II SA/Kr 394/01
WyrokWSA w Krakowie2005-02-21
Skład orzekający: Izabela Dobosz, Renata Czeluśniak, Wojciech Jakimowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, może zostać pozbawiona tych uprawnień, jeśli jej działalność polegała na walce z ugrupowaniami niepodległościowymi?Ratio decidendi
Osoba, która uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, może zostać pozbawiona tych uprawnień, jeśli jej działalność polegała na walce z ugrupowaniami niepodległościowymi. Walka z ugrupowaniami niepodległościowymi, podobnie jak "utrwalanie władzy ludowej", powoduje utratę uprawnień kombatanckich zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1992 r. o kombatantach.Stan faktyczny
E. H. został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, ponieważ jego działalność w latach 1951-1953 w 3 Brygadzie KBW polegała na walce z ugrupowaniami niepodległościowymi, co zgodnie z prawem skutkuje utratą tych uprawnień. Organ administracji utrzymał w mocy swoją decyzję, uznając, że E. H. uzyskał uprawnienia wyłącznie z tytułu "utrwalania władzy ludowej". E. H. zaskarżył decyzję, argumentując, że jego służba była przymusowa i polegała na walce z bandami, a nie na wspieraniu władzy ludowej.Rozstrzygnięcie
Skargę oddalono.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Izabela Dobosz ( spr.) Sędziowie : WSA Renata Czeluśniak AWSA Wojciech Jakimowicz Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2005 r. sprawy ze skargi E. H. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] stycznia 2001 r., Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich skargę oddala
Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].03.2000 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r., poz. 950 ze zm. ) pozbawiono E. H. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBOWiD w K. decyzją z dnia [...].02.1989 r. z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej [...].09.1951 - [...].10.1951 r. (łącznie 2 miesiące, zaświadczenie ZBOWiD nr [...] ). Jak ustalono na podstawie akt b. ZBOWiDu E. H. w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim i podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 cytowanej ustawy. Uznano zatem, że uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", co skutkuje obecnie pozbawieniem uprawnień. Powołano się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i stwierdzono, iż Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśnienia czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 cytowanej ustawy.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. H. powołuje się na ciężką sytuację zdrowotną i materialną. Podaje, że służył w KBW, jednostka [...] w L. Przez całą służbę był "w pogotowiu w terenie" walcząc z niedobitkami różnych band. Nadanie mu tytułu utrwalacza uważa za ujmę dla siebie, gdyż "utrwalaczami" byli dowódcy, a nie prości żołnierze. Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].01.2001 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § l pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 ze zm. ) utrzymano w mocy decyzję własną z [...].03.2000 r. Organ podtrzymał swoje uprzednie stanowisko i dodał, że E. H. pełnił służbę w 3 Brygadzie KBW w latach 1951 - 1953, a zatem po [...].06.1947 r. Podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 6 cytowanej ustawy. Powołano się m. in. na wykaz CAW przy piśmie z [...].08.1995 r., nr [...].
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. H. wnosi, aby jego sprawę rozpatrywać indywidualnie i uchylić decyzję. Nie miał wpływu na to, że powołano go do KBW, która to formacja walczyła m. in. z ugrupowaniami niepodległościowymi. Służba ta trwała dłużej niż normalnie. Dodaje, że przed wcieleniem do KBW, był w batalionach "Służba Polsce".
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § l ustawy z 30.08.2002 r. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( p. o. p. p. s. a. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone ( co ma miejsce w niniejszym przypadku ) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie powyższej ustawy ( art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).
Sądowa kontrola nie wykazała naruszenia prawa.
Jak wynika z akt b. ZBOWiDu E. H. uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie zaświadczenia WKU K. - z [...].01.1989 r. ( nr [...], k. 3 akt administracyjnych ) stwierdzającego, iż służył w LWP w okresie od [...].06.1951 r. do [...].10.1953 r. i osobiście uczestniczył w walkach zbrojnych z bandami w okresie od [...].09.1951 do [...].10.1951 r. w składzie grup operacyjnych wydzielonych z 3 Brygady KBW do likwidacji reakcyjnego podziemia. Jak wynika z deklaracji do ZBOWiDu ( k. 2 akt administracyjnych ) E. H. walczył w batalionie operacyjnym na [...], m. in. w lasach [...]. Jak sam stwierdza "brałem osobiście udział w pościgach i likwidacji bandy "Żelaznego" i wielu innych" (...) "Większość mojej służby wojskowej była w terenie wspólnie z U.B i Milicją likwidowaliśmy tych, którzy występowali przeciw władzy ludowej". Jak wiadomo 3 Brygada KBW w latach 1951 do 1953 zwalczała przeważnie organizacje niepodległościowe jak AK, WiN, NSZ a także bandy rabunkowe (pismo CAW z [...].08.1995 r., nr [...] i dołączony do niego wykaz). 3 Brygada KBW L. walczyła z oddziałami UPA/OUN tylko 21 maja 1951 r., to jest w okresie, gdy skarżący jeszcze nie służył w Wojsku ( pismo CAW k. 27 akt administracyjnych ). Walka z ugrupowaniami niepodległościowymi, podobnie jak "utrwalanie władzy ludowej powoduje utratę uprawnień kombatanckich. Toteż prawidłowo Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych przyjął, iż skarżący jest osobą, o której mowa w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1992 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. j. Dz. U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 ze zm.), a mianowicie osoba która na mocy dotychczasowych przepisów uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" i wykonując dyspozycję zawartą w tym przepisie pozbawił E. H. uprawnień kombatanckich. Należy dodać, że działalność w batalionach "Służby Polsce" nie stanowi tytułu kombatanckiego, ani nie jest represją w rozumieniu ustawy z 24.01.1991 r.
W tym stanie rzeczy skargę, jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. p. o. p. p. s. a. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło