II SA/Kr 39/03
WyrokWSA w Krakowie2005-07-05
Skład orzekający: NSA Piotr Lechowski, WSA Elżbieta Kremer, NSA Wiesław Kisiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy czynność materialno-techniczna zameldowania na pobyt stały może zostać anulowana, jeśli osoba zameldowana nie zamieszkuje w lokalu, mimo że jest jego współwłaścicielem i wyraża zamiar zamieszkania?Ratio decidendi
Czynność materialno-techniczna zameldowania na pobyt stały podlega uchyleniu, jeśli nie została spełniona przesłanka faktycznego zamieszkiwania w lokalu, nawet jeśli osoba zameldowana jest jego współwłaścicielem i wyraża taki zamiar. Postępowanie w sprawach ewidencji ludności ma charakter rejestracyjny i służy odzwierciedleniu stanu faktycznego, a nie prawnego.Stan faktyczny
D. C. i J. C. dokonali zameldowania na pobyt stały w budynku, którego są współwłaścicielami. Właściciele sąsiedniej nieruchomości zgłosili wątpliwości co do faktycznego zamieszkiwania braci w tym lokalu. Organ I instancji uchylił czynność zameldowania, stwierdzając brak faktycznego zamieszkiwania. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. D. C. złożył skargę do WSA, argumentując, że brak zamieszkania wynika z działań innych osób uniemożliwiających mu realizację zamiaru pobytu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia : NSA Piotr Lechowski Sędziowie : WSA Elżbieta Kremer (spr.) NSA Wiesław Kisiel Protokolant : Urszula Ogrodzińska Po rozpoznaniu na rozprawie dniu 5 lipca 2005 r sprawy ze skargi D. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia 28 listopada 2002 r Nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania skargę oddala
Wojewoda [...] decyzją z dnia 28 listopada 2002r. znak: [...] , wydaną po rozpatrzeniu odwołań D. C. i J. C. otrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002r., w której orzeczono o uchyleniu czynności materialno-technicznej w postaci zameldowania D. C. i J. C. na pobyt stały w lokalu, przy ul. [...] w [...].
Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji wskazano art.47 ust.2, art.50 ust.3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U Dz 2001r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm./.
Wydanie decyzji poprzedziły następujące ustalenia faktyczne:
W dniu [...] maja 2002r. D. C. i J. C. dokonali w organie I instancji zgłoszenia pobytu stałego w budynku przy ul. [...] w [...] . Zgłaszający podali we wniosku, że pod wskazany adres przybyli w dniu [...] maja 2002r., a poprzednim miejscem ich pobytu stałego był budynek przy ul. [...] w [...] . Nieruchomość przy ul. [...] w [...] stanowi współwłasność M. C. i synów D. C. i J. C., współwłaściciele wyrazili zgodę na dokonanie czynności zameldowania.
W dniu [...] lipca 2002r. do organu I instancji wpłynęło pismo S. i M. K. w którym informują, że w dniu [...] czerwca 2002r. dowiedzieli się, że w domu w którym mieszkają tzn. przy ul [...] w [...] zostali zameldowani D. C. i J. C. i żądają, aby została wydana decyzja cofająca to zameldowanie. S. i M. K. podają, że budynek przy ul. [...] w [...] był przez nich budowany i cały czas jest w ich posiadaniu i użytkowaniu. Natomiast właścicielem nieruchomości była M. K. matka M. i babka D. C. i J. C., która w testamencie powołała jako swoich spadkobierców D. C. i J. C.. S. i M. K. podnoszą, że D. C. i J. C. nie mieszkają i nigdy nie mieszkali w budynku przy ul. [...] w [...] , natomiast zamieszkują w budynku przy ul. [...].
Z akt sprawy wynika, że strony pozostają od lat w ostrym konflikcie, przedmiotem którego jest stan prawny budynku przy ul. [...] w [...], a jego konsekwencją są liczne postępowania sądowe, które się między nimi toczą zarówno postępowania cywilne, karne jak i administracyjne.
Jak ustalił organ I instancji w trakcie prowadzonego postępowania o anulowanie czynności materialne - techchnicznej zameldowania, D. C. i J. C. dokonując zgłoszenia pobytu stałego w dniu [...] maja 2002r. nie zamieszkiwali, ani nie mieszkają w lokalu przy ul . [...] w [...] . Ustalenia te zostały oparte m.in. na wyjaśnieniach D. C. i J. C., którzy przyznali, że dokonali zameldowania jako współwłaściciele nieruchomości, lecz w budynku przy ul. [...] w [...] nie mieszkali, natomiast mieszkają w budynku przy ul. [...] w [...].
Po przeprowadzonym postępowaniu organ I instancji decyzją z dnia [...] sierpnia 2002r. znak [...] orzekł o uchyleniu czynności materialno- technicznej zameldowania na pobyt stały J. C. i D. C. w lokalu przy ul. [...] w [...] . W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w chwili dokonania zameldowania J. C. i D. C. nie mieszkali w budynku przy ul. [...] [...] , tym samym nie został spełniony podstawowy warunek konieczny do zameldowania tj. zamieszkanie.
W odwołaniu od decyzji J. C. podnosił, że wraz z bratem D. C. są współwłaścicielami nieruchomości przy ul. [...] w [...] , chcą zamieszkać w przedmiotowym budynku, lecz S. i M. K. nie dopuszczają ich do posiadania i uniemożliwiaj ą im zamieszkanie. Stąd też wnosił o uchylenie decyzji organu I instancji.
Wojewoda [...] decyzją z dnia 28 listopada 2002r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2002r. znak [...] orzekającą o uchyleniu czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały J. C. i D. C. w budynku przy ul. [...] w [...] .
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z stanem prawnym obowiązującym w dniu dokonywania czynności zameldowania, a więc w dniu [...] maja 2002r., do zameldowania na pobyt stały konieczne było spełnienie kumulatywnie dwóch przesłanek: posiadania uprawnień do przebywania w lokalu w którym ma nastąpić zameldowanie i zamieszkiwanie w lokalu z zamiarem stałego w nim przebywania. Jeżeli w dniu dokonania zameldowania nie była spełniona choćby jedna z dwóch przesłanek, oznaczało to, że czynność zameldowania została dokonana wadliwie i podlega uchyleniu. W tym stanie rzeczy ustalenia organu I instancji co do braku przesłanek koniecznych do zameldowania w dniu [...] maja 2002r. J. C. i D. C. w budynku przy ul. [...] w [...] nie są bezpodstawne ani dowolne, skoro w budynku tym nie mieszkali to nie mogli być tam zameldowani.
W tej sytuacji uchylenie zameldowania dokonanego wadliwie tj. bez spełnienia przesłanek koniecznych do tej czynności nie jest niezgodne z prawem i odpowiada regulacji wynikającej z przepisu art.47 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Skargę na decyzję organu II instancji złożył D. C.. W uzasadnieniu podał, że fakt, iż nie przebywa w domu przy ul. [...] w [...] spowodowane jest działaniem innych osób, które zajęły jego nieruchomość uniemożliwiając mu realizację zamiaru stałego pobytu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga w przedmiotowej sprawie została złożona w Naczelnym Sądzie Administracyjnym przed dniem 1 stycznia 2004r.. Zgodnie z art.97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn.zm./ wobec niezakończenia postępowania przed powyższą datą sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Stosownie do przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz,U. -Nr 153, poz. 12707 sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269 / sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie granice te wyznacza postępowanie o anulowanie czynności materialno-technicznej zameldowania J. C. i D. C. z budynku przy ul. [...] w [...] , zakończone zaskarżoną decyzją.
Dokonana przez Sąd w granicach sprawy kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia 28 listopada 2002r. znak: [...] prowadzi do wniosku, że jest ona zgodna z prawem, co skargę czyni bezzasadną.
Zarówno w skardze jak i wcześniej w odwołaniu podnoszony był jeden zarzut zgodnie z którym fakt niezamieszkania przez J. C. i D. C. w budynku przy ul. [...] w [...] spowodowany był działaniami S. i M. K..
Zgodnie z art. 9 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych , w brzmieniu obowiązującym w dniu 23 maja 2002r. /Dz. U z 2001 Nr 87, poz.960/, a wiec w dacie dokonania czynności materialne -technicznej zameldowania J. C. i D. C., do zameldowania na pobyt stały konieczne było oprócz zamieszkania w lokalu z zamiarem stałego w nim pobytu przedstawienie potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu w którym ma nastąpić zameldowanie.
W przedmiotowej sprawie dokonano zameldowania na pobyt stały J. C. i D. C. w budynku przy ul. [...] w [...], ale jak wykazało wszczęte później postępowanie administracyjne nie została spełniona przesłanka zamieszkania w tym budynku.
Fakt niezamieszkiwania J. C. i D. C. w budynku przy ul. [...] w [...] jest bezsporny, i potwierdzony przez same strony. Natomiast podnoszony zarzut, że to w wyniku działania innych osób nie doszło do zamieszkania w przedmiotowym budynku, mimo, że J. C. i D. C. chcą w nim zamieszkać jest bezzasadny. Wszelkie bowiem kwestie sporne dotyczące prawa własności, posiadania, korzystania z nieruchomości winny być rozstrzygane w drodze postępowań cywilnoprawnych, a nie w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ewidencji ludność i.
Szczególnie po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r., sygn. K20/01 /Dz.U. Nr 78, poz.716/ w którym Trybunał orzekł, że art.9 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych , z uwagi na zawarty w nim wymóg przedstawienia potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu, jest niezgodny z art.52 ust. 1 i art.83 w związku z art.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, postępowanie o zameldowanie uzyskało znaczenie czysto rejestracyjne.
W konsekwencji postępowania mające za przedmiot ewidencję ludności, a więc takie postępowania jak: o zameldowanie, wymeldowanie, anulowanie czynności materialno- technicznej zameldowania stały się postępowaniami o charakterze rejestracyjnym, które mają odzwierciedlać dane o miejscu pobytu osób. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu.
A zatem przesłanka zamieszkania w danym lokalu z zamiarem stałego w nim pobytu była i jest nadal wymagana dla dokonania czynności zameldowania na pobyt stały.
W przedmiotowej sprawie dokonana została czynność zameldowania J. C. i D. C. na pobyt stały w budynku przy ul. [...] w [...] , z uwagi jednak na powstałe wątpliwości dotyczące miejsca ich faktycznego zamieszkiwania, zostało wszczęte postępowanie administracyjne w którym o zameldowaniu rozstrzygnął właściwy organ gminy w formie decyzji administracyjnej.
Zgodnie bowiem z art. 47 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz. U. z 200Ir. Nr 87, poz.960 z późn. zm./ w przypadku gdy zostanie dokonana czynność zameldowania lub wymeldowania, ale zgłoszone dane budzą wątpliwości o dokonaniu zameldowania rozstrzyga właściwy organ gminy prowadzący ewidencje ludności.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /D.U. Nr 153, poz. 1270/ skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło