II SA/Kr 387/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w formie opłaty kancelaryjnej w sprawie skargi T.S. oraz J.S. na postanowienie [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 17 stycznia 2012r. znak: [....] w przedmiocie nałożenia obowiązku p o s t a n a w i a zwolnić stronę od kosztów sądowych w formie opłaty kancelaryjnej. W dniu 14 sierpnia 2012r. M.B. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w formie opłaty kancelaryjnej należnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi T.S. i J.S. na postanowienie MWINB w K. z dnia 17 stycznia 2012r. wydane w przedmiocie nałożenia obowiązku. Strona domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w formie opłaty kancelaryjnej należnej za sporządzenie uzasadnienia do wyroku z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia radcy prawnego. Wskazuje, iż jest osobą bardzo ubogą, wydatkuje większość osiąganych dochodów na utrzymanie, utrzymuje się jedynie z minimalnego, niepełnego wynagrodzenia. Wiele lat pozostawała bez stałej pracy. Wskazuje na koszty utrzymania, leczenia, koszty dojazdu do pracy. Zdaniem orzekającego, wniosek strony zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż M.B. prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Zatrudniona jest w niepełnym wymiarze etatu z wynagrodzeniem w wysokości 855,39 zł. Z akt sprawy wynika, iż wnioskodawczyni posiada na zasadach współwłasności z T.i J. S. dom oraz nieruchomość rolną o pow. 17 arów. Nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Dodaje, iż nie posiada samochodu ani nie prowadzi żadnych inwestycji. Wykazuje koszty : prąd – 98,26 zł, bilet miesięczny 140 zł, woda – 16 zł, zadłużenia kont, leki – 30 zł. Wskazuje, iż pozostała z dochodu część finansów przeznaczana jest na wyżywienie. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić należnych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, strona wykazała skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę jej aktualną sytuację bytową, czasowość zatrudnienia, wysokość stałych miesięcznych dochodów w kwocie 855,39 zł, wykazane koszty utrzymania, brak oszczędności, samotność - nie jest ona w stanie ponieść należnych kosztów sądowych. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia aktualnie wymaganych kosztów sądowych w formie opłaty kancelaryjnej uznano za uzasadnione. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca - nawet pomimo posiadanego na zasadach współwłasności domu i nieruchomości rolnej o pow. 17 arów – biorąc pod uwagę całokształt okoliczności, do takich osób należy. Dlatego przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w formie opłaty kancelaryjnej należnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).