II SA/Kr 3897/01

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie : AWSA Beata Cieloch AWSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2006 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 13 listopada 2001 r. Nr [....] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia 29 stycznia 2001 r.; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego J.G. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r., Nr :[...], wydaną na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 z późn. zm., zwaną dalej w skrócie - ustawą o kombatantach(...)), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania J.G. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu Kierownik Urzędu podniósł, że J.G. nie spełnił warunków, o których mowa w art. 21 ustawy o kombatantach(...). W ustawowym terminie J.G. wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., Nr: [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.) w zw. z art. 22 ust. 1 oraz art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2001 r. W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik Urzędu wskazał, że dokonał ustaleń pod kątem spełnienia warunków określonych przez ustawodawcę w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach(...). Przepis ten stanowi, że za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Kierownik Urzędu podkreślił, że dokonując tej oceny jest związany również dyspozycją zawartą w art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach(...). W myśl tego przepisu o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21 orzeka Kierownik Urzędu do lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Kierownik Urzędu podniósł, że J.G. nie przedstawił rekomendacji stowarzyszenia kombatanckiego. W wyniku ponownej wnikliwej analizy przedstawionego materiału Kierownik Urzędu stwierdził, że ze względu na wiek J.G. trudno uwierzyć w fakt złożenia przysięgi przez J.G. Przysięga taka nie mogła być skuteczna, gdyż trudno wymagać jej dochowania od 15 latka. Powołał się na w tej kwestii na podobne stanowisko Zarządu Głównego Ogólnopolskiego Związku Żołnierzy Batalionów Chłopskich. Do Batalionów Chłopskich nie przyjmowano dzieci i młodocianych. W wyjątkowych przypadkach przyjmowano młodzież w wieku 16-17 lat. Takie przypadki powinny być odpowiednio uzasadnione szczególną sytuacji i potwierdzone przez bezpośredniego dowódcę. W celu wyjaśnienia powyższych kwestii Kierownik Urzędu zwrócił się do świadków oraz wnioskodawcy z dodatkowymi pytaniami dotyczącymi służby w Batalionach Chłopskich. Świadek C.B. stwierdził: "Nie składałem żadnego oświadczenia na rzecz J.G. . Z Panem G. byłem w wojsku w latach 1950-1951 w jednostce 9 Pułku KBW w B. , czy należał do innej organizacji konspiracyjnej nic mi o tym nie wiadomo". Świadek J.G. natomiast nie wie, czy wnioskodawca został zaprzysiężony. Nie sprecyzował także jakie zadania miał wykonywać w konspiracji J.G. W związku z powyższym Kierownik Urzędu uznał oświadczenie świadka J.G. za niewiarygodne. Stwierdził, że wyjaśnienia J.G. nie są wystarczającym dowodem do przyznania uprawnień kombatanckich. Podniósł, że z dokumentów znajdujących się w aktach ZBOWiD nie wynika, że był on członkiem Batalionów Chłopskich. Nadto J.G. nie przedstawił dowodów potwierdzających wyjątkowość sytuacji, tzn. przyjęcia do organizacji tak młodej osoby. Żaden ze świadków nie był bezpośrednim dowódcą J.G. Kierownik Urzędu, uznał więc, że dotychczasowe ustalenia odpowiadają stanowi faktycznemu ponieważ wnioskodawca nie przedstawił dokumentów, które w sposób nie budzący wątpliwości potwierdziłyby jego służbę w Batalionach Chłopskich. Odmowa przyznania uprawnień kombatanckich jest w takim stanie rzeczy pełni zasadna. W skardze do sądu administracyjnego J.G. podniósł, że w dokumentacji ZBOWiD nie podał wszystkich szczegółów. Obecnie nie jest w stanie udowodnić swojej działalności w konspiracji, gdyż wiele jego kolegów i osób z nim działających już nie żyje, a ci świadkowie których podał okazali się niewiarygodni. Podkreślił, że czuje się pokrzywdzony. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wnosząc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie natomiast do § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz.U. Nr 72, poz. 653) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych , w których stroną skarżącą są osoby zamieszkałe poza obszarem właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości osoby te zamieszkują. W świetle art. 1 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, w tym w zakresie - legalności decyzji administracyjnych ( art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). Przy czym, jak głosi art. 134 § 1 tej ustawy, sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przeto kontroli legalności dokonują również z urzędu. Skarga zasługuje na uwzględnienie ale nie z przyczyn w niej podniesionych. Sądowa kontrola wykazała bowiem, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja tego samego organu naruszają prawo. Postępowanie w sprawie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich toczy się w ramach i na zasadach określonych przepisami k.p.a. Skoro Kierownika Urzędu obowiązują zasady postępowania ustanowione w k.p.a., to zobligowany jest on do przestrzegania w szczególności jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, jaką jest zasada dążenia do osiągnięcia prawdy obiektywnej, mająca kapitalny wpływ na ukształtowanie całego procesu . Z przepisu art. 7 k.p.a., w którym jest ona wyrażona, wynika obowiązek organu administracji publicznej do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Dlatego też organ administracji obowiązany jest, zgodnie z art. 77 § 1 i 80 k.p.a., dokładnie przeanalizować każdy dowód zgromadzony w sprawie. Wiąże się z tym również aprobowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że w sprawach związanych z uprawnieniami kombatanckimi, których tłem są złożone procesy historyczne, odległe w czasie fakty i zmienne oceny, należy dołożyć szczególnej staranności, aby postępowanie administracyjne przez swoją sprawność i poprawność przekonywało o bezstronności organów administracyjnych, a przez to w korzystny sposób kształtowało świadomość oraz kulturę prawną obywateli, czego wymaga art. 8 k.p.a. (por. wyrok NSA z 04.09.2002, sygn. akt: SA 3115/01publik w LEX nr 142318). Nie należy także zapominać, że to w procedurze administracyjnej urzeczywistniają się przepisy prawa materialnego, stanowiące podstawę prawną danego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie podstawa prawną rozstrzygnięcia Kierownika Urzędu był art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach(...). W świetle tego przepisu "o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Rekomendacji udziela się bez względu na to, czy osoba ubiegająca się o uprawnienia zgłosi zamiar wstąpienia do stowarzyszenia. Na podstawie decyzji o przyznaniu przez Kierownika uprawnień określonych w ustawie Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydaje odpowiednie zaświadczenie." Kierownik Urzędu podniósł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że ubiegający się o przyznanie uprawnień z tytułu służby w Batalionach Chłopskich nie przedstawił rekomendacji stowarzyszenia kombatanckiego. Podkreślić należy, że ustawodawca nie nałożył na stronę obowiązku przedstawienia rekomendacji. Przepis art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach(...) adresowany jest bowiem do Kierownika Urzędu. To Kierownik Urzędu orzeka na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji właściwego stowarzyszenia, tak jak to słusznie z resztą zauważa Kierownik Urzędu. Rekomendacja ma więc tutaj niezmiernie ważne znaczenie. Brak jej uniemożliwia bowiem wydanie orzeczenia. Postępowanie w tym przedmiocie reguluje art. 106 k.p.a., ponieważ wydanie decyzji na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach(...) uzależnione jest od zajęcia stanowiska przez inny organ. Zobowiązuje to Kierownika Urzędu do zwrócenia się do stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji o zajęcie stanowiska w drodze wydania lub odmowy wydania rekomendacji w sytuacji, gdy strona nie przedstawiła ją organowi. Tego jednak Kierownik Urzędu nie uczynił. Rekomendacja jest jednym z dowodów na okoliczność działalności osoby ubiegającej się o uprawnienia i podlega ocenie przez organ orzekający wraz z innymi dowodami (art. 77 § 1 i 80 k.p.a.). Brak rekomendacji nie wyklucza automatycznie przyznania uprawnień, tak jak przedstawienie rekomendacji nie przesądza samo przez się o przyznaniu uprawnień. Powyższe narusza postanowienia art. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Nadto w materiale dowodowym istnieją sprzeczności, co do okoliczności działalności skarżącego w Batalionach Chłopskich, pomiędzy oświadczeniami C.B. Jak podniósł Kierownik Urzędu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji C.B. stwierdził, że nie składał żadnego oświadczenia na rzecz J.G. oraz, że nic mu nie wiadomo, że należał on do innej organizacji konspiracyjnej. Rzeczywiście tak stwierdził C.B. w piśmie, które wpłynęło do Kierownika Urzędu w dniu [...] czerwca 2001 r. (vide: k. [...] akt sprawy). Tymczasem w aktach sprawy znajduje się dokument - oświadczenie świadka C.B. członka organizacji Bataliony Chłopskie - z daty [...]lutego 2001 r., z którego wynika, że: "(...) przekazano kol. J.G. do współpracy jako człowieka oddanego Naszej sprawie."(vide: k. [...] akt sprawy). Oświadczenie natomiast świadka J.G. Kierownik Urzędu uznał za niewiarygodne. Nie sprecyzował jednak, co legło u podstaw takiego stanowiska. Swobodna ocena dowodów, jaką winien przeprowadzić Kierownik Urzędu, by nie przerodziła się w samowolę musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego i z zachowaniem określonych reguł oceny. Regułami tymi są: organ winien opierać się na całokształcie materiału dowodowego, ocena ta powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego, organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów. Powinien więc nie tylko rozpatrzyć poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności, ustosunkowując się w uzasadnieniu decyzji do ich wzajemnych różnic. W tym przypadku Kierownik Urzędu tego nie uczynił. Nie usunął też wzajemnych sprzeczności pomiędzy dowodami, w których wypowiadał się C.B. i nie przedstawił w uzasadnieniu swojej decyzji z jakich to powodów uznał, że oświadczenia J.G. nie zasługują na wiarę. Konstrukcja uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie spełnia zatem postulatów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Powyższe narusza również przedstawione reguły oceny dowodów i stanowi przekroczenie granic ich swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.). Przytoczone ustalenia uzasadniają wniosek, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania: art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 oraz 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Także poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu z dnia 29 stycznia 2001 r. narusza przepisy art. art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). O kosztach natomiast orzekł w punkcie II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).