II SA/Kr 3918/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Bożenna Blitek Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2004 r sprawy ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia 28 listopada 2001 r Nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia finansowego skargę oddala Decyzją nr [...] z dnia [...] 2001r. Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] odmówił R. G. wypłaty świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art.13 ust.3 i 4. art.49 ust. 1 pkt 1 b ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP /Dz.U. Nr 86, poz.433/ W uzasadnieniu decyzji podano, że R. G. wystąpił o przydział kwatery stałej względnie w przypadku braku takiej kwatery o pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego na terenie [...]. Z uwagi, że na terenie [...] Agencja nie posiada wolnej kwatery zaproponowała R. G., który jest osobą samotną zakwaterowanie w kwaterze przeznaczonej na zakwaterowanie internatowe w budynku WAM w [...]/samodzielny pokój z możliwością korzystania ze wspólnej kuchni i łazienki/. Organ I instancji wskazał, że mając na uwadze powołane wyżej przepisy nie ma możliwości pokrycia kosztów najmu lokalu mieszkalnego. Odwołanie od decyzji złożył R. G. wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że nie można zgodzić się z taką wykładnią przepisów jak prezentowana jest w zaskarżonej decyzji. Odwołujący się jako oficer zawodowy ma prawo do stałej kwatery tj mieszkania samodzielnego w rozumieniu przepisów o najmie. Natomiast inne sposoby realizacji tego prawa tj wynajęcie lokalu samodzielnego z prawem pokrywania kosztów wynajmu, lub korzystanie z pomieszczeń, które nie mogą być uznane za lokale samodzielne - tj pomieszczeń w internacie stanowią wyjątek od tej zasady i jako takie podlegać powinny wykładni ścieśniającej. Zdaniem odwołującego się skoro możliwości te mają stanowić zastępczą realizację prawa do kwatery - rozumiane jako alternatywy, to wybór formy zaspokojenia potrzeby lokalowej należeć powinien do zainteresowanego a nie do organu. Zaskarżona decyzja ma właśnie tę wadę, że w przekonaniu organu, organ wybiera formę zaspokojenia potrzeb lokalowych, a nie sam zainteresowany. Takie traktowanie sprawy jest niedopuszczalne, nawet przy założeniu, że formalnie byłoby zgodne z treścią art.49 ust. 1 pkt 1 lit.b ustawy. Przepis ten regulujący sprawę świadczeń finansowych dla żołnierzy zakwaterowanych tymczasowo, w części obejmującej osoby samotne - w internacie sam przez się nie zakłada niejako z góry, że takie zakwaterowanie musi oznaczać przydzielenie kwatery nie spełniającej wymogu lokalu samodzielnego. Mogą bowiem być w internatach samodzielne pokoje wyposażone w urządzenia kuchenne i sanitarno-kąpielowe, które spełniałyby wymóg samodzielności takiego lokalu. Proponowana kwatera w internacie takiemu kryterium nie odpowiada i z tego powodu nie można się zgodzić z tym aby propozycja zakwaterowania w internacie niweczyła uprawnienie do uzyskania świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu samodzielnego. Gdyby istotnie powołany przepis miał być tak rozumiany, to ma on charakter dyskryminujący, gdyż w zakresie uprawnień do kwatery stałej dzieliłby oficerów służby stałej na dwie kategorie: żonatych, którym daje się prawo wyboru w rozwiązaniu tymczasowego prawa do kwatery stałej i stanu wolnego, których takowego prawa się pozbawia. W takim rozumieniu przepis ów pozostawałby w sprzeczności z art. 32 Konstytucji RP. Decyzją z dnia 28 listopada 2001 r. Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podano, że zgodnie z art.49 ust. 1 pkt 1 b ustawy o Zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego przysługuje żołnierzowi zawodowemu w służbie stałej, nie posiadającemu członków rodziny, jeżeli Agencja nie może przydzielić odpowiedniej kwatery stałej lub zapewnić zakwaterowania w internacie. W przedmiotowej sprawie zapewniono odwołującemu się tymczasowe zakwaterowanie w postaci samodzielnego pokoju z możliwością korzystania z kuchni i łazienki, tym samym brak podstaw do przyznania świadczenia finansowego umożliwiającego zwrot kosztów najmu. Skargę na powyższą decyzję złożył R. G., wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji. Przedmiotowej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 21 ust.l i 2, art.22 ust.l i 5, art.24 ust.l i 2 pkt 1 w zw. z art.49 ust.l pkt 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o Zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP /Dz.U. Nr 86, poz.433/, oraz art.2 i 32 ust.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. /Dz.U. Nr 78, poz.483. W uzasadnieniu skargi podtrzymano argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji. Nadto podniesiono, że skazywanie samotnego żołnierza, który ma uprawnienia do kwatery stałej na jedną tylko możliwość zaspakajania potrzeb mieszkaniowych poprzez zakwaterowanie w internacie w istocie swej oznacza pozbawienie go prawa do zaspokojenia jego potrzeb lokalowych. To zaś nie jest do pogodzenia z treścią art.2 Konstytucji RP i wyrażona tam zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej. Przede wszystkim zaś rozstrzygnięcie to stanowi wyraz dyskryminacji skarżącego ze wzglądów społecznych w rozumieniu art. 32 ust.2 Konstytucji RP. Nie można bowiem tak jak to jest uczynione w art. 49 ust.l pkt 1 b ustawy tolerować oczywistej dyskryminacji osoby samotnej w porównaniu z osobą mającą rodzinę w dostępie do świadczenia warunkującego realizację ich jednakowych przecież uprawnień do samodzielnego lokalu mieszkalnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art.97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1271/ Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w przedmiotowej sprawie nie jest zasadna. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy interpretacji przepisów ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o Zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP /Dz.U. Nr 86,poz.433/, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji administracyjnych, a dotyczących możliwości uzyskania świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego. Regulacja prawna dotycząca świadczenia finansowego zawarta była w dwóch przepisach ustawy. Ówczesny art. 24 ust.2 ustawy stanowił "Do czasu realizacji prawa do kwatery żołnierz zawodowy otrzymuje: 1/ świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego na zasadach określonych w dalszych przepisach albo 2/ zakwaterowanie tymczasowe w budynkach lub kwaterach będących w zasobach Agencji" Natomiast art. 49 ust.l pkt la i b ustawy określał zasady otrzymania świadczenia finansowego. Zgodnie z tymi zasadami "Świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego przysługiwało żołnierzowi zawodowemu w służbie stałej: a/ posiadającemu członków rodziny, których uwzględnia się przy ustalaniu przysługującej mu powierzchni mieszkalnej kwatery, jeżeli Agencja nie może mu przydzielić odpowiedniej kwatery lub zapewnić tymczasowego zakwaterowania z rodziną, b/ nie posiadającemu członków rodziny, jeżeli Agencja nie może mu przydzielić odpowiedniej kwatery lub zapewnić zakwaterowania w internacie. Dokonując wykładni językowej powyższych norm należy stwierdzić, że przepis art.24 ust.2 ustawy tylko określił, wskazał z jakich form pomocy może korzystać żołnierz zawodowy do czasu gdy zostanie zrealizowane prawo do kwatery. Ustawodawca w art.24 ust.2 ustawy równocześnie wskazał, że można korzystać tylko z jednej z dwóch określonych form pomocy tj świadczenia finansowego, albo zakwaterowania tymczasowego. Jednak art.24 ust.2 pkt 1 ustawy nie ogranicza się tylko do wskazania świadczenia finansowego, ale stanowi dalej, że zasady korzystania z tego świadczenia określone są w dalszych przepisach. Tak więc art.24 ust.2 pkt 1 ustawy ustanowił szczególną formę pomocy dla żołnierza zawodowego do czasu realizacji prawa do kwatery jaką było świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego. Ale zasady, przesłanki korzystania z tego świadczenia zostały określone w art.49 ustawy. Dokonując wykładni językowej tego przepisu, a w szczególności ust. 1 pkt 1 b należy w sposób jednoznaczny stwierdzić, że żołnierz zawodowy w służbie stałej nie posiadający członków rodziny mógł uzyskać świadczenie finansowe, jeżeli Agencja nie mogła mu przydzielić odpowiedniej kwatery lub zapewnić zakwaterowania w internacie. A zatem z świadczenia finansowego można było skorzystać dopiero wówczas gdy Agencja nie przydzieliła kwatery stałej, ani nie zapewniła miejsca w internacie. Zaproponowanie przez Agencję, odpowiedniej kwatery lub zaproponowanie przez Agencję miejsca w internacie powodowało, że żołnierzowi nie przysługiwało prawo do świadczenia finansowego. A więc wbrew temu co twierdzi skarżący, żołnierz nie miał prawa wyboru czy korzystać z miejsca w internacie czy z świadczenia finansowego. Wobec niebudzącej wątpliwości wykładni językowej przepisów ustawy dotyczących świadczenia finansowego nie powinno się już przystępować do wykładni funkcjonalnej /lub raczej systemowej/ jak proponuje skarżący. Nie może ona bowiem zmienić jednoznacznego brzmienia przepisu. A więc nie jest możliwa proponowana w skardze próba stosowania art.32 Konstytucji, aby poprzez ten przepis zmienić jednoznaczne brzmienie art.49 ust.2 ustawy. Powstaje natomiast konieczność oceny, czy art.49 ust.2 ustawy /różnicujący sytuację prawną żołnierzy zawodowych ze względu na stan rodzinny/ nie jest sprzeczny z zasadą konstytucyjną zawartą w art.32 Konstytucji. O naruszeniu zasady równego traktowania można mówić wówczas, gdy przepis prawa w sposób nieusprawiedliwiony /nieracjonalny/ różnicuje sytuację prawną podmiotów posiadających te same cechy istotne /relewantne np. wyrok TK z dnia 24 X 2000r. K 12/00. OTK 2000r. nr 7, poz.255 i wskazane tam orzeczenia/. Nie narusza więc zasady równości usprawiedliwione i racjonalnie zróżnicowanie /dyferencjacja/ sytuacji prawnej podmiotów ze względu na różniącą je cechę istotną. Odstępstwo takie nie jest tożsame z naruszeniem a art.32 Konstytucji. Niezbędna staje się wówczas ocena przyjętego kryterium różnicowania podmiotów prawa. Równość wobec prawa to także zasadność wybrania takiego, a nie innego kryterium różnicowania podmiotów prawa / np. wyrok TK z dnia 12 V 1998r. U 17/97, OTK 1998r. nr 3 poz.34 /. Zastosowane kryterium zróżnicowania opierające się na stanie rodzinnym żołnierza zawodowego w służbie stałej nie ma, w ocenie sądu, charakteru dyskryminującego. Pozostaje ono w związku z celem i charakterem samego świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu. Świadczenie to w swym założeniu miało charakter szczególny, wyjątkowy, możliwość jego przyznania pojawiała się dopiero wówczas gdy w innej formie nie mogło być zrealizowane uprawnienie do zakwaterowania tymczasowego. Z kolei forma realizacji uprawnienia do zakwaterowania tymczasowego była również zróżnicowana w zależności od sytuacji rodzinnej żołnierza zawodowego. Zgodnie z art.51 ustawy uprawnionymi do zakwaterowania tymczasowego w internatach garnizonowych byli w szczególności żołnierze zawodowi bez członków rodziny. Stan rodzinny żołnierza zawodowego decyduje również o wielkości kwatery stałej, którą żołnierz może otrzymać. Dostrzegamy zatem, że zarówno przy realizacji prawa żołnierza zawodowego do kwatery stałej jak i w przypadku gdy do czasu realizacji tego prawa żołnierz korzysta z innych form zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych istotne jest kryterium stanu rodzinnego żołnierza. A zatem zróżnicowanie możliwości nabycia przez żołnierza zawodowego świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego w zależności od jego stanu rodzinnego nie ma charakteru dyskryminującego, albowiem w innych formach zaspakajania potrzeb mieszkaniowych żołnierzy zawodowych kryterium to ma również istotne znaczenie. Wprowadzone kryterium stanu rodzinnego żołnierza zawodowego pozwala z jednej strony dostosować formę pomocy w zaspakajaniu potrzeb mieszkaniowych z uwzględnieniem faktycznych potrzeb żołnierza i jego rodziny z drugiej zaś strony pozwala na racjonalne dysponowanie i wykorzystanie przez Wojskową Agencje Mieszkaniową powierzonym jej przez Skarb Państwa zasobem mieszkaniowym. Reasumując należy stwierdzić, że nie ma charakteru dyskryminującego i nie narusza zasady równości wyrażonej w art.32 Konstytucji zróżnicowanie możliwości nabycia świadczenia finansowego przez żołnierzy zawodowych w służbie stałej w zależności od ich sytuacji rodzinnej albowiem to odmienne traktowanie wynika z uzasadnionych względów społecznych i gospodarczych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ skargę oddalił.