II SA/Kr 387/02

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 marca 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Biernat Sędziowie: NSA Izabela Dobosz AWSA Wojciech Jakimowicz ( spr. ) Protokolant: Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2005r. sprawy ze skargi B. G. i S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 25 stycznia 2002r., Nr [...] w przedmiocie zwrotu zasiłku stałego nienależnie pobranego skargę oddala. Decyzją o sygn. akt: [...] datowaną na dzień 25 stycznia 2001 r. (datę tę jako oczywistą omyłkę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. sprostowało postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2002 r., sygn. [...] na datę 25 stycznia 2002 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 40 ust. 1, art. 43 ust. 2a i art. 34 ust. 4a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 414 z 1998 r. z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania B. i S. G. od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia [...] listopada 2001 r., znak: [...] w sprawie zobowiązania do zwrotu zasiłku stałego nienależnie pobranego za miesiące lipiec i sierpień 2001 na łączną kwotę 812 zł - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. wezwał B. G. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku stałego, za miesiące lipiec i sierpień 2001 r., w łącznej kwocie 812 zł. Od powyższej decyzji odwołali się B. i S. G. i stwierdzili, że nie zgłosili w opiece społecznej faktu, że S. G. pracował w Niemczech, gdyż ich sytuacja finansowa nie uległa zmianie. Pieniądze, które S. G. zarobił w Niemczech zostały zaraz zwrócone bratu, u którego odwołujący się zadłużyli się na zakup starego domu. Ponadto w odwołaniu stwierdzono, że S. G. za każdy dzień pobytu w Niemczech płacił za nocleg 5 marek i kwota ta powinna zostać odliczona od dochodu. Odwołujący się poinformowali również, że ich sytuacja finansowa jest nadal bardzo ciężka, gdyż nie zwrócili jeszcze całego długu, a posiadane środki nie pozwalają na zaspokojenie nawet podstawowych potrzeb rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. stwierdziło, że zgodnie z art. 45 ustawy o pomocy społecznej osoby i rodziny korzystające ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej są obowiązane poinformować właściwy organ o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Przyznanie zasiłku stałego jest uzależnione od uzyskiwanych dochodów, obowiązkiem zatem świadczeniobiorcy jest poinformowanie Ośrodka Pomocy Społecznej o każdej zmianie w osiąganych dochodach. Nie ma przy tym znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy fakt, że osiągnięte przez S. G. dochody zostały przeznaczone na spłatę zaciągniętego długu. Ustawodawca nie przewidział bowiem zróżnicowania wysokości dochodu w zależności od wykorzystania dochodu na bieżące wydatki czy też na inne cele. Jeżeli osiągnięty dochód mieści się w pojęciu dochodu określonym w art. 2a ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, to nie ma znaczenia na co został on wykorzystany, zawsze musi być uwzględniony przy ocenie prawa rodziny do świadczeń. Ustawodawca nie przewidział również możliwości odliczania od dochodu kwot, które pracownik płaci tytułem kosztów zakwaterowania. W związku z tym nie ma podstaw do odliczenia od dochodu S. G. kwoty 5 marek dziennie uiszczanej tytułem opłaty za mieszkanie. Kolegium wskazało również, że zgodnie z art. 2a ust. 2 cyt. ustawy o pomocy społecznej zarówno renta inwalidzka, jak i zasiłki pielęgnacyjne i rodzinne są wliczane do dochodu rodziny. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie na decyzję o sygn. akt: [...] z dnia 25 stycznia 2002 r. wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. złożyli B. i S. G.. W skardze zarzucono, iż decyzja jako wydana z naruszeniem terminów załatwiania spraw administracyjnych jest wadliwa, zwłaszcza, iż organ odwoławczy nie uwzględnił argumentacji prezentowanej przez strony w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący podnoszą iż w ciągu dwóch miesięcy nie jest możliwe zarobienie dużych pieniędzy przy zbieraniu ogórków, a uzyskane w tym czasie dochody powinny być traktowane jako składnik dochodu całorocznego, a nie jako dochody za poszczególne miesiące. Ponadto wadliwie organy administracji przeliczyły wartość zarobionych marek niemieckich, tj. po cenie sprzedaży, a nie po cenie skupu, co zawyżyło dochód rodziny wnioskodawców. Dla skarżących nie jest zrozumiałe dlaczego zażądano od nich zwrotu kwoty 812 zł za dwa miesiące z tytułu pobranego zasiłku, skoro dochód przekroczył w każdym z dwóch miesięcy (lipcu i sierpniu 2001 r.) 200 zł. Skarżący podnoszą iż organy administracji żądając zwrotu świadczenia nie uwzględniły trudnej sytuacji ich rodziny (majątkowej i zdrowotnej) oraz faktu, iż z kwot uzyskiwanych z renty i zasiłku stałego nie są oni w stanie zwrócić pobranej kwoty zasiłku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie. Ustosunkowując się do zgłoszonych w skardze zarzutów Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wyjaśniło, że przekroczenie 30 dniowego terminu do załatwienia sprawy spowodowane było koniecznością skompletowania brakujących dokumentów niezbędnych do załatwienia sprawy, a ponadto nie miało wpływu na treść podjętej przez Kolegium decyzji. Wprawdzie odwołanie zostało złożone w dniu [...] listopada 2001 r. jednakże dokumenty w niniejszej sprawie kolegium otrzymało dopiero blisko miesiąc później. Kolegium podniosło, iż organy obydwu instancji uwzględniły okoliczność, że S. G. pracował w Niemczech tylko dwa miesiące. Ustalenie to znalazło odzwierciedlenie w wydanej decyzji, w której wezwano B. G. do zwrotu zasiłków stałych wypłaconych za dwa miesiące, a nie za okres dłuższy. Zdaniem organu odwoławczego niezrozumiały jest zarzut skarżących jakoby zaświadczenie o dochodach dotyczyło całego roku. Zgodnie z obowiązującymi w czasie wydawania decyzji przepisami (art. 2a ust. 2 ustawy o pomocy społecznej) dochód rodziny oznacza sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Nieprawdą jest zatem, że przy ustalaniu prawa do zasiłku stałego uwzględnia się dochód z całego roku. Uwzględnia się jedynie dochód z ostatniego miesiąca poprzedzające datę złożenia wniosku. Kolegium podzieliło zarzut, że Ośrodek Pomocy Społecznej przeliczył marki po cenie skupu na dzień 8 listopada 2001 r., tj. dzień po ujawnieniu dochodów osiągniętych przez S. G. z pracy za granicą i nastąpiło to rzeczywiście z zastosowaniem nieprawidłowego kursu przy przeliczaniu dochodu z marek na PLN (zgodnie z obowiązującymi przepisami należało przyjąć średni miesięczny kurs ogłaszany przez Narodowy Bank Polski za miesiące lipiec i sierpień, czyli za miesiące, w których był osiągnięty dochód). Zgodnie z informacją uzyskaną przez kolegium w NBP O/N. średni miesięczny kurs DM za miesiąc lipiec wynosił 1,84zł, a za miesiąc sierpień 1,95 zł. Kolegium dokonało przeliczenia osiągniętego dochodu i stwierdziło, że w miesiącu lipcu dochód rodziny wyniósł 3.219,08 zł, a w miesiącu sierpniu wyniósł 3.364,92 zł. Kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o zasiłek stały wynosi 3.014 zł., a więc zarówno w lipcu jak i w sierpniu skarżący osiągnęli dochód przekraczający kryterium dochodowe. Kolegium wyjaśniło, że w sumie (za obydwa miesiące) po zastosowaniu prawidłowych kursów DM skarżący osiągnęli dochód nieznacznie wyższy od dochodu ustalonego przez organ l instancji. Zastosowanie niewłaściwego kursu walut nie miało jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia, a zatem uchylenie zaskarżonej decyzji tylko z tego powodu doprowadziłoby do konieczności wydania decyzji tej samej treści co zaskarżona decyzja. Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów Kolegium wyjaśniło, że osoby, które osiągają dochód przekraczający określone w ustawie kryterium nie mogą otrzymać zasiłku stałego w żadnej wysokości. Tym samym jeżeli, pobrały zasiłek nienależnie to są zobowiązane do jego zwrotu w całości, a nie jedynie w wysokości kwoty, o jaką został przekroczony dochód. Na rozprawie w dniu 14 marca 2005 r. skarżący stawili się osobiście oświadczając, iż podtrzymują skargę. Stawiła się także B. B. - pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone - czyli również w sytuacji niniejszej sprawy ze skargi B. i S. G. - podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), co oznacza, iż w przedmiotowej sprawie badana była legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 25 stycznia 2002 r., sygn. akt: [...]. Zgodnie z treścią art. 34 ust. 4a obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 414 z 1998 r. z późn. zm.) świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi niezależnie od dochodu rodziny, a stwierdzenie nienależnie pobranego świadczenia uruchamia kompetencję właściwego organu administracji publicznej do zmiany lub uchylenia na niekorzyść strony decyzji administracyjnej, na mocy której przyznano świadczenie (art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej). Przy tym organ jest przyznającym świadczenie. Jak bowiem wynika z art. 34 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi niezależnie od dochodu rodziny, a przepis art. 41 tej ustawy, zgodnie z którym w przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu, może mieć zastosowanie wyłącznie do świadczeń należnie pobranych (zob. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2002 r., l SA 2185/01, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., l SA 2216/00, niepublikowany). Z powyższych powodów skargę, jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić.