II SA/Kr 404/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: WSA Jacek Bursa (spr.) WSA Beata Łomnicka Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 6 lutego 2017 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności skargę oddala. Decyzją z 14 listopada 2016 znak [...] Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 5547 m2, położonej w obrębie [...], jedn. ewid. K. , objętej księgą wieczystą nr [...]. W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, iż wyrokiem z 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110). Dokonując następnie analizy skutków ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego organ I instancji stwierdził, iż w praktyce powoduje on, iż z dniem jego publikacji następuje powrót do pierwotnego brzmienia ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, co oznacza, że prawo do takiego przekształcenia mają osoby fizyczne, którym w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, prawo to przysługiwało w stosunku do nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych, a ponadto z takim żądaniem mogą wystąpić osoby fizyczne będące następcami prawnymi ww. osób. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ I instancji stwierdził, iż w świetle ww. wyroku TK wnioskodawcy nie przysługuje obecnie uprawnienie do żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowych nieruchomości, bowiem A.K. , nabył przedmiotową nieruchomość w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej pod nazwą "A.K. Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe [...] , zatem nie może korzystać z roszczenia do wskazanego powyżej przekształcenia praw. Odwołanie od ww. decyzji wniósł A.K. , zarzucając naruszenie art. 6, 7 i 8 k.p.a. poprzez niezastosowanie zasad wynikających z ww. przepisów; naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez dokonanie wadliwych ustaleń i oceny stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że strona nie znajduje się w kręgu podmiotów uprawnionych do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego, a przedmiotowa nieruchomość nie podlega ustawie; naruszenie art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności poprzez odmowę przekształcenia prawa w sytuacji, w której stronie na podstawie ww. przepisu przysługuje roszczenie o przekształcenie. Ponadto w odwołaniu wskazano, że zaskarżona decyzja została niewłaściwie skierowana do strony postępowania, zamiast jej pełnomocnika, tj. A.M. . Wojewoda [...] decyzją z dnia 6 lutego 2017r. znak: [...] , na podstawie art. 3 ust. 1a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na wniosek A.K. z 4 sierpnia 2016 r., który nabył prawo użytkowania wieczystego wskazanej powyżej nieruchomości na podstawie umowy notarialnej z 6 kwietnia 2016 r. Rep. A nr [...] . Wskazując na wyrok TK z 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13 o niezgodności z Konstytucją RP art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, organ odwoławczy podał, iż osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności, przy czym przez nieruchomość rolną rozumie się nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy na cele inne niż rolne. W/w umową A.K. nabył m.in. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] (w części zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ulicy [...] , a w części budynkami o przeznaczeniu produkcyjno-usługowym i gospodarczym) - w związku i na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą pod nazwą: "A.K. Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe [...] ", co jednoznacznie potwierdza wpis umieszczony w ww. akcie notarialnym (k. nr [...] ). W ocenie organu specyfika przedmiotowej sprawy, w której wnioskodawca uzyskał prawo wieczystego użytkowania przedmiotową nieruchomością dopiero 6 kwietnia 2016 r., a zatem jest on następcą prawnym osoby fizycznej, której w dacie 13 października 2005 r. przysługiwało przedmiotowe prawo użytkowania wieczystego, oznacza, iż w stosunku do A.K. znaleźć może zastosowanie regulacja art. 1 ust. 3 ustawy przekształceniowej. Jak przyjmowano dotychczas w orzecznictwie, prawo następcy prawnego użytkownika wieczystego, któremu prawo to przysługiwało w dacie wejścia w życie ustawy przekształceniowej do uzyskania przekształcenia jest pochodnym w stosunku do prawa jego poprzednika. Innymi słowy - następca prawny, o którym mowa w art. 1 ust. 3 powołanej ustawy, posiadał roszczenie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości jedynie w sytuacji, gdy przysługiwało ono użytkownikowi wieczystemu w dacie 13 października 2005 r. W ocenie Wojewody [...] powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego zmienił zakres stosowania omawianej regulacji w ten sposób, iż nie jest możliwym wydanie przez organ decyzji pozytywnej w tym zakresie również w sytuacji, jaka ma miejsce w przedmiotowej sprawie, tj. gdy poprzednik wnioskodawcy posiadał roszczenie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (jako osoba fizyczna użytkująca nieruchomość rolną), lecz sam wnioskodawca nie spełnia ustawowych kryteriów do uzyskania przekształcenia (bowiem nabył nieruchomość w związku i na potrzeby prowadzonej, pozarolniczej działalności gospodarczej). W kontekście powyższego, na gruncie niniejszej sprawy nie można było uznać, iż wnioskodawca spełnia podmiotowe przesłanki przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności przedmiotowej nieruchomości. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożył A.K. zarzucając naruszenie art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomość, art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 kpa, podnosząc iż zarówno przedmiotowe i podmiotowe przesłanki przekształcenia, gdyż sporna nieruchomość stanowi nieruchomość rolną w rozumieniu kc i ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, A.K. jest osobą fizyczną, a nieruchomość nabyta została przez niego, w związku z zaciąganym na ten cel kredytem, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Niemniej działalność strony - będącej osobą fizyczną - obejmuje również działalność rolniczą ([...] ). Wojewoda w żaden sposób nie odniósł się do tej okoliczności (ignorując przedstawione przez stronę dowody), jak również jej nie uwzględnił. Wobec powyższego nawet przy uwzględnieniu przytaczanego stanowiska Trybunału Konstytucyjnego decyzja odmowna nie powinna zostać wydana, ani utrzymana. Ze stanowiska Trybunału nie można było skutecznie w ocenie strony wywodzić wyłączenia możliwości stosowania ustawy w jej pierwotnym brzmieniu w stosunku do osób fizycznych będących przedsiębiorcami (zaskarżone było brzmienie przepisów wynikających z nowelizacji z dnia 28 lipca 2011 r., a nie jej pierwotne brzmienie, które przedsiębiorców nie wyłączało. W oparciu o to wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Na wstępnie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Wskazany przepis określa przedmiotowy oraz podmiotowy zakres przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Kryteria podmiotowe odnoszą się do użytkowników wieczystych nieruchomości a kryteria przedmiotowe do danej nieruchomości. Łączne spełnienie tych kryteriów warunkuje możliwość skorzystania z prawa do przekształcenia. Dodatkowym kryterium od którego uzależnione jest przekształcenie prawa użytkowania w prawo własności jest data, w której prawo użytkowania musiało istnieć, aby mogło być przekształcone we własność a także data graniczna, w której najpóźniej można wystąpić z wnioskiem o przekształcenie. Możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dotyczy jedynie tych użytkowników wieczystych, których prawo istniało w dniu wejścia w życie ustawy tj. 13 października 2005r. oraz ich następców prawnych. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 3 ustawy, z żądaniem przekształcenia mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a, oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2. Wobec tego istotne w kontrolowanej sprawie, również w świetle podniesionych w skardze zarzutów, iż prawidłowe rozpatrzenie wniosku wymagało jednoznacznego ustalenia czy podmiot występujący z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mieści się w katalogu podmiotów legitymowanych do występowania z takim wnioskiem, oraz następnie - czy nieruchomość objęta wnioskiem należy do jednej z kategorii, o których mowa powyżej. W ocenie Sądu organy zasadnie przyjęły w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy, iż nabycie przez A.K. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości wskazanej w treści decyzji, nastąpiło w związku i na cele związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Organy również prawidłowo wzięły pod uwagę skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015r. , sygn. akt K 29/13, iż wnioskodawcy nie przysługuje roszczenie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności tych nieruchomości. TK w powyższym wyroku wskazał, iż art. 1 ust. 1 i 3 w/w ustawy traci moc w zakresie w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2011.187.1110). Powodem takiego rozstrzygnięcia było szczegółowo uzasadniona zasada, iż przesłanki do uzyskania przekształcenia muszą być spełnione zarówno przez poprzednika prawnego wnioskodawcy, jak i przez niego samego. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego zmienił zatem zakres stosowania omawianej regulacji w ten sposób, iż nie jest możliwym wydanie przez organ decyzji pozytywnej w tym zakresie również w sytuacji, jaka ma miejsce w przedmiotowej sprawie, tj. gdy poprzednik wnioskodawcy posiadał roszczenie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości jako osoba fizyczna użytkująca nieruchomość rolną, lecz sam wnioskodawca nie spełnia ustawowych kryteriów do uzyskania przekształcenia, bowiem nabył nieruchomość w związku i na potrzeby prowadzonej, pozarolniczej działalności gospodarczej. Innymi słowy jego sytuacja wobec innego przeznaczenia gruntu jest diametralnie różna – poprzednik prawny wnioskodawcy był osobą fizyczną użytkująca nieruchomość rolną, a wnioskodawca nabył nieruchomość w związku i na potrzeby prowadzonej, pozarolniczej działalności gospodarczej, co wprost wynika z umowy sprzedaży z dnia 6 kwietnia 2016 r. Rep. A nr [...] . W/w umową A.K. nabył m.in. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] jedn. ewid. K. –K. (w części zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ulicy [...] , a w części budynkami o przeznaczeniu produkcyjno-usługowym i gospodarczym) - w związku i na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą pod nazwą: "[...] Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe [...] ", co jednoznacznie potwierdza wpis umieszczony w ww. akcie notarialnym (k. nr 4 akt adm. I instancji). Jak również wskazał TK w uzasadnieniu wyroku z 10 marca 2015r. , sygn. akt K 29/13, przyznanie osobie niespełniającej ustawowych kryteriów prawa do uzyskania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości tylko dlatego, że jej poprzednik prawny takie prawo posiadał, godziłoby w dobra prawne zaakcentowane w powołanym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, w tym naruszałoby regulacje prawa europejskiego zakazujące udzielania pomocy publicznej przedsiębiorcom (art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), jako że decyzja wydana w oparciu o przepisy omawianej ustawy ma charakter konstytutywny i konkretyzuje ona normy prawa materialnego w stanie faktycznym i prawnym ustalonym i obowiązującym w dacie jej podejmowania. W ocenie TK przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2011 r., uprawnienie do przekształcenia przysługiwało osobom fizycznym, wskazanym przez ustawodawcę według dających się zidentyfikować, obiektywnych kryteriów. Po nowelizacji uprawnienie obejmuje wszystkie osoby fizyczne, niezależnie od sposobu nabycia prawa użytkowania wieczystego i korzystania z tego prawa (...) zasadniczym skutkiem kwestionowanego rozszerzenia kręgu uprawnionych jest przyznanie prawa własności osobom fizycznym i prawnym, które - jako użytkownicy wieczyści - wykorzystują nieruchomości w celu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, czy też (...) na cele komercyjne. (...) Uprzywilejowanie podmiotów, które uzyskały możliwość przekształcenia na podstawie kwestionowanego przepisu idzie tak daleko, że - w wypadku, gdy uprawnionym jest przedsiębiorca - powstaje pytanie o zgodność regulacji z obowiązującym w prawie europejskim zakazem udzielania pomocy publicznej (art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2, ze zm.). Wobec tego z uwagi na w/w wyrok TK, zarzuty skargi odnoszące się do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, w tym nie wzięcia pod uwagę wskazanych symboli z PKD są niezasadne. Symbole te nie świadczą bowiem, iż nieruchomość będzie służyła do celów rolnych, bo istotna jest umowa sprzedaży z dnia 6 kwietnia 2016 r., określająca przeznaczenie dla celów prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej – przedsiębiorstwa handlowo – usługowego "[...] . Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe [...] . Brak jest więc podstaw do uwzględnienie zarzutów skargi, co prowadzi do jej oddalenia w oparciu o art. 151 p.p.s.a.