II SA/Kr 3885/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Elżbieta Kremer Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2004r sprawy ze skargi R. Ł. na decyzję Wojewody z dnia 16 listopada 2001r Nr [...] w przedmiocie umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy -uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji- Przedkładając zaświadczenie Urzędu Pracy w [...] z dnia [...].2001r. potwierdzające nieprzerwane prowadzenie działalności gospodarczej od dnia [...] .1999r. R. Ł. zwrócił się do Starosty [...] o umorzenie pozostałej do spłacenia części udzielonej mu umową z dnia [...].1999r. pożyczki z Funduszu Pracy. Decyzją z dnia [...].2001r Starosta odmówił mu umorzenia pozostałej do spłacenia części pożyczki zarzucając, że R. Ł. nie wywiązał się z warunku udokumentowania wydatkowania pożyczki w terminie określonym umową oraz terminowej spłaty zobowiązań. W odwołaniu od tej decyzji R. Ł. wskazał, iż udzieloną mu pożyczkę w wysokości [...]. złotych przeznaczył w całości na rozpoczęcie działalności gospodarczej otwierając sklep spożywczo - przemysłowy w [...] w sierpniu 1999r. Dokonał zakupu urządzeń do podjęcia tego typu działalności i na tę okoliczność załączył rachunki oraz specyfikację. Pożyczkę spłacał terminowo wpłacając raty do 30 każdego miesiąca, a jedynie w styczniu, sierpniu i październiku dokonał wpłaty w 31 dniu tj. z jednodniowym opóźnieniem. Przyczyną opóźnienia była choroba i konieczność wizyt lekarskich. Także faktura VAT z dnia [...] .1999r. na kwotę [...] zł. przedłożona został z przekroczeniem terminu określonego §9 pkt 3 umowy, gdyż dopiero w tym miesiącu nastąpiło przekroczenie limitu obrotu od którego zależało zakupienie i zarejestrowanie kasy fiskalnej. Odwołanie zawiera także zestawienie kosztów z jakimi wiąże się prowadzenie działalności, które zdaniem skarżącego są niezwykle trudne do udźwignięcia, zwłaszcza w sytuacji spadku obrotów spowodowanego m.in. konkurencją. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 16.11.2001r. Ps. [...] orzeczenie Starosty utrzymał w mocy. Zdaniem organu drugiej instancji przepis art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56 z poźn. zm.) zezwala na umorzenie przez Starostę na wniosek pożyczkobiorcy pożyczki do wysokości 50 % pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie. Zgodnie z treścią § 11 ust. 1 umowy z dnia [...] .1999r. R. Ł. jako pożyczkobiorca może ubiegać się o umorzenie nie spłaconej części pożyczki do wartości [...]zł., ale nie więcej niż 50 % pożyczki po wykonaniu warunków: a) udokumentowaniu wydatkowania pożyczki w terminie określonym umową, b) terminowym dokonywaniu spłaty zobowiązań z tytułu pożyczki c) złożeniu wniosku o umorzenie części pożyczki z udokumentowanym 24 miesięcznym okresem prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący rozpoczął działalność gospodarczą w dniu [...].1999r. Pismem z dnia [...].1999r został poinformowany przez kierownika PUP we [...], że nie wywiązał się z warunków umowy dotyczących doręczenia wyznaczonych dokumentów. Faktura VAT dotycząca zakupu w dniu [...].1999r., a pozostałe dokumenty co do sposobu wydatkowania pożyczki nie posiadają daty wpływu do PUP. Nadto dwukrotnie wpłacał ratę pożyczki z jednodniowym opóźnieniem. W tych okolicznościach nie można uznać za należyte wykonanie zobowiązania co do terminowości spłat oraz przedłożenia dokumentu co do sposobu wydatkowania pożyczki, co uzasadnia zdaniem Wojewody odmowę uwzględnienia złożonego wniosku o umorzenie. W skardze na decyzję Wojewody R. Ł. wniósł o jej uchylenie przytaczając okoliczności powołane w odwołaniu oraz powołując się na trudności jakie napotkał w związku z prowadzeniem działalności oraz podnosi, że tak restryktywny sposób rozpatrzenia jego wniosku doprowadzi do sytuacji w której stanie przed koniecznością likwidacji podjętej działalności oraz zarejestrowania się jako osoba bezrobotna. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie z powodów ustalonych w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 134 §1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zdaniem Sądu jest zasadna z przyczyn uwzględnionych z urzędu. Organy orzekające w sprawie ograniczyły postępowanie i swoje rozważania wyłącznie do przesłanek umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy określonych w art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( op. cit. - wg. stanu obowiązującego w dniu wydania decyzji ), Przepis ten stanowi, że pożyczka z Funduszu Pracy, udzielona osobie bezrobotnej na podjęcie pozarolniczej działalności, może być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy przez starostę do wysokości 50 % pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie. Niespornym jest, że skarżący ze względu na jednodniowe opóźnienie naruszył określony umową warunek terminowości spłat, jak również warunek co do terminu wydatkowania pożyczki. W związku z powyższym przyczyny niespełnienia tych warunków z punktu widzenia powołanego przepisu nie mogą mieć istotnego znaczenia. Rozważenia natomiast wymaga kwestia, czy w postępowaniu o umorzenie pożyczki na zasadzie art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu, badaniu podlegają także okoliczności szczególne, określone w art. 18 ust. 4a pkt 5 i w ust. 4b tej ustawy. Ustępy 4a i 4b zostały wprowadzone do art. 18 ustawy o zatrudnieniu ustawą z dnia 16 lipca 1998r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 108, poz. 684) i dają staroście możliwość odroczenia terminu spłaty, rozłożenia na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, jeżeli przeprowadzone postępowanie wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Unormowanie analogiczne było zamieszczone w art. 18 ust. 8 pierwotnego tekstu omawianej ustawy ( Dz. U. z 1995r. Nr 1 poz. 1), który stanowił, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych trudną sytuacją materialną osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 2, dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy po zasięgnięciu stosownych opinii mógł na wniosek pożyczkobiorcy umorzyć spłatę pożyczki w całości lub w części. Przepis ten jednakże został wykreślony poprzez art. 1 pkt 14 lit.b ustawy z dnia 6 grudnia 1996r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 147, poz. 687). Przedstawione wyżej poprzednie unormowanie nie łączyło uprawnień organu określonych w ust. 4 z uprawnieniami organu wymienionego w ust. 8 art. 18, ponieważ sprawy te należały do właściwości różnych organów co przesądzało o ich odrębności. Stan prawny na gruncie którego zapadła niniejsza decyzja sprawy te pozostawia w gestii tego samego organu- Starosty. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 17.10.2001r. ( SA /Kr 298/00 ONSA 2003/1/15) za ścisłym związkiem między tymi przepisami przemawia również systematyka ustawy, gdyż przepisy te stanowią część składową art. 18 odnoszącej się wyłącznie do umów pożyczek z Funduszu Pracy (ustęp 4, 4a,4b). Prowadzi to do konkluzji wyrażonej tezą, że "Organ zatrudnienia właściwy do umorzenia części pożyczki z Funduszu Pracy, po stwierdzeniu, że pożyczkobiorca nie spełnia warunków do jej umorzenia wynikających z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r o zatrudnieniu...., powinien w tym postępowaniu zbadać, czy za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne, o jakich mowa w art. 18 ust. 4a pkt 5 tej ustawy". W rozpatrywanej sprawie orzekające organy nie badały przesłanek określonych przepisem art. 18 ust. 4a pkt 5 tej ustawy, co w świetle powyższego stanowi naruszenie art. 7 i 77 §1 kpa. Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w związku z tym Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił decyzję obu instancji. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ zbada i rozważy okoliczności o jakich mowa w art. 18 ust. 4a pkt 5 i ust 4b ustawy o zatrudnieniu przy czym jako okoliczność szczególną rozważy także tę, iż opóźnienia w dokonaniu spłat są jednodniowe a opóźnienia co do udokumentowania wydatkowania pożyczki nie są znaczne. Nie można przy tym przeoczyć faktu, iż zawarcie umowy pożyczki z Funduszu Pracy ściśle wiąże się z uzyskaniem ekspektatywy umorzenia jej części. Stworzenie przez ustawodawcę takiej ekspektatywy stanowi ważki element polityki społecznej państwa w zakresie rynku pracy której cele określa art. 1 ustawy. Realizacja zadań państwa w zakresie łagodzenia skutków bezrobocia, zatrudnienia oraz aktywizacji zawodowej bezrobotnych, w myśl art. 3 ustawy o zatrudnieniu należy między innymi do wojewody. Instrumentem polityki na rynku pracy jest także stosownie do unormowań zawartych w ustawie, możliwość umorzenia części pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy. Rozważenia zatem wymaga czy skrajnie restrykcyjne potraktowanie objętej umową kwestii terminowości spłat i złożenia dokumentacji nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami organów w zakresie przeciwdziałania bezrobociu, które to zadania między innymi wyznaczają to co może być rozumiane jako "szczególne względy gospodarcze lub społeczne". Stosowną decyzję organ podejmie uwzględniając powyższe wskazówki Sądu oraz po zasięgnięciu opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia.