II SA/Kr 39/12

Dnia 7 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gminy Miasto Kraków na decyzję Wojewody Krakowskiego z dnia 28 września 1994 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: umorzyć postępowanie sądowe Orzeczeniem z dnia 3 listopada 1954 r. wywłaszczono nieruchomość znajdującą się w K. przy ul. [...], stanowiącą dotychczas własność Kościoła [...], jako nieruchomość niezbędną do realizacji narodowych planów gospodarczych. Postępowanie o zwrot nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] zostało wszczęte na wniosek Kościoła [...] z dnia 10 listopada 1989 r., złożony do Prezydenta Miasta K. Decyzją z [...] stycznia 1991 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w K. orzekł o zwrocie tej nieruchomości na rzecz wnioskodawcy. Na skutek rozpoznania odwołania Gminy Miasto K. , Wojewoda K. decyzją z dnia [...] lutego 1992 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Decyzją z dnia [...] czerwca 1994 r. znak: [...], na podstawie art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.), § 3, § 6 i § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 72, poz. 315 z późn. zm.) oraz art.104 K.p.a. - po ponownym rozpatrzeniu wniosku Kościoła [...] w Polsce, Kierownik Urzędu Rejonowego w K. orzekł o zwrocie na rzecz Kościoła [...] w Polsce nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], składającej się z budynku i działki nr [...] o pow. 0,1211 ha obr. [...] obj. KW [...], stanowiącej uprzednio nieruchomość oznaczoną jako parcela l.kat. [...] o pow. 0,0764 ha oraz l.kat. [...] o pow. 0,0747 ha b.gm.kat. N. Nieruchomość ta wywłaszczona została na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 3 listopada 1954 r. Nr [...] oraz zobowiązał Kościół [...] do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kwoty 6.769.938.000 zł (słownie: sześć miliardów siedemset sześćdziesiąt dziewięć milionów dziewięćset trzydzieści osiem tysięcy złotych) stanowiącej należności z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po wywłaszczeniu, na skutek poczynionych na niej nakładów, z których Kościół [...] może skorzystać. Po rozpoznaniu wniesionych odwołań, decyzją z dnia [...] września 1994 r. znak: [...]. Wojewoda K. działając na podstawie art. 69 ust.1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz.127 z późn. zm.) i §§ 4,6,7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 72, poz. 315) oraz art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołań: Gminy Miasta K. i Kościoła [...] od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 11 czerwca 1994 r. Nr [...] o zwrocie na rzecz Kościoła [...] wywłaszczonej nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], składającej się z budynku i działki nr [...] o pow. 0,1211 ha obr. [...] obj. Kw [...], stanowiącej uprzednio nieruchomość oznaczoną jako parcela l.kat. [...]o pow. 0,0764 ha oraz l.kat. [...] o pow. 0,0747 ha b.gm.kat. N. orzekł o: 1) utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy w części dotyczącej zwrotu przedmiotowej nieruchomości na rzecz Kościoła [...] oraz zobowiązaniu Kościoła [...] do zwrotu nakładów poczynionych aa tej nieruchomości w kwocie 6.769.938.000 zł. (słownie złotych sześć miliardów siedemset sześćdziesiąt dziewięć milionów dziewięćset trzydzieści osiem tysięcy); 2) uchyleniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej zobowiązania Kościoła [...] do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kwoty 6.769.938.000 zł. na konto Oddziału Finansowo-Księgowego Urzędu Rejonowego w K. , al. [...] i w tym zakresie orzekł o zobowiązaniu Kościoła [...] do zwrotu na rzecz Gminy Miasta K. kwoty 6.769.938.000 zł. (słownie złotych: sześć miliardów siedemset sześćdziesiąt dziewięć milionów dziewięćset trzydzieści osiem tysięcy), stanowiącej należność z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po wywłaszczaniu na skutek poczynionych na niej nakładów. Należność tę rozłożono na dziesięć rat po 676.993.800 zł. płatnych rocznie przez okres dziesięciu lat. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wywłaszczony budynek był siedzibą Wojskowej Komendy Rejonowej K. - Powiat. Wybudowanie w 1970 r. nowego budynku dla wojska przy [...] w K. spowodowało, że wywłaszczony budynek przy ul. [...] stał się zbędny dla potrzeb wojska. W latach 1971-1976 podjęto i przeprowadzono remont kapitalny budynku przeznaczonego przez miasto na cele reprezentacyjne - Pałac Ślubów. W trakcie tego remontu odtworzono pałacowy charakter obiektu, przeprowadzono wymianę i naprawą elementów jego konstrukcji, dokonano wymiany instalacji i podniesiono standard wykończenia, stosownie do reprezentacyjnego charakteru budynku. Wojewoda stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość była wywłaszczona na potrzeby wojska, a później została adaptowana na Pałac Ślubów, w związku z tym, że nieruchomość ta stała się zbędna na cel na jaki została wywłaszczona, zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela. Wywłaszczona nieruchomość, która stała się zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona, podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela takie w tych przypadkach, gdy nie może być wykorzystana na inny cel publiczny, w tym przypadku na Pałac Ślubów. Z powyższą decyzją nie zgodziła się Gmina Miasto K. składając skargę w ustawowym terminie. Gmina Miasto K. zarzuciła zakwestionowanej decyzji rażące naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie w szczególności art. 69 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, co przesadza, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa i bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a. i wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji względnie o jej uchylenie. Skarżąca podtrzymała dotychczas reprezentowane stanowisko w sprawie, m. in. w odwołaniu od decyzji organu I. instancji wskazując, że przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna na określony w wywłaszczeniu cel – realizacji narodowych planów gospodarczych, gdyż spełnia funkcje użyteczności publicznej i nie zmieniła swego przeznaczenia. Zarzucono, że organ błędnie zinterpretował cel wywłaszczenia jako obronność państwa, pomimo braku takiego stwierdzenia w decyzji. Wskazano, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że jednostki wojskowe były jedynie użytkownikiem obiektu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarżąca Gmina Miasto K. wniosła w dniu 18 października 1994 r. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie na decyzję Wojewody K. z dnia [...] września 1994 r. znak: [...] Skarga została zatem wniesiona z zachowaniem ustawowego 30-dniowego terminu. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej aktu administracyjnego oraz poprzedzającego go aktu przez organ I. instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). W tej sprawie nie można rozstrzygnąć o prawidłowości zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. , ponieważ po wniesieniu skargi sprawa stała się bezprzedmiotowa. Ustawą z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła [...] (Dz. U. z 1995 r. Nr 97, poz. 479 z późn. zm.) rozstrzygnięto bowiem w całości o przedmiocie sprawy objętej zaskarżoną decyzją. Zgodnie z art. 36 ww. ustawy, przywrócono Kościołowi [...] jako całości własność zabudowanej nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna gruntu nr [...] o powierzchni 1211 m2, w obrębie [...], objętej księgą wieczystą Kw nr [...] w stanie wolnym od obciążeń oraz roszczeń z tytułu wszelkich nakładów poniesionych przez jej dotychczasowych użytkowników. Przejście wyżej opisanej własności nieruchomości jest wolne od podatków i opłat związanych z tym przejściem, a wynikające z niego wpisy do ksiąg wieczystych i ich zakładanie są wolne od opłat (art. 36 ust. 3 w związku z art. 35 ust. 4 ww. ustawy). Tryb i szczegółowe zasady przywrócenia ww. własności nieruchomości określił Minister-Szef Urzędu Rady Ministrów w drodze zarządzenia z dnia 24 czerwca 1996 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu regulacji w przedmiocie przywrócenia Kościołowi [...] w Rzeczypospolitej Polskiej władania nieruchomością położoną w K. przy ul. [...] ([...]). Zgodnie z § 1 tego zarządzenia nieruchomość opisaną w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła [...] w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 97, poz. 479) przekazuje się temu Kościołowi protokolarnie we władanie przez Gminę Miasta K. , przy udziale Wojewody , w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie niniejszego zarządzenia. Mając powyższą regulacje ustawową na uwadze należy wskazać, że o przejściu prawa własności nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] nr [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna gruntu nr [...] o powierzchni 1211 m2, rozstrzygnęła ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła [...][ (Dz. U. z 1995 r. Nr 97, poz. 479 z późn. zm.). Na mocy tej ustawy ustawodawca wyraźnie wskazał, że zwrot tej nieruchomości następuje w stanie wolnym od obciążeń oraz roszczeń z tytułu wszelkich nakładów poniesionych przez jej dotychczasowych użytkowników. W związku z powyższym na datę orzekania w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stało się bezprzedmiotowym dalsze prowadzenie postępowania sądowego, co z kolei nakłada obowiązek umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie może prowadzić kontroli i oceny zgodności z prawem aktu administracyjnego, który wprawdzie orzekł o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości i zobowiązał Kościół [...] do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa określonej kwoty stanowiącej należności z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po wywłaszczeniu, ale po wydaniu decyzji ustawowo rozstrzygnięto dokładnie tej samej sprawie. Stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn (pomijając przyczyny określone w art. 161 § 1 pkt 1-2 P.p.s.a., które w tej sprawie nie znajdują zastosowania) stało się bezprzedmiotowe. Określenie, że umorzenie postępowania ma miejsce wówczas, gdy postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe wskazuje, że ujawnienie istnienia przyczyny umorzenia postępowania dotyczy okresu od wniesienia skargi, aż do rozstrzygania sprawy przez sąd. Taka sytuacja ma miejsce w tej sprawie, w której ww. przyczyna umorzenia postępowania nie istniała w chwili wniesienia przez stronę skarżącą skargi, ale powstała w trakcie postępowania, przed datą wydania orzeczenia sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 18 marca 2004 r., sygn. akt III SA 16000/02, opub. W LEX nr 146542 orzekł, że zawarte w art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. określenie "stało się" oznacza ujawnienie przyczyny, która w chwili wniesienia skargi nie istniała, a wystąpiła dopiero w toku rozpoznania sprawy. Stanowisko to w całości akceptuje Sąd w tej sprawie. W związku z powyższym należy uznać, że w tej sprawie nie ma podstaw do merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I. instancji i tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie odniósł się do zasadności zarzutów podniesionych w skardze. Mając powyższe na uwadze należało, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzec jak w sentencji postanowienia.