II SA/Kr 396/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jacek Bursa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2025 r. sprawy ze sprzeciwu W. L. i S. L. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 6 lutego 2025 roku, znak: SKO.Oś/4170/28/2025 w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz W. L. i S. L. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Marszałek Województwa Małopolskiego decyzją z dnia 7 stycznia 2025r. znak: ZZMK.470.7.2024.KK, zezwolił W. L. oraz S. L., na usunięcie 1 szt. drzewa rosnącego na działce nr [...] obr. [...] K. przy ul. O. a to jodły jednobarwnej, obw. pnia 95 cm mierzonego na wysokości 130 cm, w terminie do 31.12.2024 r. po którego upływie konieczne jest uzyskanie nowego zezwolenia; orzeczono, że usunięcie ww. drzewa nie podlega opłacie na podst. art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1478 z późn. zm., dalej jako: "u.o.p."). W uzasadnieniu decyzji przytoczono przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Przedstawiono wyniki postępowania wyjaśniającego. Wskazano, że drzewo objęte niniejszą sprawą zagraża bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych (art. 86 ust. 1 pkt 4 u.o.p.) i przez to nie naliczono opłaty za usunięcie przedmiotowego drzewa. Od decyzji odwołanie wniósł W. L., podnosząc, że postępowanie w sprawie zgody na wycinkę drzewa trwało przeszło 1 rok i zostało zakończone wydaniem decyzji wadliwej z uwagi na jej niewykonalność. Decyzja zezwalająca na wycinkę drzewa została wydania 7 stycznia 2025 r., zaś termin na dokonanie wycinki został określony do 31 grudnia 2024 r. Skarżący wniósł o zmianę decyzji w zakresie terminu na dokonanie wycinki lub uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 6.02.2025r. nr SKO. Oś/4170/28/2025, na podstawie art. 138 § 2 kpa, art. 83 u.o.p. i art. 7 i art. 77 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji celem ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podkreślono, iż właścicielem działki jest Gmina Miejska K., a przez to na usunięcie drzew zgodę wyraził jej pełnomocnik. Dnia 9 lutego 2024 r. dokonano oględzin drzewostanu na przedmiotowej nieruchomości, W trakcie oględzin ustalono, że drzewo objęte wnioskiem to jodła jednobarwna o obw. 95 cm, które rośnie w odl. 125 cm od ogrodzenia, drzewo o pniu nieznacznie pochylonym, łukowato wygiętym w stronę jezdni ul. O. Pień bez widocznych objawów chorobowych na pniu. Korona nisko osadzona, żywotna. Wierzchołek korony przycięty. Pień pochyla się w kierunku południowo — wschodnim. Drzewo sięga koroną na linię napowietrzną. Wnioskodawca W. L. wniósł do protokołu z wizji terenowej, że przedmiotowe drzewo sukcesywnie co roku pochyla się w kierunku jezdni. Ponadto, z akt sprawy wynika, że nieruchomość na której rośnie przedmiotowe drzewo jest nieruchomością dzierżawioną, a zgodnie z treścią umowy dzierżawy z dnia 24 sierpnia 2011 r. oraz umowy o przejęcie zobowiązań wynikających z umowy z dnia 24 sierpnia 2011 r. "Zabrania się dokonywania nasadzeń drzew i krzewów na dzierżawionym terenie". Z tego też powodu organ I instancji odstąpił od nałożenia warunku wykonania nasadzeń zamiennych w ramach rekompensaty za usunięte drzewo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie poddało w wątpliwość zupełność ustaleń faktycznych i analizy stanu prawnego, dokonanych przez organ I instancji. Organ I instancji wydając decyzję w dniu 7 stycznia 2025 r. określił termin na dokonanie wycinki do 31 grudnia 2024 r. a przez to wskazał termin, który już w dniu wydania decyzji stanowił o jej niewykonalności. Ponadto w ocenie SKO organ I instancji nie przeprowadził w sposób prawidłowy postępowania w zakresie ustalenia zasadności usunięcia drzewa objętego niniejszą sprawą, a to spełnienia przesłanek ustawowych do wydania zezwolenia na jego wycinkę. Wskazano na wątpliwości powstałe przy ocenie nachylenia drzewa i jego rzeczywistego zagrożenia dla ludzi i mienia w istniejących obiektach budowlanych. W toku postępowania przeprowadzono oględziny nieruchomości, na której rośnie objęte wnioskiem drzewo (oraz inne drzewa, w zakresie których wnioskodawca nie wnosił o ich wycięcie). W protokole z oględzin stwierdzono, że nachylenie drzewa jest nieznaczne, do czego nie odniósł się już organ I instancji w uzasadnieniu decyzji przyjmując, że ze względu na pochylenie drzewa od pionu w kierunku jezdni zasadnym było jego usunięcie. Organ w toku postępowania przyjął, że fakt nachylenia drzewa automatycznie skutkuje zagrożeniem bezpieczeństwa ludzi lub mienia, a przez to konieczne jest jego usunięcie. Takie założenie nie godzi się z zasadami ochrony przyrody oraz logiką, gdyż skutkowałoby koniecznością usunięcia wszelkich pochylonych drzew, tylko ze względu na fakt ich odchylenia od pionu. Organ I instancji nie przeprowadził więc postępowania dowodowego w zakresie ustalenia stabilności drzewa i jego rzeczywistego zagrożenia dla otoczenia. Zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy w aktualnym kształcie wzbudza wątpliwości w zakresie motywu usunięcia drzewa, a to bezpieczeństwa ludzi i mienia. Protokół oględzin wskazuje, że drzewo ma ścięty wierzchołek. Odnieść to należy również do pozostałych drzew na nieruchomości, które zostały zniszczone poprzez usunięcie ich wierzchołków i gałęzi w znacznym zakresie, a w zakresie których toczy się oddzielne postępowanie. Organ I instancji w niniejszym postępowaniu nie przeanalizował celu dokonania wycinki drzewa, pomijając przy tym ewentualnie przyczynienie się osób trzecich do aktualnego stanu drzewa. Organ I instancji nie rozważył ponadto w toku postępowania dokonania nasadzeń zastępczych na wskazanym np. przez właściciela nieruchomości terenie, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że zgodnie z umową dzierżawy nie jest możliwe dokonanie takich nasadzeń, odstępując zarazem od nałożenia obowiązku ich dokonania. Zatem postępowanie dowodowe nie zostało przeprowadzone w prawidłowy sposób, a brak prawidłowych ustaleń w stanie faktycznym uniemożliwił wydanie decyzji administracyjnej z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a przez to w toku postępowania naruszone zostały art. 7 i art. 77 k.p.a. Ponadto należy stwierdzić, że zakres sprawy konieczny do wyjaśnienia ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a przez to zasadnym jest ponowne rozpoznanie sprawy przez organ I instancji zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. Organ I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy winien zbadać stabilność drzewa, jego rzeczywiste zagrożenie dla ludzi i mienia, przyczynienie się osób trzecich do aktualnego stanu drzewa, co może wpływać na dalsze pochylanie się drzewa, szczególnie w perspektywie innych działań podejmowanych względem pozostałych drzew na nieruchomości. Organ w toku postępowania winien przeprowadzić dowód z opinii biegłego dendrologa, który określi zagrożenie, jakie stwarza drzewo objęte niniejszą sprawą i określi jego stabilność. Organ ponownie rozpatrując sprawę powinien przeanalizować inne działania, jakie można podjąć celem zapewnienia bezpieczeństwa ludziom i mieniu, i dopiero w sytuacji braku potencjalnych rozwiązań zezwolić na wycinkę przedmiotowego drzewa. Organ winien rozważyć kwestię nasadzeń zastępczych, zwracając się z zapytaniem do właściciela nieruchomości o zgodę na dokonanie takich nasadzeń, względnie ustalając z właścicielem nieruchomości inne miejsce dogodne na nasadzenia. Sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyli W. i S. L., podnosząc naruszenie: art. 12 kpa tj. zasady szybkości i prostoty postępowania; art. 7 kpa poprzez działanie nie uwzględniające z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu strony; art. 77 kpa poprzez nieuwzględnienie w sprawie postanowienia OP.660.800.2024.MW z dnia 10.12.2024 r. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K.; art. 8 kpa poprzez działanie nie budzące zaufania do organów administracyjnych i narzucanie organowi I instancji czynności nie wymienionych w procedurach związanych z realizacją wniosków o wycięcie drzewa oraz niestosowanie zasad równego traktowania obywateli. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu podano, iż postępowanie w sprawie wycięcia 1 drzewa trwa już blisko 1,5 roku. O ile samo postępowanie w II instancji trwało krótko to zalecenia SKO spowodują przeciągnięcie tego postępowania o kolejne kilka miesięcy. Jest to działanie naruszające art. 12 kpa, zgodnie z którym organy administracji winne działać wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Przedłużanie tego postępowanie naraża życie i zdrowie mieszkańców, a także ich mienie na ewentualny uszczerbek spowodowany zawaleniem się drzewa. W przypadku takim odpowiedzialność za ten stan rzeczy poniosą skarżący, którzy mogą być pociągnięci do odpowiedzialności karnej lub cywilnej. Niewątpliwie usunięcie tego drzewa leży w interesie zarówno skarżących jak i społeczeństwa. Sprawą o usunięcie drzewa zajmował się Wydział Kształtowania Środowiska Urzędu Miasta K. oraz Zespół Parków Krajobrazowych działający w imieniu Marszałka Województwa Małopolskiego. Organy te wykonały czynności, do których były zobligowane w takim wypadku, a ostatecznie została wydana decyzja o usunięciu drzewa. Procedury związane z realizacją wniosków o usunięcie drzewa widnieją zarówno na stronach Urzędu Miasta K. jak i Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego. SKO całkowicie pominął w wydanej decyzji fakt istnienia Postanowienia OP.660.800.2024.MW z dnia 10.12.2024 r. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. - kolejnego organu powołanego m.in. do uzgodnienia projektu decyzji. Uzgodnienie to, to nic innego jak merytoryczna ocena całego postępowania w sprawie. W wyniku tej oceny Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. wyraził zgodę na usunięcie drzewa. Z uwagi na to, że przedmiotowe Postanowienie zostało wprowadzone do obiegu prawnego zobowiązuje Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego do jego stosowania. SKO nie ma uprawnień do jego kwestionowania. Skarżący nie zgadzają się z oceną SKO niejako "zza biurka", że przeprowadzone postępowanie wymaga dodatkowej opinii dendrologa. Taka opinia nie jest wymagana przy procedurze związanej z wycinką drzewa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Sprzeciw podlega uwzględnieniu albowiem zaskarżona decyzja kasatoryjna narusza art. 138 § 2 kpa, co skutkuje jej uchyleniem w oparciu o art. 151a § 1 p.p.s.a. Na wstępie należy wskazać, że kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną będzie więc przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 kpa, a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 kpa, sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia. Nadto zgodnie z brzmieniem art. 138 § 2 kpa, który to przepis jest podstawą dla wydania skarżonej decyzji, uchylającej orzeczenie organu I instancji, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przepis ten zatem wymaga, aby organ odwoławczy wykazał w sposób przekonywujący, że decyzja I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania i w sprawie nie poczyniono wystarczających i wymaganych ustaleń, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Tylko w przypadku zaistnienia tej przesłanki organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną tj. uchylić zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. W innych przypadkach kpa wymaga wydania decyzji merytorycznej tj. albo utrzymania decyzji organu I instancji w mocy, albo jej uchylenia i albo orzeczenia co do istoty sprawy albo umorzenia postępowania w sytuacji zaistnienia takich podstaw. Z tymi uregulowaniami koresponduje art. 136 kpa wprowadzający obowiązek przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Przechodząc do meritum sprawy należy najpierw wskazać, że niniejsza sprawa dotyczyła zezwolenia na usunięcie 1 drzewa, z uwagi na stwarzanie przez nie zagrożenie dla mienia oraz życia i zdrowia ludzi. Organ II instancji uznał, że okoliczność ta nie została wystarczająco wykazana, uznał że konieczna jest w sprawie opinia dendrologiczna, oraz że organ I instancji nie rozważył dlaczego odstąpił od nasadzeń zastępczych. Analiza akt administracyjnych i okoliczności sprawy z nich wynikające, prowadzą do konkluzji, że argumenty wskazane przez organ II instancji, nie dają podstaw do zastosowania art. 138 § 2 kpa. Inaczej ujmując, organ II instancji nie wykazał podstaw do zastosowania art. 138 § 2 kpa oraz tego, że w sprawie nie zachodziły przesłanki do merytorycznego jej rozstrzygnięcia. Z uzasadnienia decyzji SKO nie wynika też, dlaczego z ewentualnym zastosowaniem art. 136 k.p.a. organ ten nie mógł wydać decyzji merytorycznej. Natomiast z akt sprawy wynika, że organ I instancji przeprowadził postępowanie, z zachowaniem przepisów regulujących zasady postępowań w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa. W sprawie m.in. przeprowadzono oględziny, których dokonali wyspecjalizowani w sprawach dotyczących ochrony przyrody pracownicy organu. Sporządzono dokumentację fotograficzną, z której jednoznacznie wynika, że przedmiotowe drzewo jest pochylone w kierunku drogi (k. 80 akt administracyjnych), że jest obiektywnie wysokie i usytuowane blisko drogi, a ponadto zagraża napowietrznej sieci energetycznej. Przy takich ustaleniach organ I instancji uznał, że drzewo zagraża bezpieczeństwu ludzi lub mienia. Dokonał uzgodnienia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w K., który jest profesjonalnym podmiotem w sprawach dotyczących ochrony przyrody. Jak wynika z akt sprawy (k. 101 i 110 akt administracyjnych) organ ten dokonał wnikliwej oceny zasadności wniosku o zezwolenie na usunięcie tego drzewa i wydał postanowienie pozytywnie uzgadniające projekt decyzji o zezwoleniu na jego usunięcie. Co się natomiast tyczy nasadzeń zastępczych, to z jednej strony organ I instancji wskazał dlaczego od nich odstąpił, z drugiej natomiast strony nakaz nasadzeń zastępczych nie jest obligatoryjny, lecz pozostawiony jest uznaniowości organu. Z powyższych przyczyn okoliczności wskazane przez SKO nie uzasadniały zastosowania art. 138 § 2 kpa, a dokonane przez organ II instancji rozstrzygnięcie, wydane zostało z naruszeniem tego przepisu. Jedyną oczywistą wadą decyzji organu I instancji jest określenie terminu na usunięcie drzewa, jednakże ta nieprawidłowość może być skorygowana przez organ II instancji przy zastosowaniu art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Dlatego w ponownym postępowaniu organ II instancji merytorycznie rozstrzygnie sprawę w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 kpa – o ile w sprawie nie zajdą nowe okoliczności faktyczne – określając odpowiedni termin do usunięcia przedmiotowego drzewa. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I wyroku). O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a (pkt II wyroku) zasądzając na rzecz skarżących zwrot wpisu sądowego w wysokości 100 zł.