II SA/Kr 388/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie WSA Aldona Gąsecka -Duda WSA Barbara Pasternak (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2009 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewody z dnia 30 stycznia 2009r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania skargę oddala Pismem z dnia [....] lipca 2005r. J.W. wniósł o "zapłatę za 8 arów gruntu wywłaszczonego w latach pięćdziesiątych". Z dokumentów załączonych do pisma wnioskodawcy z dnia [....] czerwca 2006r. wynika, że wniosek dotyczy nieruchomości oznaczonej jako parcele Ikat. [....] o pow. 0,0631 ha i l.kat. [....] o pow. 0,0524 ha obj. Lwh 1 b. gm. kat. F. przejęte na własność państwa z mocy prawa z dniem 8 marca 1958r. na skutek orzeczenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 17 grudnia 1968r. nr [....] wydanym na podstawie art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, póz. 37). Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 21 sierpnia 2008r. znak: [....] , wydaną na podstawie art.112 ust. 4 w związku z art. 129 ust 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, póz. 2603 ze zm.), art. 105 § 1 kpa, po ponownym rozpoznaniu wniosku J.W. o odszkodowanie umorzył postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za w/w parcele. W uzasadnieniu Prezydent wskazał, że ponowne rozpatrzenie wniosku nastąpiło w wyniku uchylenia przez Wojewodę [....] decyzją z dnia 2 kwietnia 2008r. wcześniejszej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 8 lutego 2007r., którą orzeczono o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za w/w przejęte nieruchomości. Wojewoda zalecił Prezydentowi przeprowadzenie ponownego, pełnego i wnikliwego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy sprawa odszkodowania za w/w przejęte nieruchomości była przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją administracyjną. Organ l instancji ustalił, że parcele Ikat. [....] i Ikat. [....] położone w b. gm. kat. P. pozostawały od 1951 r. w faktycznym władaniu Prezydium Rady Narodowej miasta K. (Wojewódzki Zarząd Dróg Publicznych w K.) i zostały zajęte na cele budowy drogi publicznej [....]. W dniu 18 października 1965r. Prezydium Rady Narodowej Miasta K. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej wystąpiło do Ministra Gospodarki Komunalnej w Warszawie o wydanie orzeczenia stwierdzającego przejście na własność państwa przedmiotowej nieruchomości. W dniu 17 grudnia 1968r. Minister sygn. akt II SA/Kr 388/09 Gospodarki Komunalnej, działając na podstawie art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, póz. 37), wydał orzeczenie stwierdzające przejście w/w nieruchomości z mocy prawa na rzecz państwa z dniem 8 marca 1958r. Właścicielem przejętych nieruchomości był P.W. , który zmarł w dniu [....].1982r, a zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [....] w K. z dnia 20 grudnia 1982r. sygn. akt l Ns 705/82/N spadek po nim na podstawie ustawy nabyli wdowa J.W. oraz synowie J.W. , P.W. i S.W. po 1/4 części. J.W. zmarła w dniu [....] 1996r. i zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [....] w K. z dnia 27 listopada 2006r. sygn. akt l Ns 1200/06/N spadek po niej na podstawie ustawy nabyli synowie J.W. , P.W. i S.W. po 1/3 części. Ponadto organ l instancji ustalił, że na podstawie orzeczenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 17 grudnia 1968r. przejęte parcele wpisano do Kw [....] , gdzie jako właściciela ujawniono Skarb Państwa. Analiza porównawcza mapy katastralnej tego obszaru z aktualnie obwiązującą mapą ewidencyjną pozwoliła ustalić, że w/w parcela weszła w skład działki nr [....] o pow. 4,3932 ha obr. [....] jedn. ewid. [....] stanowiącej ul. [....] w K. Następnie decyzją Prezydium Rady Narodowej Miasta K. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia 8 grudnia 1969r. Nr [....] orzeczono o odmowie przyznania z braku podstaw prawnych odszkodowania na rzecz P.W. za przejętą nieruchomość. W uzasadnieniu w/w decyzji podano, że zgodnie z art. 19 cytowanej ustawy z dnia 25 lutego 1958r. prawo do odszkodowania przysługiwało jedynie w przypadku przejścia na własność państwa domu jednorodzinnego, działki budowlanej albo innego mienia stanowiącego własność osobistą. P.W. wniósł odwołanie od tej decyzji, ale ostateczną decyzją Komisja Odwoławcza ds. Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z maja 1970 r. Nr [....] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Prezydium Rady Narodowej. W oparciu o dokonane ustalenia Prezydent Miasta K. uznał, że postępowanie zakończone ostateczną decyzją Komisji Odwoławczej ds. Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z maja 1970r. jest tożsame z obecnie prowadzonym postępowaniem wszczętym na wniosek J.W. z dnia 25 lipca 2005r. w sprawie odszkodowania za w/w parcele. Organ l instancji sygn. akt II SA/Kr 388/09 wyjaśnił, że orzeczenia wydane w tamtym postępowaniu, niezależnie od ich prawidłowości, funkcjonują w obrocie prawnym i korzystają z domniemania legalności i trwałości. Dlatego ponowne orzekanie w sprawie odszkodowania za te parcele stanowiłoby naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej, co w rezultacie prowadziłoby do wydania nieważnej decyzji odszkodowawczej. Prezydent Miasta K. stwierdził więc, iż postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem J.W. jest bezprzedmiotowe i należy je umorzyć na podstawie art. 105 §1 kpa. Organ l instancji podkreślił, że ostateczna decyzja administracyjna wiąże nadal, mimo że przestała istnieć lub uległa zmianie podstawa prawna, w oparciu o którą została wydana. Oznacza to, że ostateczna decyzja w przedmiocie odszkodowania wydana pod rządami poprzednich ustaw wywłaszczeniowych wiąże również po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Odwołanie od powyższej decyzji do Wojewody [....] wniósł J.W. , który podniósł, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją i wnosi o naprawienie szkód wywołanych wywłaszczeniem. Wojewoda [....] decyzją z dnia 30 stycznia 2009r. znak: [....] , wydaną na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 ust. 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Wojewoda uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i brak jest podstaw do jej uchylenia, ponieważ przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest ustalenie odszkodowania za nieruchomość, która to kwestia była już uprzednio przedmiotem ostatecznego rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej. Zatem zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego ponowne orzekanie w tej samej sprawie zakończonej już decyzją ostateczną, byłoby orzekaniem w sprawie rozstrzygniętej decyzją ostateczną i powodowałoby nieważność decyzji na mocy art. 156 § 1 pkt 3 kpa Wojewoda wskazał, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki tożsamości sprawy, gdyż zachodzi tożsamość podmiotów występujących w sprawie, bowiem stronami obecnego toczącego się postępowania są spadkobiercy właściciela przejętej nieruchomości P.W. , tj. J.W. , S.W. i P.W. . Po drugie, decyzja orzekająca o odmowie przyznania odszkodowania sygn. akt II SA/Kr 388/09 wydana została na podstawie art 19 ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, a podstawy i zakres prawa do odszkodowania w przedmiotowej sprawie określają również przepisy nadal obowiązującej w/w ustawy, które należy interpretować w kontekście innych przepisów obowiązujących w dniu utraty własności przez właścicieli, z tą bowiem datą powstało uprawnienie do ubiegania się o odszkodowanie. Wojewoda podkreślił również, że oba postępowania odnoszą się również do tej samej nieruchomości, tj. parceli Ikat. [....] o pow. 0,0631 ha i l.kat. [....] o pow. 0,0524 ha. " Skargę na powyższą decyzję Wojewody [....] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J.W. , podnosząc, że nie przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest krzywdzące i sprzeczne z prawem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2009 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W oparciu o art. 134 p.p.s.a. sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie. Uwzględnienie skargi skutkujące uchyleniem zaskarżonego aktu następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadku, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy), jeżeli sygn. akt II SA/Kr 388/09 zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach , sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawę prawną rozstrzygnięcia utrzymanego w mocy zaskarżoną decyzją Wojewody [....] stanowił art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi: "Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania". Ogólnie przyjęte rozumienie bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, co skutkuje niemożnością wydania decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do istoty. Wynika ono z celu postępowania administracyjnego, którym jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty, czyli konkretyzacja praw lub obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów prawa. Niezbędną zatem przesłanką umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 kpa jest jego bezprzedmiotowość. Może ona istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w jego toku, a może powstać w czasie trwania postępowania. Każdy przypadek stwierdzenia zaistnienia przesłanki bezprzedmiotowości stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie, ponieważ brak wtedy podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w takim wypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy (tak. J. Borkowskifw:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, wyd. C.H. Beck Warszawa, wyd. 5, kom do art. 105 ustawy). Jak wynika z art. 156 § 1 pkt 3 kpa, ponowne orzekanie w sprawie rozstrzygniętej już decyzją ostateczną stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej, czyli kolejnej decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, w przypadku istnienia tożsamości sprawy. Tożsamość sprawy to zaistnienie tego samego stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym i występowaniu w sprawie tych samych podmiotów, przy czym oceniając kwestię podmiotów występujących w sprawie oraz organów administracji, należy mieć na uwadze przepis art. 30 § 4 kpa dotyczący następstwa prawnego w przypadku spraw dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych, jak i założenie ciągłości działania sygn. akt II SA/Kr 388/09 organów administracji publicznej. Przesłanki umorzenia postępowania powstają zawsze i tylko w konkretnej sprawie administracyjnej, dotyczącej indywidualnie oznaczonej osoby i nie mogą być rozpatrywane w oderwaniu od tej sprawy, ponieważ pojęcie bezprzedmiotowości postępowania odnosi się zawsze do sprawy, w której ono się toczy. Zatem umorzenie postępowania w oparciu o art. 105 § 1 kpa, w sprawie wszczętej na skutek wniosku skarżącego J.W. o zapłatę odszkodowania za grunt wywłaszczony pod budowę ulicy [....] musiało wynikać z jego bezprzedmiotowości. Z akt administracyjnych wynika, że orzeczeniem Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 17 grudnia 1968r., Nr [....] , wydanym na podstawie art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. Nr 11, póz. 37), stwierdzono przejście na własność państwa z dniem 8 marca 1958r. nieruchomości składającej się z parcel [....] i [....] , wchodzących w skład Iwh 1 gm. kat. P., stanowiących własność P.W. (k. 35 akt. adm.). W orzeczeniu tym wskazano, że na podstawie art. 19 w/w ustawy właścicielowi nieruchomości przysługuje prawo do ubiegania się o odszkodowanie. W aktach sprawy znajduje się decyzja Prezydium Rady Narodowej m. K. Urzędu Spraw Wewnętrznych dnia 8 grudnia 1969r. Nr [....] odmawiająca P.W. przyznania odszkodowania za w/w grunt, oraz decyzja Komisji Odwoławczej ds. Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z maja 1970r. Nr. [....] o utrzymaniu w mocy zaskarżonego przez P.W. orzeczenia o odmowie przyznania odszkodowania (k.110,112,113 akt adm.). Rozpoznając sprawę przyznania odszkodowania w/w organy obydwu instancji uznały, że w świetle art. 19 ustawy z 25 lutego 1958r. przejęte części gruntów rolnych oraz znajdujące się na nich składniki majątkowe, jako stanowiące ich części składowe w rozumieniu art. 47 i 48 kodeksu cywilnego nie odpowiadają wymogom tego przepisu i dlatego należy odmówić odszkodowania. Z powyższego wynika, że sprawa przyznania odszkodowania za zajęte nieruchomości stanowiące własność P.W. była już rozpatrywana przez właściwy organ i została merytorycznie rozstrzygnięta. Decyzja Komisji Odwoławczej ds. Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych Nr. [....] jest ostateczną decyzją rozstrzygającą tę sprawę co do istoty. Brak w sprawie jakichkolwiek okoliczności wskazujących na wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego, po dacie je wydania. W tym miejscu sygn. akt II SA/Kr 388/09 należy wskazać na treść art. 16 § 1 kpa, zgodnie z którym decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie lub w ustawach szczególnych. Powyższa zasada trwałości decyzji administracyjnych oznacza nie tylko, że ostateczna jest decyzja, od której nie można wnosić odwołania, ale przede wszystkim, że jest to ostateczne załatwienie sprawy administracyjnej, która w związku z tym nie może być ponownie przedmiotem postępowania. Jak już wyżej wskazano, ponowne rozpoznanie i merytoryczne orzeczenie w sprawie rozstrzygniętej ostateczną decyzją pociąga za sobą sankcję nieważności - art. 156 § 1 pkt. 3 kpa. Decyzja ostateczna może zostać wzruszona wyłącznie w przypadkach przewidzianych w kpa (art. 154, 155, 161, 151 § 1 pkt 2,156 § 1), oraz w przepisach szczególnych. W sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją brak jakichkolwiek danych wskazujących na wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznej decyzji Komisji Odwoławczej ds. Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych Nr [....] odmawiającej przyznania P.W. odszkodowania za zajęte parcele l. kat [....] i [....] . Dlatego ponowne rozpoznanie sprawy o przyznanie odszkodowania, na skutek wniosku złożonego przez skarżącego w dniu [....] lipca 2005r. stanowiłoby naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej i pociągałoby za sobą sankcję nieważności. W takim stanie faktycznym i prawnym sprawy, zaskarżone rozstrzygnięcie Wojewody [....] uznać należy za prawidłowe. Zostało ono oparte na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym. Wszystkie istotne w sprawie ustalenia organu, w tym także dotyczące legitymacji skarżącego wynikającej z następstwa prawnego po zmarłym P.W. , oraz tożsamości sprawy są prawidłowe i Sąd w całości je podziela. Odnosząc się do zarzutów skargi, należy stwierdzić, że nie mogą one prowadzić do jej uwzględnienia. Skarżący nie zarzuca naruszenia żadnego konkretnego przepisu, chociaż, jak wynika z treści skargi, żądanie wypłacenia odszkodowania opiera ogólnie na przepisach ustawy z 1997r. o gospodarce nieruchomościami, podając, że zgodzi się na przyznanie w miejsce odszkodowania sąsiedniej do jego nieruchomości działki nr [....] stanowiącej własność państwa. Nie kwestionując zasad przyznawania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, wynikających z obowiązujących przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, powołać należy przytoczoną wyżej argumentację wynikającą z treści przepisów kpa, sygn. akt II SA/Kr 388/09 nie pozwałających na ponowne merytoryczne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej. Ten argument skargi nie dotyczy zatem kluczowego problemu istniejącego w sprawie wszczętej wnioskiem skarżącego i nie może prowadzić do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Przepis art. 151 p.p.s.a. stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. W związku powyższym orzeczono jak w sentencji.