II SA/Kr 389/17
WyrokWSA w Krakowie2017-08-29
Skład orzekający: Aldona Gąsecka - Duda, Tadeusz Kiełkowski, Anna Szkodzińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ustalenie linii brzegu potoku na podstawie zewnętrznej krawędzi budowli regulacyjnej jest dopuszczalne, jeśli legalność tych budowli (zgodność z pozwoleniem wodnoprawnym) budzi wątpliwości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ustalenie linii brzegu na podstawie zewnętrznej krawędzi budowli regulacyjnej jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy budowle te są legalne, tj. wykonane zgodnie z prawem i pozwoleniem wodnoprawnym. Wątpliwości co do legalności budowli regulacyjnych, w tym ich lokalizacji, muszą zostać wyjaśnione w postępowaniu administracyjnym. Postępowanie w sprawie ustalenia linii brzegu powinno być prowadzone z uwzględnieniem wyników postępowania dotyczącego cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, które może dostarczyć dowodów na niezgodność budowli z pozwoleniem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia nowej linii brzegu potoku na działce skarżących. Organ I instancji ustalił nową linię brzegu, dzieląc działkę skarżących i włączając część gruntu do wód płynących, opierając się m.in. na zewnętrznej krawędzi budowli regulacyjnej (gabionów). Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili m.in. sztuczne zajęcie części ich działki w związku z pracami regulacyjnymi oraz kwestionowali legalność i zgodność wykonanych budowli z projektem i pozwoleniem wodnoprawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia 23 lutego 2017 r. oraz zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka - Duda Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) NSA Anna Szkodzińska Protokolant: st. sekr. sądowy Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi W. S. i A. S. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia 23 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia linii brzegu potoku I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] na rzecz skarżących W. S. i A. S. kwotę 150,00 zł (sto pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] decyzją z dnia 23 lutego 2017 r., znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.), w związku z art. 15 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 469 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania W. S. i A. S., od decyzji Starosty [...] z dnia 30 grudnia 2016 r. znak: [...], o ustaleniu linii brzegu potoku [...] w m. R. , na działce nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Decyzją z dnia 10 czerwca 2016 r. znak: [...], Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] uchylił decyzję Starosty [...] z dnia 18 kwietnia 2016 r. znak: [...], odmawiającą ustalenia nowej linii brzegu potoku [...] w m. R. , na działce nr [...], i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I Instancji. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy miały miejsce m.in. następujące czynności: w dniu [...] lipca 2016 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, połączoną z oględzinami terenu; pismem z dnia 1 sierpnia 2016 r. W. S. i A. S. przedstawili stanowisko w sprawie; Starosta [...], pismem z dnia 3 października 2016 r. znak: [...], [...], zwrócił się do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] o udzielenie informacji o wynikach kontroli budowli regulacyjnej potoku [...] w m. R. , na działce nr [...] i nr [...]; w dniu 6 grudnia 2016 r. wpłynęło do organu pismo Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 listopada 2016 r. znak: [...], informujące o uznaniu skarg W. S. i A. S. za niezasadne.
W dniu 30 grudnia 2016 r. Starosta [...] wydał decyzję, znak [...], którą na podstawie art. 15 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 3, 5, 7, art. 17 ust. 1, ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 469), oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23), po rozpatrzeniu wniosku Pełnomocnika Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia 4 kwietnia 2015 r. w sprawie wydania decyzji ustalającej nową linię brzegu potoku [...] na odcinku działki nr [...] obręb [...], gmina R., postanowił: "1) ustalić nową linię lewego brzegu potoku [...] w miejscowości R., która jest linią rozgraniczenia działki nr [...] oddzielającej grunt pokryty wodami płynącymi potoku [...] od gruntu przyległego; 2) nowa linia brzegu dzieli działkę nr [...] na działki nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] przy czym działki nr [...] o pow. 0,0109 ha, nr [...] o pow. 0,0019 ha oraz nr [...] o pow. 0,0066 ha stanową grunty pokryte wodą płynącą; 3) ustalona w pkt 1 decyzji nowa linia brzegu potoku [...] w miejscowości R., gmina R., została przedstawiona na projekcie rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych jako czerwona linia poprowadzona po punktach: 7008-7009-7010-7011-7012-7013-60-61-7014 po zewnętrznej krawędzi budowli regulacyjnej (gabiony), od punktu 7014 do 7015 po wyraźnej krawędzi brzegu naturalnego cieku oraz od punktu 7015 przez 63-64-7016-7017-7018 po zewnętrznej krawędzi budowli regulacyjnej (gabiony)".
Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie wnieśli W. S. i A. S., podnosząc zarzuty dotyczące m.in. sztucznego zajęcia gruntu. W szczególności skarżący nie zgodzili się na wydanie decyzji (jak to ma miejsce na stronie 8 i 9 decyzji z dnia 30.12.2016 r.) na podstawie dokumentacji fotograficznej, co do której nie wiadomo jakiego obszaru dotyczy, kiedy ją wykonano oraz brak naniesionych słupków granicznych by wnioskować, iż obszar został zabrany przez wody potoku przed rozpoczęciem prac. Zdaniem odwołujących się, przy wydawaniu decyzji należy oprzeć się na pomiarach geodezyjnych. Nikt przy opracowywaniu mapy projektowej pod budowę umocnień potoku [...], ani prac regulacyjnych nie zgłaszał uwag co do przebiegu potoku [...], jakoby wykroczył on poza obręb działki na której się znajduje. Fakt zabrania odwołującym się części działki [...] pojawił się w toku prac regulacyjnych. Zdaniem odwołujących się, wykonawca zabrał im sztucznie część działki [...] i fakt ten stwierdziła firma O. przy wykonaniu projektu rozgraniczenia działki z wodami potoku od gruntów przyległych. Starosta [...] dysponując pomiarami wykonanymi przez uprawnionych geodetów, wydał decyzję w oparciu o zdjęcia, a nie na wyliczenia wykonane przez geodetów, którzy wskazali, iż po wykonaniu prac regulacyjnych zabrano skarżącym wskazany obszar działki. Dalej w odwołaniu zakwestionowano stwierdzenie organu, że granica działki została poprowadzona po istniejących skarpach zlokalizowanych poza działką ewidencyjną zawierającą potok, ale na gruncie zabranym w sposób sztuczny przez wody potoku [...]. Skoro grunty skarpy istniały i rosły tam drzewa, to nie mogły być jednocześnie zabrane przez wody potoku. Potwierdza to fakt, że z działki [...] zabrano pod wykonanie prac regulacyjnych część terenu. Odwołujący się domagali się uzyskania stanowiska [...] Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...] w kwestii czy szerokość całych umocnień wraz z brzegami potoku [...] jest rzeczywiście taka jak wynika z mapy projektowej wykonanej po naturalnym przebiegu potoku. Pracownik Wydziału Ochrony Środowiska ze Starostwa Powiatowego w [...] poinformował odwołujących się, że szerokość potoku wraz z umocnieniami powinna wynieść około 2,5m, a w rzeczywistości jest znacznie szerzej, nawet powyżej 4m. Odwołujący się uważają, że należy wyjaśnić czy inwestycja została wykonana zgodnie z projektem. Odwołujący się wskazali, że brzegi potoku [...] w obrębie działki [...] i [...] były nieregularne krawędź brzegu nie była wyraźna. Przed wykonaniem prac regulacyjnych linia brzegu, krawędź biegła tuż przy zetknięciu lustra wody z działkami skarżących i linii trwałego porostu traw. W ocenie odwołujących się inwestor RZGW w [...] zajął część działek skarżących by wykonać urządzenia wodne, które mają wysokość ok 2m patrząc od lustra wody i są wykonane pod skosem około 45°.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] opisaną na wstępie decyzją z dnia 23 lutego 2017 r. znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia 6 grudnia 2016 r. znak: [...], o ustaleniu linii brzegu potoku [...] w m. R. , na działce nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przytoczył treść art. 15 ustawy prawa wodnego, stanowiącego materialnoprawną podstawę decyzji. Dalej podano, że wnioskodawca przedłożył część opisową projektu rozgraniczenia z informacjami - z art. 15 ust. 3 pkt 1 ustawy - Prawo wodne oraz kopię mapy zasadniczej w skali 1:1000, z wykazaną krawędzią brzegu i krawędzią umocnień. Linia brzegu przebiega przede wszystkim zewnętrzną krawędzią budowli regulacyjnej (umocnień), a zaznaczone na mapie krawędzie potwierdzają prawidłowe ustalenie tej linii. Organ podniósł, że w postępowaniu o ustalenie linii brzegu organ nie dysponuje uznaniem administracyjnym, gdyż musi stosować ściśle przepisy art. 15 ustawy - Prawo wodne. Ponadto wskazano, że organ I Instancji przeprowadził oględziny w terenie, a strony nie wniosły uwag do sposobu ustalenia linii brzegu. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ wskazał, że odwołujący się podnoszą zarzuty dotyczące sztucznego zajęcia gruntu, w związku z pracami regulacyjnymi. Przedmiotem postępowania o ustalenie linii brzegu jest rozgraniczenie gruntów pokrytych wodą od gruntów sąsiednich według kryteriów z art. 15 ustawy Prawo wodne, a nie kwestie odszkodowawcze. W niniejszej sprawie linię brzegu ustalono głównie zewnętrzną krawędzią budowli regulacyjnej, zgodnie z art. 15 ust. 7 w/w ustawy (za wyjątkiem odcinka przejazdu w bród). Budowle regulacyjne są legalne i były przedmiotem oceny Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Zatem linia brzegu na odcinku budowli regulacyjnych winna przebiegać po ich zewnętrznej krawędzi. Zakładając nawet, iż doszło do zajęcia gruntu skarżących, w związku z budową tych urządzeń, to kwestia ta może być podstawą innych roszczeń, np. z art. 151 Kodeksu cywilnego. W tym kontekście powołano też art. 17 ustawy Prawo wodne.
W. S. i A. S., pismem z dnia 18 marca 2017 r. zaskarżyli powyższą decyzję organu Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący zaprezentowali argumentację nawiązującą do stanowiska prezentowanego w toku postępowania, w szczególności w odwołaniu. Skarżący podkreślili, że inwestycja – regulacja potoku [...] w 2012 r., wbrew twierdzeniom organu, nie została wykonana zgodnie z projektem i pozwoleniem wodnoprawnym. W ocenie skarżących błędnie zinterpretowane zostało stanowisko Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], które odnosiło się tylko do kwestii technicznych inwestycji. Zdaniem skarżących, wykonawca w sposób sztuczny zabrał cześć ich działek; nie jest tak – jak utrzymuje organ – że potok [...] w sposób naturalny zajął część działek [...] i [...]. Skarżący zaprezentowali pogląd, że ustalenie linii brzegowej w świetle art. 15 ust. 9 prawa wodnego powinno nastąpić razem z wydaniem pozwolenia wodnoprawnego z 4 grudnia 2012 r. i wtedy byłoby jasne, jaki obszar działek jest [...] i [...] jest konieczny do zajęcia w celu wykonania umocnienia brzegu. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przytoczyli tezy zaczerpnięte z orzecznictwa sądów administracyjnych, w szczególności z wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 kwietnia 2009 r., II SA/Wr 540/08.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] wniósł o jej nieuwzględnienie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ ponownie powołał się na pismo Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 30 listopada 2016 r. i zaprezentował ocenę, że kwestia legalności robót jest wyjaśniona. W ocenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] zarzuty skarżących mogą być jedynie podstawą roszczeń cywilnoprawnych.
W piśmie z dnia 24 lipca 2017 r. skarżący zakwestionowali stanowisko organu przedstawione w odpowiedzi na skargę, podtrzymali argumentację prezentowaną wcześniej, a nadto przedłożyli kopie dokumentów związanych z toczącym się postępowaniem administracyjnym dotyczącym cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego z dnia 4 grudnia 2012 r., w tym zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 4 kwietnia 2017 r., zawiadomienie o rozprawie z dnia 5 maja 2016 r., pismo Starosty [...] z dnia 17 maja 2017 r., protokół rozprawy administracyjnej z dnia 24 maja 2017 r., pismo Starosty [...] z dnia 30 maja 2017 r., zawiadomienie o mediacji z dnia 6 lipca 2017 r., pismo Starosty [...] z dnia 7 lipca 2017 r.
W piśmie z dnia 23 sierpnia 2017 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] podniósł, że zgodnie z art. 136 ust. 1 ustawy Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania. Zatem, nawet jeżeli zostałyby spełnione przesłanki z w/w artykułu, to i tak nie oznacza to, że pozwolenie wodnoprawne zostanie cofnięte. Decyzja w tej sprawie ma charakter uznaniowy, o czym świadczy sformułowanie "można cofnąć". Nawet jeżeli doszłoby do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, to nie oznacza, że zostanie nałożony obowiązek rozbiórki urządzenia wodnego. W myśl art. 139 ust. 1 w/w ustawy w decyzji stwierdzającej wygaśnięcie lub cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego, można określić obowiązki zakładu niezbędne do kształtowania zasobów wodnych, a w szczególności zobowiązać zakład do usunięcia urządzeń wodnych i innych obiektów, które zostały wykonane lub były użytkowane na podstawie tego pozwolenia. Wobec tego, zobowiązanie do usunięcia urządzenia, w sytuacji cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, również nie ma charakteru bezwzględnego, ale fakultatywny. Zakładając nawet, że obowiązek usunięcia urządzenia zostanie nałożony, to rozstrzygnięcie będzie miało charakter ex nunc i nie będzie działać wstecz. Zatem w aktualnym stanie faktycznym i prawnym urządzenie istnieje, ma charakter legalny i zewnętrzna jego krawędź stanowi kryterium ustalenia linii brzegu. Jeżeli w przyszłości ewentualnie doszłoby do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego oraz orzeczenia i wykonania rozbiórki budowli, to linia brzegu mogłaby zostać ponownie ustalona w innym miejscu, względnie można by rozważyć wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. W konkluzji Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] stwierdził, że postępowanie o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zachodzą podstawy do pozbawienia jej mocy wiążącej. Zarzuty skargi okazały się zasadne w zakresie, w jakim wskazują na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Wskazaną przez organ podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia jest art. 15 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 3, 5, 7, art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (obecnie t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1121, dalej pr.wod.). Kluczowe znaczenie mają przy tym: art. 15 ust. 6, który stanowi, że jeżeli krawędź brzegu jest wyraźna, linia brzegu biegnie tą krawędzią; art. 15 ust. 7, w myśl którego jeżeli brzegi wód są uregulowane, linia brzegu biegnie linią łączącą zewnętrzne krawędzie budowli regulacyjnych, a przy plantacjach wikliny na gruntach uzyskanych w wyniku regulacji – granicą plantacji od strony lądu; art. 17 ust. 1 stanowiący, że jeżeli śródlądowa woda powierzchniowa płynąca lub wody morza terytorialnego albo morskie wody wewnętrzne zajmą trwale, w sposób naturalny, grunt niestanowiący własności właściciela wody, grunt ten staje się własnością właściciela wody. W decyzji przyjęto bowiem, że istnieją podstawy do ustalenia linii brzegu zgodnie z przebiegiem wyraźnej krawędzi brzegu (od punktu 7014 do 7015) oraz po zewnętrznej krawędzi budowli regulacyjnej – gabionów (w pozostałym zakresie).
Części dyspozytywna normy statuowanej w art. 15 ust. 7 pr.wod. jest jasna, bowiem jednoznacznie utożsamia ona linię brzegu z linią łączącą zewnętrzne krawędzie budowli regulacyjnych. Zważywszy na uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz argumentację strony skarżącej, rozważania wymaga jednak część hipotetyczna wspomnianej normy, a w szczególności to, czy z jej punktu widzenia liczy się status prawny owych budowli regulacyjnych (ich legalność, zgodność z prawem), czy też można od niego abstrahować i – przykładowo – kierować się budowlami wykonanymi całkowicie samowolnie czy też niezgodnie z uzyskanym pozwoleniem. Strona skarżąca wskazywała na prawną doniosłość tej kwestii w niniejszej sprawie; wydaje się, że co do zasady stanowiska tego nie kwestionował również Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...], tyle tylko, że – w ocenie organu – "budowle regulacyjne są legalne" (s. 2 uzasadnienia decyzji) i kwestia ta została w niniejszej sprawie wyjaśniona (s. 1 odpowiedzi na skargę). W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że budowlami regulacyjnymi, o których mowa w art. 15 ust. 7 pr.wod., są tylko budowle spełniające kryterium legalności (wykonane zgodnie z prawem). Okoliczność ta jest zatem relewantna w sprawie i wymaga wyjaśnienia (por. powołany w skardze wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 2 kwietnia 2009 r., II SA/Wr 540/08, CBOSA).
Dalej trzeba zauważyć, że art. 17 ust. 1 pr.wod. uzależnia przewidziany w nim skutek (nabycie własności gruntu przez właściciela wody) od procesu przebiegającego w sposób naturalny. Sytuacja, w której do zajęcia gruntu doszłoby w inny sposób (np. "przy okazji" wykonywania budowli regulacyjnych), nie odpowiada hipotezie normy wynikającej z tego przepisu i tym samym wyklucza jego zastosowanie. Z tego też względu argumentacja organu, nawiązująca do powołanego przepisu, a zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (strona 2, ostatni akapit) – jest, w ocenie Sądu, błędna.
Istotna wydaje się także sekwencja zdarzeń. Artykuł 15 ust. 9 pr.wod. ustanawia zasadę, w myśl której – jeżeli ustalenie linii brzegu jest konieczne w związku z wykonaniem urządzeń wodnych lub kształtowaniem nowych koryt cieków naturalnych – postępowanie w sprawie ustalenia linii brzegu przeprowadza się łącznie z postępowaniem w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego. Artykuł 15 ust. 10 pr.wod. przewiduje wprawdzie wyjątek od tej zasady, ale tylko w odniesieniu do przypadków niecierpiących zwłoki. W ocenie Sądu skarżący słusznie wskazują, że w niniejszej sprawie założona przez ustawodawcę kolejność czynności nie została zachowana. Winno to na obecnym etapie skutkować – przynajmniej – szczególną skrupulatnością organu w wyjaśnianiu kwestii związanych z legalnością odnośnych budowli regulacyjnych, w tym ich zgodnością z pozwoleniem.
Dokonując oceny ustaleń faktycznych organu w kontekście poczynionych tu uwag, należy stwierdzić, że – w kluczowym i zarazem spornym zakresie – nie są one prawidłowe. Ustalając, że "budowle regulacyjne są legalne" li tylko na podstawie pisma Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 30 listopada 2016 r. znak [...] (żaden inny dowód na tę okoliczność nie został w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazany) – organ, w ocenie Sądu, naruszył dyspozycję art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej k.p.a.). Przyjmowanie za miarodajny dowód na istotną w sprawie okoliczność pisma sporządzonego na użytek postępowania skargowego samo przez się budzi wątpliwości, a poza tym – na co trafnie wskazują skarżący – odnośne pismo traktuje o właściwościach i stanie technicznym budowli regulacyjnych, a nie o tym aspekcie ich legalności (zgodności z pozwoleniem), który ma znaczenie i jest istotą sporu w sprawie niniejszej. Wszak zasadnicze zarzuty skarżących nie dotyczyły właściwości i stanu technicznego gabionów, lecz ich lokalizacji (umiejscowienia) w terenie, a konkretnie ich przesunięcia w głąb działek. Kwestia ta nie została wyjaśniona. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, by – poza wspomnianym pismem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] – organ zgromadził i rozważył jakikolwiek materiał dowodowy co do tej kwestii. W szczególności z uzasadnienia tego nie wynika, by organ we własnym zakresie poddał analizie treść samego pozwolenia wodnoprawnego ani też by organ zbadał i rozważył okoliczności i prawidłowość czynienia z niego użytku (wykonania spornych budowli regulacyjnych).
W tym kontekście trzeba też zwrócić uwagę na wskazaną przez skarżących w piśmie z dnia 17 lipca 2017 r. okoliczność, że zostało wszczęte z urzędu przez Starostę [...] postępowanie w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego z dnia 4 grudnia 2012 r. i że stwierdzono w jego toku istotne rozbieżności między operatem a sytuacją w terenie. Na obecnym etapie niepodobna oceniać dokumentów załączonych do wspomnianego pisma jako dowodów i czynić na ich podstawie ustaleń faktycznych, aczkolwiek – traktowane jako część argumentacji skarżących – utwierdzają one w przekonaniu, że kwestia legalności (zgodności z pozwoleniem) przedmiotowych budowli regulacyjnych budzi wątpliwości i wymaga wyjaśnienia. Odnosząc się do stanowiska organu w tej mierze, wyrażonego na rozprawie oraz w piśmie z dnia 23 sierpnia 2017 r., trzeba stwierdzić, że istotnie kompetencja do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego może być postrzegana jako fakultatywna, a poza tym nawet skorzystanie z niej nie musi pociągać za sobą konieczności usunięcia urządzeń wodnych. W ocenie Sądu, nie można jednak z tego wywodzić wniosku o braku zależności między postępowaniem o ustalenie linii brzegu w oparciu o istniejącą budowlę regulacyjną a postępowaniem w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, na podstawie którego budowla ta została wykonana. Obok ewentualnego elementu o charakterze konstytutywnym (cofnięcie pozwolenia), rozstrzygnięcie podejmowane w oparciu o art. 136 ust. 1 pkt 2 pr.wod. zawiera zawsze element deklaratywny (stwierdzenie, czy urządzenia wodne wykonane zostały niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu wodnoprawnym lub nie są należycie utrzymywane) – i już ten element deklaratywny, jak wynika z poczynionych wcześniej rozważań, miałby znaczenie w sprawie niniejszej. Chodzi zatem o prawidłową rekonstrukcję już istniejącego obiektywnie stanu faktycznego i prawnego (kwestia legalności budowli regulacyjnej), a nie o zdarzenie następcze, które miałoby uzasadniać ponowne ustalenie linii brzegu w przyszłości. W sprawie niniejszej zarzucana jest przede wszystkim nieprawidłowość czynności faktycznych podjętych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, a nie nieprawidłowość samego pozwolenia. Również art. 136 ust. 1 pr.wod., choć traktuje o "cofnięciu lub ograniczeniu" pozwolenia wodnoprawnego, nie zakłada weryfikowania jego prawidłowości; tak naprawdę przepis ten przewiduje zniesienie lub ograniczenie prawidłowo ukształtowanych praw i obowiązków z uwagi na ich nienależyte wykonywanie względnie późniejszą zmianę okoliczności faktycznych. Wyniku postępowania prowadzonego w oparciu o art. 136 ust. 1 pkt 2 pr.wod. nie można tedy – patrząc z perspektywy sprawy niniejszej – postrzegać wyłącznie w kategoriach ewentualnego wzruszenia prejudykatu (o ile w ogóle pozwoleniu wodnoprawnemu można tu przepisać taki status) i powstania przyczyny wznowienia postępowania opisanej w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. W sprawie niniejszej liczy się nie tyle byt pozwolenia wodnoprawnego, ile ocena zgodności budowli regulacyjnej z warunkami ustalonymi w tymże pozwoleniu – a postępowanie prowadzone w oparciu o art. 136 ust. 1 pkt 2 pr.wod. na dokonanie takiej właśnie oceny jest zorientowane. Jego wynik może zatem stanowić niejako kwalifikowany dowód na okoliczność relewantną w postępowaniu niniejszym.
Przedstawione motywy, w ocenie Sądu, uzasadniają konkluzję, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. polegającym na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy mających znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Dotyczy to przede wszystkim kwestii legalności (zgodności z pozwoleniem wodnoprawnym) budowli regulacyjnych mających stanowić punkt odniesienia dla ustalenia linii brzegu potoku, w tym ich lokalizacji (umiejscowienia) w terenie.
W ponownym postępowaniu w sprawie organ obowiązany będzie wspomniane wyżej okoliczności wyjaśnić, uwzględniając ustalenia i wynik postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego z dnia 4 grudnia 2012 r. Jeżeli postępowanie to nie zostało zakończone decyzją ostateczną i jest w toku, organ powinien rozważyć zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie po myśli art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Ze względu na powyższe, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a., należało orzec jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło