II SA/Kr 3925/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Andrzej Irla ( spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Brachel-Ziaja WSA Aldona Gąsecka-Duda Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi M. K. i L. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 listopada 2001 r., Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala Postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2001 r. znak [...] wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126) nakazano właścicielom i inwestorom M. i L. K. wstrzymanie samowolnie prowadzonych robót budowlanych przy budowie budynku gospodarczego na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w S. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w ramach toczącego się postępowania administracyjnego przeprowadzono na przedmiotowej nieruchomości dwie kontrole. W czasie kontroli z dnia [...] września 1999 r. ustalono, że przy granicy z sąsiednią nieruchomością znajdują się fundamenty betonowe o wymiarach 6 m x 18,55 m, wystające ponad powierzchnię terenu około 40 cm w najwyższym miejscu. Według oświadczenia złożonego wówczas przez L. K. istniejące fundamenty były pozostałością po rozebranej szklarni i drewnianej komórce, natomiast A. B. oświadczył, że pod uprzednio istniejącymi obiektami nie było fundamentów. W wyniku kontroli przeprowadzonej [...] maja 2001 r. ustalono, że M. i L. K. wykonali na istniejących fundamentach murowane ściany przyziemia i budynku gospodarczego. Organ administracji ustalił, że ściany zostały wybudowane wiosną 2001 r. bez wcześniejszego zgłoszenia robót i bez uzyskania pozwolenia na budowę i równocześnie uznał, że dalszego wyjaśnienia wymagają rozbieżne oświadczenia stron dotyczące czasu zrealizowania fundamentów obiektu. Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez żadną ze stron. W trakcie dalszego postępowania dokonano oględzin przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] września 2001 r., w trakcie których stwierdzono dalszą realizację robót budowlanych. Od momentu poprzedniej kontroli wykonana została drewniana konstrukcja jednospadowego dachu, pokrycie dachowe z blachy płaskiej oraz orynnowanie. połaci dachowej. Ponadto zamontowano skrzydła wrót garażowych, a w pomieszczeniach obiektu uzupełniono wylewkę betonową. Decyzją z dnia [...] września 2001 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał właścicielom i inwestorom M. i L. K. dokonać rozbiórki dokładnie wskazanych części budynku gospodarczego na nieruchomości nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w S. Jako podstawę prawną decyzji podano art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 28 ustawy Prawo budowlane na wykonanie robót budowlanych, w wyniku których powstał obiekt budowlany o funkcji gospodarczej, wymagane było pozwolenie na budowę. Inwestorzy tego obowiązku nie dopełnili i dlatego należało orzec o nakazie rozbiórki budynku wraz z fundamentami. Organ nadzoru budowlanego nie dał bowiem wiary oświadczenia inwestora, iż fundamenty są pozostałością po istniejących wcześniej zabudowaniach. Miał w tym względzie na uwadze ich wygląd świadczący o niezbyt odległym w czasie wykonaniu. Datę wykonania pozostałych robót objętych nakazem rozbiórki ustalono natomiast na podstawie przeprowadzonych w trakcie postępowania kontroli na nieruchomości. Od powyższej decyzji odwołali się L. K. i M. K. twierdząc, że nabyli działkę wraz z m. in. budynkiem gospodarczym o długości około 24 m na fundamentach. Zdaniem odwołujących został on wybudowany przed 1990 r. Ponadto wskazali oni, że prace remontowe i porządkowe wykonali w dobrej wierze, by uratować budynki gospodarcze od całkowitej ruiny i zlikwidować istniejące na działce śmietnisko. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane wydał w dniu 29 listopada 2001 r. decyzję znak [...], w której utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że już na podstawie kontroli dokonanej w 1999 r. istniała możliwość ustalenia, iż inwestorzy rozpoczęli realizację obiektu budowlanego (wykonane fundamenty) na który zgodnie z przepisami Prawa budowlanego wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Skoro inwestorzy nie uzyskali wymaganej prawem decyzji o pozwoleniu na budowę, do wybudowanego obiektu należało zastosować art. 48 Prawa budowlanego i już wówczas nakazać jego rozbiórkę. W związku z tym prowadzenie postępowania w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego było zbędne. Ponadto zbędne było postępowanie wyjaśniające odnośnie daty powstania fundamentów (przesłuchanie stron i świadków na rozprawie administracyjnej), skoro doprowadziło ono i tak do wniosku, że fundamenty powstały w 1999 r., co można było ustalić już w trakcie pierwszej kontroli na działce. Organ odwoławczy podkreślił, iż nie ulega wątpliwości fakt, iż przedmiotowy budynek powinien być objęty nakazem rozbiórki jako wybudowany samowolnie bez wymaganego przepisami pozwolenia na budowę. Zatem pomimo wskazania w decyzji błędnej podstawy prawnej, nie podlega ona uchyleniu, gdyż w ponownym postępowaniu zapadłaby decyzja o takim samym rozstrzygnięciu. Natomiast pozostałe kwestie podniesione w odwołaniu nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w tej sprawie. Powyższą decyzję zaskarżyli do sądu administracyjnego M. K. i L. K. ponownie wskazując, iż budynek gospodarczy został wybudowany przed 1990 r., a od 1999 r. inwestorzy dokonywali jedynie jego remontu, by uratować budynek przed całkowita ruiną. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko oraz powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę sąd zważył, co następuje: zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd podziela ocenę zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż rozstrzygnięcie sprawy przed organami administracji powinno nastąpić w oparciu o przepis art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126 ze zmianami). Fakty ustalone w postępowaniu przed organami administracji i przyjęte w zaskarżonej decyzji jako jej podstawa faktyczna wskazują, że sporny budynek został wybudowany samowolnie, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Daty wykonania robót budowlanych ustalono przy tym na podstawie znajdujących się w aktach administracyjnych protokołów kontroli z 1999 r. i z 2001 r. Brak zaś stosownych zezwoleń na wykonanie tych robót potwierdzili sami skarżący. Stwierdzenie wykonania robót budowlanych bez wymaganego prawem zezwolenia na budowę, przy braku okoliczności wskazanych w art. 49 Prawa budowlanego, stanowi wystarczającą przesłankę do nałożenia na stronę obowiązku rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Ocena stanu faktycznego dokonana w zaskarżonej decyzji, także w zakresie odmawiającym wiary twierdzeniom skarżących odnośnie wcześniejszej daty powstania fundamentów budynku objętego nakazem rozbiórki nie jest dowolna. W tej części znajduje oparcie w wynikach bezpośrednich oględzin na działce skarżących. W wyniku tej czynności stwierdzono bowiem, że fundamenty nie mają widocznych znamion zarysowań i uszkodzeń (protokół z kontroli z [...] września 1999 r. - k. 1-3 akt administracyjnych). Nie można wobec tego uznawać, aby organ administracji publicznej wydający zaskarżoną decyzję przekroczył uprawnienia zastrzeżone dla niego przepisami art. 80 kpa. Natomiast pozostałe okoliczności podnoszone przez skarżących, a dotyczące motywów jakimi kierowali się dokonując czynności na działce, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W efekcie skargę należało uznać za nieuzasadnioną i podlegającą oddaleniu. Odmawiając zaś odroczenia rozprawy wyznaczonej na dzień 24 sierpnia 2006 r. sąd miał na uwadze, iż poprzednio skarżący czterokrotnie zwracali się już o odroczenie rozprawy ze względu na zły stan zdrowia uniemożliwiający im wzięcie udziału w rozprawie, dołączając do wniosku kopie skierowań do szpitala bądź zaświadczeń o niezdolności do pracy. Uwzględniając te wnioski sąd odroczył rozprawy wyznaczone na dzień 14 września 2005 r., 10 listopada 2005 r., 25 stycznia 2006 r. i 9 czerwca 2006 r. Trzeba jednak pamiętać, że art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nakazuje sądom rozpatrywanie spraw bez nieuzasadnionej zwłoki. Również art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) stanowi, iż sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Nieobecność strony lub jej pełnomocnika wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, powoduje konieczność odroczenia rozprawy (art. 109 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ocena jednak tego, czy przeszkodę można przezwyciężyć, należy do sądu orzekającego. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 czerwca 2000 r. sygn. akt I CKN 64/00 (OSNC 2000/12/227) "sąd może postawić przed stroną - rzecz jasna, na przyszłość - wymaganie, aby istnienie takiej przeszkody we właściwy sposób wykazała. Musi to oczywiście pozostawać w granicach wymagań rozsądnych, którym strona, bez nieuzasadnionego obciążenia, będzie mogła uczynić zadość. Granic takich z pewnością nie przekracza zobowiązanie do przedstawiania zaświadczeń pochodzących od "lekarza sądowego". (...) Środki procesowe, także te, które mają na celu zagwarantowanie stronom ich praw, powinny być wykorzystywane w sposób właściwy i służący ich realizacji. Nie sposób uznać, by sąd pozbawiony był możliwości oceny działań procesowych stron w takim również kontekście. Prawa obu stron (wszystkich uczestników) postępowania sądowego powinny być chronione w taki sam sposób, a zatem bierność sądu w wypadkach, gdy jedna ze stron uporczywie podejmuje działania uniemożliwiające prawidłowy tok procesu, godziłaby w istotne prawa drugiej strony, mogącej oczekiwać rozstrzygnięcia i zakończenia sprawy w rozsądnym terminie." Mając na uwadze to stanowisko, sąd zwrócił się do skarżących, aby rozważyli potrzebę wyznaczenia w niniejszej sprawie pełnomocnika, bądź też udzielenia pełnomocnictwa sobie nawzajem, co umożliwi rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy. Równocześnie sąd poinformował skarżących o konieczności przedłożenia zaświadczenia lekarskiego wydanego przez lekarza sądowego pod rygorem uznania nieobecności na rozprawie za nieusprawiedliwioną i rozpoznania sprawy pod nieobecność skarżących. Pisma te zostały skarżącym doręczone. Wniosek o odroczenie rozprawy w dniu 24 sierpnia 2006 r. nie spełniał wymogów określonych w zarządzeniu przewodniczącego i dlatego wniosku tego sąd nie uwzględnił. Należało w związku z tym rozpoznać sprawę i oddalić skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).