II SA/Kr 3916/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia : NSA (del.) Wiesław Kisiel Sędziowie : WSA Halina Jakubiec spr. NSA (del.) Krystyna Kutzner Protokolant : Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2004 r sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia 23 listopada 2001 r Nr : [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji Decyzją z dnia 23.11.2001r. Wojewoda utrzymał w mocy orzeczenie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] .2000r. o odmowie przyznania od dnia [...] .2000r. prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu decyzji organy obu instancji, powołując się na przepis art. 37 j ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 14.12.1994r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tekst jednolity Dz. U. z 2001r Nr 6 poz 56 ) odmowę umotywowały tym, że J. S. aktualnie nie posiada prawa do zasiłku, natomiast bezspornie spełnia pozostałe wymogi do uzyskania uprawnień do dochodzonego świadczenia - tj. zasiłku przedemerytalnego. Mianowicie spełnia warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej; posiada okres uprawniający do emerytury; okres uprawniający do zasiłku wynoszący w jego przypadku 31 lat 11 miesięcy i 26 dni w tym 21 lat 11 miesięcy i 4 dni zatrudnienia w szczególnych warunkach, jednakże świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych przedłożył po wyczerpaniu prawa do zasiłku, co zdaniem organów musi skutkować utratą uprawnień do przewidzianego art. 37j powołanej na wstępie ustawy- zasiłku przedemerytalnego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. S. wniósł o przyznanie mu zasiłku przedemerytalnego, podnosząc, że w roku 1998 starając się o zasiłek dla bezrobotnych nie posiadał orientacji w przepisach dotyczących zatrudnienia w warunkach szczególnych ani co do tego, że jego ciężka praca którą wykonywał w okresie 22 lat może być wg tych przepisów zakwalifikowana co dałoby mu uprawnienia do korzystniejszego świadczenia tj. zasiłku przedemerytalnego. Z tego też powodu nie wystąpił w czasie gdy posiadał uprawnienia do zasiłku dla bezrobotnych o przyznanie zasiłku przedemerytalnego pomimo, że faktycznie spełniał warunki do uzyskania tego świadczenia. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wnosząc o jej oddalenie, podniósł, że skarżący nie może aktualnie skutecznie tłumaczyć się brakiem orientacji co do swoich uprawnień. Fakt, iż po wyczerpaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych skarżący wskutek podjęcia krótkotrwałego zatrudnienia utracił status osoby bezrobotnej, po czym ponownie został uznany za osobę bezrobotną, ale bez prawa do zasiłku, wyklucza zdaniem organów pierwszej i drugiej instancji możliwość przyznania mu prawa do zasiłku przedemerytalnego. Uprawnienie takie wygasło z chwilą wyczerpania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wynikający z akt stan faktyczny sprawy jest bezsporny i przedstawia się następująco: J. S. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu [...] .1999r. uzyskując status osoby bezrobotnej oraz od dnia [...] .1999r także prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Decyzją z dnia [...] .1999r orzeczono o utracie prawa do zasiłku z powodu wyczerpania z dniem [...] .1999r okresu pobierania przewidzianego ustawą o zatrudnieniu i bezrobociu, a następnie skutkiem podjęcia zatrudnienia orzeczono o utracie z dniem [...] . 1999r. statusu osoby bezrobotnej- na podstawie decyzji z dnia [...]. 1999r. W dniu [...] . 2000r. J. S. został ponownie zarejestrowany jako bezrobotny, lecz nie mógł już uzyskać prawa do zasiłku dla bezrobotnych, dlatego orzeczono o odmowie przyznania od [...] .2000r. tego świadczenia. Przedkładając dokumenty potwierdzające wykonywanie pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu przez okres ponad 15 lat, J. S. wystąpił w dniu [...] .2000r. z "podaniem", które organ I instancji potraktował jako wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...] .2000r. organ I instancji odmówił przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, a postępowanie odwoławcze od tej decyzji Wojewoda postanowieniem z dnia [...] .2001r. zawiesił ze względu na wznowienie postępowania w trybie 145 §1 kpa w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Grodzkiego Urzędu Pracy w [...] z dnia [...].1999r. ( znak: [...]) orzekającej o przyznaniu skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Postępowanie to zakończono odmową wznowienia postępowania w tej sprawie (decyzja Prezydenta Miasta [...]z dnia [...]. 2001r. i utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody z dnia [...].2001r. ) Decyzja Wojewody z dnia [...].2003r. stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania sądowo administracyjnego zapadła w wyniku zainicjowania przez J. S. w dniu [...] .2000r. postępowania o przyznaniu mu prawa do zasiłku przedemerytalnego, do którego uprawnienie posiadał już w dacie pierwszej rejestracji w PUP,a aktualnie będąc osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, dąży do realizacji tego uprawnienia. Rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 37 j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn; lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W myśl art. 37 k ust. 1 świadczenia przedemerytalnego przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 9, osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli spełnia także chociaż jeden z czterech warunków wymienionych w pkt 1-4 tego ustępu. Z kolei art. 37 l ust. 1 i 2 ustawy w/w stanowią, że prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego przysługuje na wniosek osobie, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku albo zasiłku przedemerytalnego posiadała lub spełniała warunki do ich nabycia. Zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne przysługują od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby w powiatowym urzędzie pracy albo od następnego dnia po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień, z zastrzeżeniem art. 27 ust. 1 pkt 1-1 i ust. 2-4. Nie ulega wątpliwości, że art. 37 j ust 1 i art. 37 k ust. 1 ustawy określa materialnoprawne warunki, których spełnienie uzależnia przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W obu tych przepisach zawarty jest także warunek, aby osoba ubiegająca się o jedno z tych świadczeń spełniała określone w ustawie wymagania do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz posiadała określone okresy zatrudnienia lub okresy uprawniające do emerytury. Natomiast art. 37 l ust. 1 ustawy wiązał nabycie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego z dniem rejestracji lub z okresem pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Z tego zapewne powodu w praktyce decyzyjnej organów wyrażany był (jak w rozpatrywanym przypadku) pogląd, że po wygaśnięciu prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania nie jest możliwe przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Pogląd ten, uzasadniany literalną wykładnią jedynie części powołanego wyżej przepisu, zyskał aprobatę także w niektórych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 7 lutego 2001r. sygn. akt. II SA 2536/00 , wyrok z dnia 14 marca 2001r. sygn. akt SA /Bk 1593/00 Rozbieżność praktyki orzeczniczej i wątpliwości prawne przesadziła uchwała NSA z dnia 11.03.2002r OPS 14/01 (ONSA 2002/4/133), w której wyrażony został pogląd, że osobie bezrobotnej, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych spełniała warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego określone w art. 37 j ust. 1 lub w art. 37 k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, przysługuje na jej wniosek prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 37 l ust. 1 tej ustawy, mimo wygaśnięcia prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania, jeżeli w dniu złożenia wniosku spełniła określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego. Zawarta w uzasadnieniu uchwały argumentacja podkreśla między innymi, iż przepis art, 37 l ustawy tworzy zamkniętą całość, a jego istotę stanowią słowa "posiadała lub spełniła warunki do ich nabycia". Używając tych określeń w czasie przeszłym dokonanym i odsyłając do wniosku złożonego przez osobę, która ubiega się o prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, ustawodawca podkreślił, że decydujące znaczenie ma "posiadanie" lub "spełnienie" ustawowych warunków w dniu rejestracji lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych (bez względu na czas złożenia wniosku). Jeśli warunki te zostały spełnione, od woli zainteresowanego zależy złożenie wniosku o zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne. Wniosek taki uprawniony może złożyć w dniu rejestracji, w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych jak i po upływie okresu jego pobierania, gdyż już w dniu rejestracji warunki do uzyskania świadczenia "spełnił". W dniu złożenia wniosku jednak powinien spełniać określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego. Istotne jest to, by mimo upływu okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych osoba ta spełniła materialnoprawne warunki do uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego (lub świadczenia przedemerytalnego). Należy przy tym podkreślić, że zasadnicze znaczenie ma nie to, iż bezrobotny nie może otrzymać zasiłku, z powodu upływu okresu jego pobierania, ale to, że spełnia warunki od których zależy prawo do zasiłku. Skarżący J. S. niewątpliwie nie uzyskał prawa do zasiłku na tzw. okres uzupełniający- w trybie art. 25 ust. 11 ustawy gdyż wyczerpał wcześniej ustawowy okres pobierania zasiłku. Fakt podjęcia krótkotrwałego zatrudnienia w wyniku przyjęcia oferty pracy z GUP nie może przekreślić możliwości skorzystania z wcześniej posiadanych uprawnień, co do których skarżący nie posiadał rozeznania. Czym innym bowiem jest spełnianie warunków od których zależy prawo do zasiłku dla bezrobotnych, a czym innym pobieranie tego zasiłku przez określony w ustawie czas. Należy mieć na uwadze, że uzyskanie uprawnień do zasiłku przedemerytalnego ( lub obecnie świadczenia przedemerytalnego) jest związane z posiadaniem odpowiednich okresów zatrudnienia, a nie z wykazaniem ich w określonym czasie stosownymi dowodami. Za takim rozumieniem omawianych przepisów przemawiają wyniki zarówno wykładni gramatycznej, jak i systemowej oraz logicznej. Skarżący przedłożył w dniu [...] .2000r. świadectwo pracy w szczególnych warunkach ( z dnia [...].2000r.) oraz świadectwa pracy za okres od [...].1967r. do [...].1992r., od [...].1992r. do [...].1998r i od [...].1999r do [...].1999r., które nie są przez organ kwestionowane, co wskazywać może, że przyznaje on iż skarżący wykonywał pracę w szczególnych warunkach i posiada odpowiedni staż pracy. To zaś oznaczałoby, iż w dacie rejestracji, jako bezrobotny spełniał on przesłanki do uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego który zgodnie z art. 37 l ust. 2 mógłby być przyznany od dnia następnego po złożeniu wniosku i dokumentów, jeśli nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 27 ust. 1 pkt 3 do 5 i ust. 2. W postępowaniu ponownym organ oceni przedstawione świadectwa, ustali czy nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 27 ust. 1 pkt 3-5 i ust. 2 i podejmie decyzję przy uwzględnieniu wskazówek sądu co do interpretacji art. 37 j i l ustawy. Z przytoczonych wyżej względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji w oparciu o przepis art. 145 § 1pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270), której zastosowanie do rozstrzygnięcia sprawy niniejszej znajduje podstawę w treści art. 97 §1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z poźn. zm.).