II SA/Kr 394/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak AWSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 listopada 2007 r. sprawy ze skargi K.M. na postanowienie Wojewody z dnia w przedmiocie zawieszenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego K.M. kwotę 100 zł ( sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżący K.M. złożył w dniu ........2003r.do Urzędu Miasta K. wniosek o wypłatę odszkodowania za działki nr:............, które stały się częścią składową działki nr .......oraz nr............ W odpowiedzi na wniosek, Urząd Miasta K. Wydział Skarbu Miasta, pismem z dnia .......2003r. .......skierowanym do K.M. , wyjaśnił, że do czasu uzyskania prawomocnej decyzji Wojewody ........... sprawa ustalenia odszkodowania za parcele l. kat........ pozostanie bez rozpoznania. W części natomiast dotyczącej działki nr ........wniosek będzie rozpoznany w ramach postępowania w Referacie Nabywania Nieruchomości na Cele Inwestycyjne o czym organ poinformuje osobnym pismem. Pismem z dnia ........2005r. ...............i Urząd Wojewódzki w K. prowadząc postępowanie administracyjne w sprawie regulacji stanu prawnego nieruchomości oznaczonej jako parcele katastralne l. kat. ........w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U Nr 133, poz.872 z póź. zm) wchodzącej w skład działki nr............., zajętej pod pas drogowy -Alei .......w..........-zwrócił się do współwłaścicieli nieruchomości o wyjaśnienie i wykreślenie wpisów .........zawartych na karcie ......wykazu hipotecznego......., dotyczących prawa własności tej nieruchomości gdyż wyjaśnienie tej kwestii pozwoli na prawidłowe ustalenie stron postępowania administracyjnego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Pismo to skierowano do: I.M. ( działającej w imieniu własnym i A.M.), M.M. j, T.M. , P.M. i K.M. . .................2005r. K.M. skierował do Prezydenta Miasta K. wniosek o zasądzenie na jego rzecz odszkodowania z tytułu adaptacji części jego działki pod drogę, W załączeniu przedłożył dokument uiszczenia opłaty sądowej od wykreślenia hipoteki ( Dzkw ...........wynoszącej 1.14 zł wpis z rejestru gruntów działki nr ........ Organ l instancji postanowieniem z dnia ............2005r. .........wydany na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 w zw. z art. 101 i art. 103 kpa, art. 129 ust. 5 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U z 2004r. Nr 261, póz. 2603 z póź. zm) oraz upoważnienia Nr .......Prezydenta Miasta K. z .........2005r., zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wniosku K.M. z dnia ........2003r. dotyczącego ustalenia i wypłaty odszkodowania na podstawie art. 73 ust. 4 i 5 ustawy z 13 października1998r. -przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U Nr 133, poz.872 z póź. zm) za nieruchomość oznaczoną jako parcele katastralne ..........zajęte zdaniem wnioskodawcy pod pas drogowy drogi krajowej –Alei.....w........ W uzasadnieniu organ l instancji podniósł, iż K.M. złożył wniosek w terminie tj. pomiędzy 01 stycznia 2001 r. a 31 grudnia 2005r.jednakże odszkodowanie ustalane jest po wydaniu przez Wojewodę ........decyzji stwierdzającej nabycie nieruchomości z mocy prawa przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. Wydanie decyzji w trybie art. 73 ust. 1 i 2 ustawy z 13 października 1998r. -przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U Nr 133, poz.872 z póź. zm) jest postępowaniem administracyjnym samodzielnym i odrębnym od postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania w trybie art. 73 ust. 4. Zawieszone postępowanie zostanie podjęte z urzędu po doręczeniu ostatecznej decyzji stwierdzającej przejęcie z mocy prawa w/nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył w dniu ........2006r. do Wojewody .......K.M., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi l instancji. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, iż nie ma związku pomiędzy postępowaniem odszkodowawczym a postępowaniem o przejęciu przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, z zaskarżonego postanowienia nie wynika czy postępowanie w sprawie wydania decyzji stwierdzającej nabycie nieruchomości z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa zostało wszczęte i już się toczy i dodatkowo podniósł, że zawieszenie postępowania opóźnia bieg sprawy i sprawność działania danego organu. Organ II instancji Wojewoda ........postanowieniem z dnia ........2006r. .........wydanym na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U z 2004r. Nr 261 póz. 2603 z póź. zm) art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 144 kpa - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta K. , miasta na prawach powiatu z dnia ........2005r. nr.......... W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, iż organ l instancji zawiesił postępowanie w sprawie z uwagi na potrzebę uprzedniego uzyskania ostatecznej decyzji Wojewody ........... o stwierdzeniu nabycia z dniem 01 stycznia 1999r. z mocy prawa przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego własności tej nieruchomości, zajętej pod drogę publiczną. Bez tego orzeczenia niemożliwe jest prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania na mocy art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. Decyzja wojewody w sprawie przejęcia nieruchomości, pomimo swojego deklaratoryjnego charakteru zawiera w sobie bowiem szczególnego rodzaju element konstytutywny, polegający na możliwości wylegitymowania się dopiero tą decyzją przez podmiot publicznoprawny w przysługiwaniu prawa własności do nieruchomości i jednocześnie stwierdzeniu utraty w tym zakresie prawa własności przez dotychczasowego właściciela. Sprawa odszkodowania może więc być merytorycznie rozstrzygnięta dopiero po uzyskaniu przez decyzję wojewody waloru ostatecznej. Skargę na postanowienie organu II instancji wniósł K.M. zarzucając naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 kpa, wnosząc o jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności albo stwierdzenie wydania postanowienia z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu podniósł, iż organ II instancji nie ustosunkował się wnikliwie i wszechstronnie do zarzutów uprzednio wniesionego zażalenia, nie uwzględnił, że zawieszenie postępowania wpływa opóźniająco na rozstrzyganie sprawy a dodatkowo organem rozpoznającym zażalenie jest ten sam, który rozstrzyga sprawę związkową ze względu na którą przedmiotowe postępowanie zostało zawieszone i co powinno mieć wpływ na rozstrzygnięcie skargi przez sąd administracyjny. W odpowiedzi na skargę, organ II instancji wniósł o jej oddalenie powołując argumenty podniesione w uzasadnieniu postanowienia z dnia .........2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Na wstępie Sąd zauważą, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, póz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, póz. 1270 ze zm.), kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ppsa sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134 § 1 ppsa, który stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami w nioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią- bez wątpienia- sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Zgodnie z przepisem art. 61 kodeksu postępowania administracyjnego, postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wniosek wszczynający postępowanie administracyjne, w przypadku wątpliwości co do treści żądania, stanowi podstawę podjęcia przez organ ustaleń w zakresie rzeczywistej woli osoby, od której pochodzi. W przedmiotowej sprawie, skarżący złożył wniosek (data złożenia do organu ....... 2003r.) krótki w swej treści w którym prosi o wypłatę odszkodowania za działki, wymieniając konkretne numery działek, ich powierzchnię. Z treści tak sformułowanego wniosku nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż jest to wniosek w przedmiocie wypłaty odszkodowania za zajęcie działek pod drogi publiczne, które z dniem 1 stycznia 1999r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego w rozumieniu art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998r. -przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U Nr 133, poz. 872 z póź. zm). Organ l instancji winien poddać szczegółowej analizie wniosek skarżącego, celem ustalenia czy odszkodowanie zostało już ustalone, kiedy, w jakiej wysokości czy skarżący domaga się wypłaty kwoty odszkodowania w wysokości nominalnej, czy w wysokości zwaloryzowanej, czy z odsetkami i jakiej wysokości. Organ l instancji zaniechał przeprowadzenia analizy wniosku skarżącego. Dodatkowo należy podnieść, że postępowanie administracyjne wymaga aby organ należycie 5 wyczerpująco poinformował strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, zatem organ administracji obowiązany jest z urzędu ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek. Nawet w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, organ administracji nie może tylko jej gwarantować udziału, lecz obowiązany jest ustalić, czy w danej sprawie mają prawnie chronione interesy również inne jednostki. Wszczynając postępowanie z urzędu lub na wniosek obowiązany jest zawiadomić o wszczęciu postępowania wszystkie osoby będące zgodnie z art. 28 kodeksu postępowania-stronami postępowania. Wniosek wszczynający postępowanie administracyjne, w przypadku wątpliwości co do treści żądania, stanowi podstawę do podjęcia przez organ ustaleń w zakresie rzeczywistej woli osoby, od której pochodzi. Postępowaniu temu towarzyszy należyte i wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W przeciwnym razie mamy do czynienia z naruszeniem art. 7 l art. 9 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na istotę rozstrzygnięcia. (2006.07.26 wyrok NSA W-wa II OSK 1004/05 LEX nr 266429) Jak wynika z treści akt, organ l instancji w ogóle nie wszczął postępowania w sprawie i nie ustalił stron postępowania mimo, że z treści odpisu z księgi wieczystej wynika, że prawo własności nieruchomości objętej wykazem hipotecznym ......obejmującym działki ......... przysługuje B.M. j, po której spadek nabyli ( na podstawie postanowienia z dnia ......1978r. Sądu Rejonowego dla ...........sygn. akt:............... -mąż K.M. i synowie J.M. , M.M. i A.M.. Spadek zaś po J.M. nabył K.M. co wynika z treści postanowienia z dnia ........2001 r. wydanego do sygn. akt: .........przez Sąd Rejonowy dla ............... Jak z powyższego wynika organ l instancji dysponując informacją na temat podmiotów, które mogłyby być stronami w postępowaniu w ogóle nie odniósł się do tej kwestii. Sąd zwraca uwagę również i na tę okoliczność, że pomimo braku formalnego wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego, co dodatkowo potwierdza pismo organu l instancji z dnia .........2003r. znak: .........skierowane do K.M. w którym jest informowany, że jego wniosek pozostawia się bez rozpoznania-organ l instancji, wydał w dniu ........2005r. postanowienie -.......... w którym z urzędu zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie. Jak wynika z treści art. 97 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej zawiesza postępowanie co oznacza, że to postępowanie winno być w toku a zatem powinno być uprzednio wszczęte. Nie można zawieszać postępowania, które nie zostało wszczęte w rozumieniu art. 61 kodeksu postępowania administracyjnego-co w niniejszej sprawie miało miejsce. Sąd orzekający w niniejszej sprawie korzystając z uprawnienia jakie daje art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, póz. 1270 ze zm.). -uznał, że w świetle podstawowego celu sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne, określonego w art. 1 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, póz. 1270 ze zm.).-ma obowiązek wydania orzeczenia usuwającego z obrotu prawnego akt niezgodny z prawem a za taki należy uznać również postanowienie z ........2005r. wydane przez organ l instancji. Art. 135 uszczegóławia zasadę niezwiązania wojewódzkich sądów administracyjnych granicami skargi, upoważniając ten Sąd do orzekania także o aktach lub czynnościach niezaskarżonych rozpoznawaną skargą ale wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, sprawy administracyjnej. Z tych względów, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem art. 61 i art. 97 kodeksu postępowania administracyjnego, co powoduje konieczność jego uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, póz. 1270 ze zm.). O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002r-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, póz. 1270 ze zm.).