II SA/Kr 3910/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Elżbieta Kremer Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2004r sprawy ze skargi W. B. na decyzję Wojewody z dnia 7 grudnia 2001r Nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych -uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji- Decyzją z dnia 07.12.2001r. ( [...] ) Wojewoda utrzymał w mocy orzeczenie Starosty z dnia [...] .2001 r o uznaniu W. B. za osobę bezrobotną i przyznaniu mu od dnia [...] .2001 r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda powołując się na przepis art. 37 j ust. 1 ustawy z dnia 14.12.1994r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r Nr 6 poz 56 ze zm.) oraz zebrany w sprawie materiał dowodowy, stwierdził, iż odwołujący się nie spełnia przesłanek uprawniających do zasiłku przedemerytalnego. Powołany przepis stanowi bowiem, że zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do zyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do zasiłku wynoszący 35 lat w przypadku mężczyzn, lub 30 lat, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zdaniem organu drugiej instancji skarżący udokumentował odbycie zasadniczej służby wojskowej w okresie [...] .1968r. do [...] .1969r. oraz następujące okresy zatrudnienia: [...] .1966r. - [...].1966r., [...].1967r. do [...].1968r i [...].1970 do [...].1970 w Z. M. T i J B. w [...],[...]1966r. do [...].1967r. w R. S. P. w [...],[...].1970r. - [...].1977r. w W. S. S. w [...],[...].1988r. do [...].1988r. w CSRS oraz [...].1989r. do [...].1990r., [...].1977r. do [...].1997r. w R. S. w [...], w tym w okresie od [...].1977r. do [...].1988r. oraz od [...].1990r. do [...].1997r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach. W okresie tym był członkiem Spółdzielni i był wynagradzany wg zasad obowiązujących członków Spółdzielni. Z rejestru członków skreślony został w dniu [...].1997r natomiast w okresie od [...].2000r. do [...].2001 r. będąc pracownikiem najemnym był zatrudniony w R. S. P. w [...] i wykonywał pracę w szczególnych warunkach. W tych okolicznościach organ drugiej instancji przyjmując za podstawę wyjaśnienia Krajowego Urzędu Pracy ( "Biuletyn Informacyjny Krajowego Urzędu Pracy Nr 4 (46) 2001 ), odmówił zaliczenia jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach tego okresu w którym zatrudnienie związane było z członkostwem Spółdzielni. Zdaniem organu drugiej instancji ustawa "Prawo spółdzielcze" ( Dz. U z 1995r. Nr 54 poz. 288 z późn. zm.) nie przewiduje w przypadku rolniczych spółdzielni produkcyjnych możliwości wykonywania przez członków pracy na podstawie spółdzielczej umowy o pracę. Tym samym praca W. B. jako członka rolniczej S. P. w [...] nie mogła być wykonywana za podstawie spółdzielczej umowy o pracę wobec czego zgodnie z powołanymi wyjaśnieniami nie może być uznana za pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów emerytalnych. W rezultacie zaliczeniu podlega tylko 1 rok i 4 miesiące pracy w szczególnych warunkach, co uwzględniając 31 lat 3 miesiące i 25 dni okresu uprawniającego do zasiłku skutkuje tym, ze skarżący spełnia jedynie warunki do uzyskania zasiłku dla bezrobotnych. W skardze na decyzję Wojewody W. B. domagał się jej zmiany, zarzucając iż w okresie 1977-1998 zatrudniony był w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w [...] na stanowisku galwanizatora w warunkach szczególnych. Odmowa zaliczenia tego okresu pracy jako wykonywanej w warunkach szczególnych do uprawnień związanych z przyznaniem zasiłku przedemerytalnego stanowi naruszenie zasady równości pracowników wobec prawa. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie z powodów wskazanych w uzasadnieniu decyzji. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, której zastosowanie do rozpoznania niniejszej sprawy wynika z treści art. 97 §1 ustawy z tej samej daty-Przepisy wprowadzające ustawę i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 134 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Mianowicie jak wynika z przepisu art. 107 kpa decyzja i jej uzasadnienie powinny spełniać określone tym przepisem warunki. W szczególności §3 tego przepisu stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne- wyjaśnienie podstawy decyzji z przygotowaniem przepisów prawa. Organ pierwszej nie wskazał jakie okresy zostały uznane jako należycie udokumentowane oraz uprawniające do emerytury- stosownie do treści art. 37 j ust 1 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu, a jakie nie zostały uznane i z jakich przyczyn. Utrzymująca to orzeczenie w mocy decyzja organu drugiej instancji nie sanuje tej sytuacji poprzez powołanie w uzasadnieniu materialne -prawnych podstaw z powodu których jego zdaniem dochodzone przez skarżącego świadczenie nie może zostać przyznane. Przedłożenie w dacie rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy przez W. B. dokumentacji dotyczącej przebiegu całego okresu zatrudnienia wynoszącego 31 lat 3 miesiące 25 dni oraz świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych jednoznacznie wskazuje na to iż domaga się zasiłku przedemerytalnego, a tym samym w myśl art. 61 kpa i 63 kpa wszczyna się postępowanie w tej sprawie. W przypadku gdy organ w ramach swych uprawnień oceni, iż stronie przysługuje prawo do świadczenia mniej korzystnego niż dochodzone, nie może poprzestać na odmowie. Z kolei przyznanie jednego ze świadczeń przewidzianych ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wyklucza w sposób oczywisty, przyznanie w tym samym czasie pozostałych. Z tych względów postępowanie w sprawie o przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego posiada charakter jednolity, a inicjacja tego postępowania następuje wskutek zarejestrowania się osoby bezrobotnej i złożenia stosownej dokumentacji w urzędzie pracy. Wynikiem tego postępowania może być przyznanie tylko jednego ze świadczeń a zatem decyzja o jego przyznaniu przesądza o odmowie np. świadczenia korzystnego, którym w przypadku skarżącego jest świadczenie przedemerytalne. Decyzja organu pierwszej instancji nie zawiera jednakże wyrzeczenia o odmowie przyznania W. B. zasiłku przedemerytalnego, skutkiem czego decyzja organu drugiej instancji powołująca podstawę prawną tej odmowy jest niespójna. Z tych powodów Sąd uznał iż doszło do naruszenia przez organy zasad określonych w art. 107 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wyniki postępowania, dlatego na mocy art. 145 §1 pkt 1 ppkt c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ weźmie pod uwagę treść art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w myśl którego zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli ponadto wykaże się okresem wynoszącym dla mężczyzn 30 lat w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, a także uwzględni interpretację zawartego w tym przepisie odniesienia do przepisów emerytalnych, jakiej dokonał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13.02.2002 N III 2 P 30/01 ( OSNA P 2002/10/243). Mianowicie powołane przez organ drugiej instancji rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.) zawiera jako integralną część wykazu prac których wykonywanie uprawnia do wcześniejszego wieku emerytalnego- a w rozpatrywanym przypadku do uzyskania świadczenia przedemerytalnego. Wykazy te nie zawierają warunku, iż dotyczą one jedynie miejsc pracy jedynie u ściśle określonych pracodawców posiadających określony status prawny ani też nie różnicuje uprawnień pracowników z uwagi na charakter stosunku pracy. W. B. był zatrudniony w R. S. P. i w okresach od [...] .1977r. do [...].1988r. oraz [...].1990 do [...].1997r. wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracę galwanizatora wyznaczonej w wykazie A dział III poz. 76 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31.03.1988r. i o ile organ nie kwestionuje tego faktu potwierdzonego w/w świadectwem pracy w warunkach szczególnych, to selektywne stosowanie przepisów tego rozporządzenia jest sprzeczne z zasadą równości wobec prawa. Należy mieć na uwadze, iż podjęcie uchwały przez Sad Najwyższy ( wskutek wniosku Komisji krajowej NSZZ "Solidarność") miało między innymi na celu zapobieżenie występującym w orzecznictwie rozbieżnościom, których efektem byłoby naruszenie konstytucyjnych zasad sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa. Nie orzekając o wstrzymaniu wykonania decyzji przewidzianym w art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd miał na uwadze, iż o ile nie upływał okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych, to orzeczenie o wstrzymaniu jego wypłaty stanowiłoby orzeczenie na niekorzyść skarżącego, zakazane przepisem art. 134 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, od czego zwalnia jedynie stwierdzenie nieważności. Z uwagi na jednolity charakter postępowania o świadczenia z ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie doszło pomimo stwierdzonych uchybień w rozpatrywanym przypadku do naruszenia zasady dwuinstancyjności ( art. 15 kpa) ani przepisów o właściwości, co obligowałoby do stwierdzenia nieważności decyzji ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17.11.2001 III KN 46/00 -OSNAP 2001/12/404, wyrok NSA z 8.06. 1998r II S.A. 546/98 Lex nr 41 863).