji organu II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie Sąd zauważa , iż zgodnie z art. 184 Konstytucji w związku z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, póz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30.08.2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, póz. 1270 ze zm), kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ppsa sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Kontrola zgodności z prawem dotyczy właściwości organu administracyjnego w sprawie, jego kompetencji do załatwienia spraw decyzjami administracyjnymi, poprawnego zastosowania przepisów postępowania administracyjnego oraz załatwienia sprawy na podstawie prawidłowo stosowanych, pod względem zakresu obowiązywania i treści, przepisów prawa materialnego. Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134 § 1 ppsa, który stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią- bez wątpienia- sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Pojęcie "strony" może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. (Wyrok NSA z dnia 5 października 1998r. sygn. akt: II SA 1104/98 LEX nr 41301) Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to konkretny podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz dla którego z przepisu prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia lub obowiązki. Podmiot taki nie posiada zatem uprawnień lub obowiązków chronionych przepisami prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 grudnia 1998 r, sygn. akt II SA 1355/98, LEX nr 41827, z dnia 5 października 1998 r., sygn. akt II SA 1104/98, LEX nr 41301, z dnia 19 stycznia 1995 r., sygn. akt l SA 1326/93, Glosa 1996/1/5, z dnia 13 grudnia 1993 r., sygn. akt l SA 1725/93, Glosa 1997/4/13, z dnia 6 września 1999 r., sygn. akt IV SA 2473/98, LEX nr 47873). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż stronami postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości są osoby, które występują z żądaniem zwrotu nieruchomości (byli właściciele lub ich następcy prawni) oraz aktualny właściciel nieruchomości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, iż status strony w tym postępowaniu mają także osoby, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe do zwracanej nieruchomości bądź uprawnienia o charakterze obligacyjnym (np. najemcy nieruchomości) (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2003 r., sygn. akt OPS 6/03, ONSA 2004/1/10, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 marca 2001 r., sygn. akt l SA 2313/99, LEX nr 78955, z dnia 13 marca 2001 r., sygn. akt l SA 2312/99, LEX nr 78956, z dnia 27 czerwca 2001 r., l SA 136/01, LEX nr 78939). Jak wynika z akt administracyjnych, G.K. i M.K. nie brali udziału w postępowaniu w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, gdyż nie posiadali interesu prawnego, który umożliwiałby im udział w charakterze stron w tym postępowaniu. Skarżący również nie dysponują ani ograniczonym prawem rzeczowym do nieruchomości oznaczonej jako działka nr ...... obr. .......ani żadnym innym tytułem prawnym do powyższej nieruchomości np. prawem obligacyjnym. Skarżący jako okoliczność mającą uzasadniać interes prawny w kwestionowaniu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, tj. działki nr....... obr......., graniczącej z nieruchomością stanowiącą własność skarżących, powołali utratę dostępu do drogi publicznej. Okoliczności związane z faktycznym korzystaniem przez skarżących ze zwracanej nieruchomości nie mogą mieć żadnego wpływu na postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości gdyż skarżący nie posiadał żadnego tytułu prawnego do zwracanej nieruchomości. (Por. wyrok NSA z 24 lutego 2006r. sygn. akt: l OSK 519/05 LEX nr 194052:,, Przymiot strony w postępowaniu w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uzależniony jest od posiadania tytułu prawnego do tejże nieruchomości. Właściciel nieruchomości sąsiedniej, o ile nie przysługuje mu ograniczone prawo rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości bądź uprawnienie o charakterze obligacyjnym, może mieć co najwyżej interes faktyczny w tym postępowaniu.") Skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, póz. 1270 ze zm) gdyż zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa zarówno procesowego jak i materialnego a przeprowadzone postępowanie rozpoznawcze wykazało nieistnienie naruszenia prawa w działalności organu administracji, której skarga dotyczy. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.