II SA/Kr 393/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Renata Czeluśniak Protokolant Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi Spółdzielni "A." na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: skargę odrzucić. WSA/wyr.ł - sentencja wyroku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiat [...] postanowieniem z [...].06.2007 r. znak: [...] wydanym na podstawie art. 126 w zw. z art. 20 § 1 pkt 4 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) odmówił Spółdzielni "A." w S. zwrotu uiszczonej grzywny w kwocie 26.509 zł nałożonej w celu przymuszenia wykonania obowiązków określonych w tytule wykonawczym nr [...] z [...].10. 2001 r. Organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia podał, że 4.09.2006 r. Spółdzielnia "A." w S. złożyła wniosek dotyczący zwrotu uiszczonej przez Spółdzielnię grzywny w wysokości 25.000,00 zł, opłaty egzekucyjnej w kwocie 40 zł, kosztów 1469 zł, razem: 26.509 zł nałożonej w celu przymuszenia do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym. Organ I instancji zaznaczył, że z uwagi na niewykonanie dobrowolnie przez zobowiązanego, obowiązku wynikającego z decyzji PINB Powiat [...] z [...].03.1999 r., znak: [...] wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne w ramach, którego organ I instancji wydał w dniu [...].04.2000 r. postanowienie o nałożeniu grzywny. W związku z dalszym uchylaniem się przez Spółdzielnię od wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym organ I instancji, działając z upoważnienia Starosty [...] wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z wnioskiem o zajęcie należności w kwocie 25.000,00 zł na majątku zobowiązanego, tj. Spółdzielni, wystawiając przy tym tytuł wykonawczy nr [...] z [...].10.2001 r. W trakcie postępowania zobowiązany zbył swoje udziały w nieruchomości objętej obowiązkiem administracyjnym na rzecz D. B. i M. B. aktem notarialnym repertorium [...] numer [...] z [...].01.2002 r., co miało miejsce już po uiszczeniu przez Spółdzielnię nałożonej grzywny. Jak wynika z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. z [...].12.2006 r., znak; [...] kwota w wysokości 25.509,00 zł została przekazana 28.12.2001 r. na konto wierzyciela podane w tytule wykonawczym. Organ I instancji podał, że zgodnie z art. 126 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w całości lub w części. O zwrocie grzywny postanawia organ egzekucyjny. Państwowe organy egzekucyjne mogą zwrócić grzywnę po uzyskaniu zgody organu wyższego stopnia. Organ I instancji wskazał, że z uwagi na fakt, że Spółdzielnia nie wykonała nałożonego obowiązku regulacja ta w konkretnym przypadku nie może zostać zastosowana, czyniąc zadość treści pisma wnioskodawcy. Jednocześnie organ I instancji podał, że mimo zbycia w toku postępowania egzekucyjnego własności nieruchomości, postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, które jest aktem procesowym, rodzącym obowiązek dla adresata, jest nadal skuteczne i nie zobowiązuje wierzyciela do zwrotu grzywny, która jest nie tylko środkiem przymuszającym, ale pewnego rodzaj karą dla zobowiązanego, niestosującego się do nakazów wynikających z decyzji administracyjnych. Ponadto nie bez znaczenia jest fakt, iż zbycie nieruchomości nastąpiło po dobrowolnym uiszczeniu grzywny co w ocenie organu I instancji, ma ten skutek, że w stosunku do zbywcy nie może być prowadzone postępowanie egzekucyjne, co też uczyniono w prowadzonym postępowaniu. Zażalenie od powyższego postanowienia wniosła Spółdzielnia "A." w S. zarzucając, organowi I instancji rażące naruszenie prawa poprzez błędne zastosowanie art. 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który w niniejszej sprawie nie ma żadnego zastosowania, wiąże się bowiem z żądaniem zwrotu uiszczonej lub ściągniętej grzywny, na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek. Odwołująca się Spółdzielnia zarzuciła, że organ I instancji w ogóle nie uwzględnił, a nawet nie odniósł się do uzasadnienia wniosku z 31.08. 2006 r., w którym żądanie zwrotu uiszczonej grzywny uzasadniono wydaniem przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiat [...] postanowienia z [...].08.2006 r. znak: [...], którym organ I instancji umorzył postępowanie egzekucyjne w sprawie egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym określonym w tytułach wykonawczych z [...].04.2000 r., [...].10.2001 r. oraz [...].10.2001 r. z uwagi na wadliwość w/w tytułów wykonawczych. Strona skarżąca wskazała, że zgodnie art. 60 § 1 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności. Z uwagi na fakt, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 w/w ustawy, a Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiat [...] nie jest osobą trzecią, żądanie zwrotu grzywny było zasadne. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z [...].02.2008 r. znak: [...] wydanym na podstawie art. 134 i art. 123 w związku z art. 144 kpa w związku z art. 18, art. 23 § 4 pkt 1 ustawy z 17. 06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z 7.07. 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Weryfikowane postanowienie organu I instancji z [...].06.2007 r. jest stanowiskiem organu egzekucyjnego tj. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiat [...] w sprawie wniosku o zwrot uiszczonej grzywny w kwocie 26.509 zł wydanym na podstawie art. 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. Państwowe organy egzekucyjne mogą zwrócić grzywnę po uzyskaniu zgody organu wyższego stopnia. Organ I instancji niezgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym pouczył w skarżonym postanowieniu stronę skarżącą o możliwości wniesienia zażalenia na przedmiotowe postanowienie. Przepis art. 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wskazuje na możliwość wniesienia zażalenia na stanowisko organu egzekucyjnego w tym zakresie, co w korelacji z art. 17 cyt. ustawy potwierdza, iż stanowisko wydane w tym trybie w formie postanowienia, nie podlega zaskarżeniu, a zatem niemożliwym jest także merytoryczne rozpoznanie wniesionego środka zaskarżenia. Błędne pouczenie strony, co do prawa wniesienia środka zaskarżenia nie szkodzi jej, gdyż z mocy prawa na to postanowienie nie przysługuje zażalenie, zatem nie doszło w przedmiotowej sprawie do naruszenia art. 112 kpa. Potwierdzeniem tego stanowiska może być treść postanowienia NSA w Warszawie sygn akt III SA 230/97 z dnia 01.07.1998 (LEX nr 38205), zgodnie z którym wprawdzie art. 112 kpa stanowi, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, ale też nie może dawać tej stronie specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania. Z uwag na powyższe organ odwoławczy stwierdził, iż zażalenie Spółdzielni "A." w S. z [...].06.2007r. na postanowienie organu I instancji z [...] czerwca 2007r. znak: [...] należy uznać, jako niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych. Skargę od powyższego postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła Spółdzielnia "A." w S. Strona skarżąca zarzuciła organom administracji publicznej rażące naruszenie art. 7 i art. 61 § 1 kpa w związku z art. 18, art. 60 i art. 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegające na oczywiście nieprawidłowej kwalifikacji, zarówno przez organ I, jak i II instancji, wniosku strony skarżącej o zwrot uiszczonej grzywny jako wniosku zobowiązanego, który wykonał obowiązek, a więc w trybie art. 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podczas gdy strona skarżąca nie składała wniosku w tym trybie, lecz wnosiła o zwrot uiszczonej grzywny w związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego ze względu na wadliwość tytułów wykonawczych, co implikuje uchylenie wszystkich dokonanych czynności egzekucyjnych. W konsekwencji - w ocenie Spółdzielni - doszło do bezprawnego zmodyfikowanie woli strony skarżącej i podjęcia z urzędu postępowania, które wymaga wniosku strony, co stanowi także przesłankę stwierdzenia nieważności postanowienia organu I instancji, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Następnie strona skarżąca wskazała na rażące naruszenie art. 8 i 9 kpa w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - poprzez brak informowania strony skarżącej, na którymkolwiek etapie postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mają wpływ na zwrot uiszczonej przez nią grzywny w związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego ze względu na wadliwość tytułów wykonawczych, będących podstawą jej wszczęcia. Strona skarżąca wskazała również na rażące naruszenie art. 235 kpa w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - poprzez jego niezastosowanie, polegające na braku należytego zakwalifikowania pisma strony skarżącej z 15.06.2007 r. przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. - które zostało w dobrej wierze, zgodnie z pouczeniem organu I instancji złożone jako "zażalenie" - jako wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia I instancji z [...].06.2007 r. w sprawie zwrotu uiszczonej grzywny, jako wydanego pomimo braku stosownego wniosku strony, a zatem wydanego z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie ze względu na jej niedopuszczalność z uwagi na fakt, że skarżone postanowienie organu odwoławczego wydane zostało w postępowaniu egzekucyjnym, na które nie przysługuje zażalenie. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt. 3 ustawy p.p.s.a. zakresem zaskarżenie do sądu administracyjnego objęte są postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, jednocześnie przyznając, że strona skarżąca została błędnie pouczona o możliwości złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i 3 p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Na wstępie należy wskazać, że Sąd w pierwszej kolejności z urzędu bada dopuszczalność skargi celem ustalenia czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia. Zgodnie z art. 58 § 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę: 1. jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego; 2. wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia; 3. gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi; 4. jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osadzona; 5. jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej strona skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie; 6. jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 2 pkt. 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem niniejszej skargi jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia Spółdzielni "A." w N. wniesionego od postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiat [...] z [...].06.2007 r. znak: [...], którym na podstawie art. 126 w zw. z art. 20 § 1 pkt 4 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) odmówiono Spółdzielni "A." w S. zwrotu uiszczonej grzywny w kwocie 26.509 zł, nałożonej w celu przymuszenia wykonania obowiązków określonych w tytule wykonawczym nr [...] z [...].10.2001 r. Zażalenie od postanowienia I instancji złożyła Spółdzielnia "A." w N. błędnie pouczona o przysługującym jej prawie. Należy wskazać, że przepis art. 134 k.p.a. stanowiący, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania nie określa przesłanek wydania takiego postanowienia. Natomiast wynikają one z innych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego lub przepisów odrębnych. W niniejszej sprawie przesłanki stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia wynikają z przepisów art. 126 w zw. z art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w skrócie u.p.e.a). Zgodnie z treścią art. 17 § 1 u.p.e.a. rozstrzygnięcie i zajmowane przez organy egzekucyjne lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie jeżeli niniejsza ustawa lub kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Dyspozycja art. 126 u.p.e.a., który stanowi, że: na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w całości lub w części. O zwrocie grzywny postanawia organ egzekucyjny. Państwowe organy egzekucyjne mogą zwrócić grzywnę po uzyskaniu zgody organu wyższego stopnia, nie przewiduje zażalenia na postanowienia wydane w oparciu o w/w przepis. W związku z powyższym należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie postanowienie organu I instancji jest niezaskarżalne, a samo błędne pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia w sytuacji gdy przepis prawa nie przewiduje zażalenia nie tworzy dla strony takiego uprawnienia (por. wyrok NSA z 27.04.2001, I SA/Gd 170/00, niepubl.). Mając na uwadze treść art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. który stanowi, że w postępowaniu egzekucyjnym zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają postanowienia na które służy zażalenie oraz art. 17 § 1 w zw. z art. 126 u.p.e.a. należy niniejszą skargę odrzucić jako niedopuszczalną, gdyż dotyczy ona postanowienia nieobjętego zakresem właściwości sądów administracyjnych. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł w oparciu o art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jak w sentencji.