II SA/Kr 392/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Firek Sędziowie: WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) NSA Joanna Tuszyńska Protokolant: Anna Fugiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich skargę oddala A. N. uzyskał uprawnienia kombatanckie decyzją ZW ZBoWiD w B. z [...] 1985 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od października 1948 r. do grudnia 1948 r. Decyzją z dnia [...] 2000 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] 2000 r. Kierownik Urzędu pozbawił go uprawnień kombatanckich. Obie te decyzje zostały uchylone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] 2003 r. sygn. [...]. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...] pozbawił A. N. uprawnień kombatanckich. W wyniku rozpoznania wniosku A. N. o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] 2005 r. nr [...] wydaną na podstawie art.127 § 3 i art.138 § l pkt l k.p.a., art. 25 ust. 2 pkt 2 oraz art. l ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 71) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 2004 r. o pozbawieniu A. N. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik Urzędu wskazał na następujące okoliczności: A. N. wystąpił z wnioskiem o zachowanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w organizacji Armii Krajowej. W piśmie z dnia [...] 2004 r. zainteresowany podał nazwiska świadków: B. T. oraz F. M. mogących potwierdzić tę okoliczność. Kierownik Urzędu podkreślił, iż osoby te nigdy nie posiadały uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Krajowej. Poza swoimi oświadczeniami i lakonicznym oświadczeniem F. M. strona nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność działalności w Armii Krajowej. Prowadząc postępowanie dowodowe z urzędu Kierownik zwrócił się do Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach oraz do Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Zarząd Okręgu [...]. Komenda Wojewódzka Policji w K. poinformowała, iż akta osobowe strony nie zawierają informacji dotyczących działalności zainteresowanego w Armii Krajowej. Zarząd Okręgu [...] Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej wskazał, iż zainteresowany nie mógł być do 1946 r. żołnierzem Armii Krajowej. Kierownik Urzędu podkreślił, że sam zainteresowany w 1985 r. występując do ZBoWiDu z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu utrwalania władzy ludowej podał w swoim życiorysie i deklaracji członkowskiej, m.in., że w latach 1948-1949 pełnił służbę w jednostce, która prowadziła walki z reakcyjnym podziemiem, a on osobiście brał udział w walkach na terenie B. W deklaracji członkowskiej ZBoWiD A. N. wskazał, iż jednostka, w której służył walczyła z bandami z bandami "Sałapatka", "Łaska" i "Bartka". Wskazane oddziały stanowiły część poakowskiego podziemia zbrojnego i działały na terenie pow. wadowickiego i bielskiego. Kierownik Urzędu ocenił, że zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do przyznania stronie uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby w Armii Krajowej, a tym samym przepis art. l ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach nie ma zastosowania. Nie budzi wątpliwości, iż zainteresowany uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "utrwalania władzy ludowej". Fakt ten zgodnie z treścią dyspozycji przepisu art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy o kombatantach stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Jednocześnie brak jest dowodów świadczących o tym, aby zainteresowany spełniał przesłanki wymienione w treści przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 wskazanej ustawy warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień kombatanckich (uczestnictwo w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, uzyskanie uprawnień z mocy obecnie obowiązującej ustawy oraz pełnienie z poboru służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.). W tej sytuacji należało pozbawić A. N. uprawnień kombatanckich. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. N. podnosząc, że należał Armii Krajowej. Skarżący opisał w jaki sposób trafił do służby w AK oraz podniósł, że w czasie służby poznał B. T., który nie żyje od 3 lat. Zaznaczył, że w ankiecie o przyjęcie do ZBoWiD nie ujawnił działalności w AK, ponieważ był przekonany, że wówczas jego wniosek zostanie odrzucony. Skarżący oświadczył także, że z powodu służby w AK był maltretowany fizycznie i psychiczne oraz został wyrzucony z wojska w 1952 r. Zwracał się o potwierdzenie tych okoliczności do Szkoły Oficerskiej w T. i do Archiwum Wojska Polskiego, lecz otrzymał odpowiedź, że został zwolniony z wojska rozkazem komendanta szkoły bez podania przyczyny. W toku postępowania przed Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przesłał do urzędu oświadczenia B. T. i F. M. Uważa, że krzywdzące jest nieuznanie zeznań tych świadków tylko dlatego, że nie byli oni członkami AK. Skarżący twierdzi, że dołączył też do akt zdjęcia z pobytu w partyzantce oraz dokumenty pochodzące z Informacji Wojska Polskiego, które w jego ocenie są dowodem jego służby w AK. Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej nie ma wiadomości o jego służbie, gdyż wstępując do AK nie wypełniał żadnej ankiety personalnej. Również wstępując do Milicji nie podał, że służył w AK, ponieważ nie przyjęto by go wówczas do pracy i dlatego zrozumiałe jest, że Komenda Wojewódzka Policji w K. nie potwierdziła jego przynależności do AK. Do wojska został wcielony przymusowo i trafił do jednostki walczącej z podziemiem. Nie mógł odmówić wykonania rozkazu ani zdezerterować, ponieważ groziła za to kara śmierci. Zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca i nie uwzględnia realiów życia w czasie okupacji oraz w czasie terroru stalinowskiego. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjne zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wydając zaskarżoną decyzję Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych szczegółowo ustalił stan faktyczny, wyjaśnił wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, właściwie zastosował przepisy prawa materialnego, a postępowanie administracyjne toczyło się z zachowaniem zasad ustalonych w przepisach procesowych. Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Jak wynika z akt sprawy skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie w 1985 r. wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. W dalszej części cytowany wyżej przepis stanowi, że uprawnienia kombatanckie zachowują osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zmierzało do ustalenia, czy należy skarżącego pozbawić uprawnień kombatanckich, czy też istnieją podstawy, by skarżący uprawnienia te zachował. W tym miejscu należy przypomnieć, że sprawa A. N. była już przedmiotem orzekania sądu administracyjnego. W wyroku z dnia 8 grudnia 2003 r. sygn. [...] Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wcześniejsze wydane w sprawie A. N. decyzje zobowiązał Kierownika Urzędu, by ocenił twierdzenia skarżącego o tym, że należał do Armii Krajowej. Równocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wykazanie uprawnień kombatanckich należy do osoby, która się na nie powołuje. W ponownym postępowaniu Kierownik Urzędu nie tylko zastosował się do powyższych wskazań, lecz także przeprowadził postępowanie dowodowe z urzędu. Mimo to nie udało się uzyskać wiarygodnego dowodu potwierdzającego przynależność skarżącego do Armii Krajowej. Same twierdzenia skarżącego nie są wystarczające by przyznać mu uprawnienia kombatanckie z tego tytułu. Konieczne jest przedstawienie obiektywnego dowodu stwierdzającego, a przynajmniej uprawdopodabniającego tę okoliczność. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie ma w aktach sprawy ani zdjęć z jego pobytu w partyzantce, ani dokumentów pochodzących z Informacji Wojska Polskiego, które byłyby dowodem jego służby w AK, ani też pisemnego oświadczenia B. T. W żadnym z pism skarżącego nie wymienił on powyższych dowodów jako załączników, co wskazuje, że nigdy nie przesłał ich na adres Kierownika Urzędu. Odnośne świadka B. T. należy zwrócić uwagę, że w piśmie z [...] 2004 r. skarżący podaje, że pisemne oświadczenie tego świadka skradziono mu [...] 2003 r. i dlatego nie może go dołączyć do akt sprawy. W skardze oraz we wcześniejszych pismach skarżący informuje, że świadek ten nie żyje od 3 lat, a więc zmarł około 2001 - 2002 r. Obecnie nie istnieje więc pisemne oświadczenie tego świadka, ani też nie ma możliwości jego przesłuchania. Skoro nie da się przeprowadzić dowodu z zeznań tego świadka (ani na piśmie, ani ustnie), to dowód ten jest nieprzydatny do wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Skarżący wielokrotnie podnosił, że z powodu służby w AK spotkały go represje w wojsku oraz w Milicji Obywatelskiej, gdzie pracował. Żaden dokument archiwalny tego jednak nie potwierdza. Z pisma Dyrektora Biura Skarg i Interwencji Ministerstwa Obrony Narodowej z [...] 1998 r. wynika, że skarżący został zwolniony z wojska rozkazem nr [...] z [...] 1952 r., w którym nie podano przyczyn zwolnienia. W zachowanych dokumentach brak jest podstaw by uznać, że odbyło się to z przyczyn podanych przez skarżącego tj. z powodu przynależności do AK, posiadania rodziny w USA lub dezercji 4 żołnierzy - podwładnych skarżącego. Również akta osobowe skarżącego dotyczące jego pracy w Milicji Obywatelskiej nie zawierają żadnych informacji na temat jego działalności w Armii Krajowej. Skarżący uważa, że to zrozumiałe, bowiem zarówno wstępując do wojska, jak i w milicji ukrywał fakt swojej partyzanckiej przeszłości. Z drugiej strony skarżący podkreśla, że w obu instytucjach dowiedziano się o tym i miał przez to kłopoty, co zdaniem sądu mogło znaleźć odzwierciedlenie w aktach osobowych. Jednak zarówno w archiwach wojskowych, jak i w archiwach Policji nie odnaleziono dowodu, który pozwoliłby stwierdzić, że istnieją podstawy do przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Krajowej. Przynależności skarżącego do Armii Krajowej nie potwierdził również Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej. Przedłożone do akt sprawy oświadczenie F. M. z dnia [...] 1974 r. budzi poważne zastrzeżenia. Oświadczenie to jest bardzo lakoniczne, trudne do odczytania, a przynależność jego autora do Armii Krajowej również jest trudna do potwierdzenia. Ponadto na piśmie (k. 33 akt administracyjnych) widoczne są ślady dopisania w dwóch miejscach liter "AK" innym długopisem i innym charakterem pisma. Skarżący wielokrotnie podnosił, że ukrywał swoją partyzancką przeszłość obawiając się represji. Mimo to już od 1974 r. dysponował pisemnym potwierdzeniem tej okoliczności, które jednak przedłożył do akt sprawy dopiero w 2003 r., pomimo, że postępowanie weryfikacyjne toczyło się od 2000 r. Okoliczności te powodują, że nie sposób uznać, że omawiany dokument stanowi wystarczające wykazanie służby skarżącego w Armii Krajowej. Z punktu widzenia art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach nie ma znaczenia fakt, że skarżący został do wojska został wcielony przymusowo i skierowany do jednostki walczącej z podziemiem, jak również okoliczność, że pod groźbą kary śmierci nie mógł odmówić wykonania rozkazu ani zdezerterować. Powołany przepis nakazuje pozbawić uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej - nie rozróżniając przy tym, czy chodzi wyłącznie o ochotników, czy także o osoby przymusowo wcielone do wojska. Podsumowując dotychczasowe wywody należy stwierdzić, że ustalenie uprawnień kombatanckich odbywa się w drodze decyzji poprzedzonej postępowaniem administracyjnym. Istnienie przesłanek uzasadniających ustalenie takich uprawnień winno zostać wykazane w sposób określony przepisami k.p.a. Brak dowodów na służbę skarżącego w Armii Krajowej wyklucza możliwość zachowania uprawnień kombatanckich, a zatem słusznie Kierownik Urzędu wydał decyzję o pozbawieniu A. N. uprawnień kombatanckich. Z powyższych względów skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).