II SA/Kr 409/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P. , o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M.P. na działanie Wójta Gminy L. w przedmiocie wypłaty odszkodowania p o s t a n a w i a I) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; II) ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na działanie Wójta Gminy L. M.P. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie na jej rzecz adwokata z urzędu ze względu na trudną sytuację materialną. Wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony na niewłaściwym formularzu, dlatego w wykonaniu zarządzenia Referendarza sądowego z dnia 21 marca 2012 roku skarżącej został przesłany urzędowy formularz wniosku "PPF" celem jego wypełnienia w oparciu o aktualną sytuację finansową i odesłania do tut. sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie M.P. złożyła wypełniony właściwy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego od dnia 23 grudnia 2011 roku wyniósł [...] zł. Środki te pochodzą ze sprzedaży drzewa. W skład majątku skarżącej wchodzi dom o powierzchni 110 m² oraz nieruchomość rolna o areale 12,52 ha. Wnioskodawczyni nie dysponuje zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, iż nie jest osobą wykształconą, dlatego nie jest w stanie samodzielnie prowadzić postępowania przed sądem. Wnioskodawczyni utrzymuje się z własnego gospodarstwa rolnego położonego całkowicie w górach. Od sierpnia 2011 roku M.P. nie korzysta z pomocy społecznej. Dom drewniany, w którym zamieszkuje jest stary i wymaga przeprowadzenia kapitalnego remontu. Wnioskodawczyni żyje bardzo oszczędnie, na najniższej stopie życiowej. Z jej dochodów od 26 grudnia 2011 roku do 26 marca 2012 roku utrzymywany był były konkubent M.K. . Skarżąca poniosła wydatki na remont piły w kwocie około 500 zł, składkę KRUS i podatek 324 zł, spłatę zadłużenia w wysokości 500 zł. Pozostałe środki finansowe przeznaczane są na utrzymanie skarżącej, zakup butli gazowej, środków czystości, środków opatrunkowych w kwocie 15 zł oraz na korespondencję urzędową. Były konkubent w marcu 2012 roku zwrócił skarżącej kwotę 300 zł tytułem pożyczki oraz za zakup tytoniu, natomiast nie zwrócił kosztów utrzymania. Z powodu zadłużenia w płatnościach odcięty został dopływ prądu do budynku mieszkalnego skarżącej. Na dzień składania wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie otrzymała jeszcze przyznanych płatności do gruntów za rok 2011 w kwocie 3.365,82 zł, pomimo, iż ubiegała się o przyspieszenie przekazania środków finansowych z ARiMR na jej konto. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie osobie wnioskującej szeroko rozumianego prawa do sądu, a wiec możliwości skorzystania ze wszystkich przysługujących stronie uprawnień, jeżeli znajduje się ona w położeniu uniemożliwiającym poniesienie związanych z tym kosztów we własnym zakresie. Przyznanie prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie na jej rzecz adwokata z urzędu. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie tego prawa we wnioskowanym zakresie. W ocenie orzekającego sytuacja materialna M.P. nie pozwala na poniesienie przez nią jakichkolwiek kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Skarżąca nie należy do osób majętnych. Posiada ona, co prawda majątek nieruchomy w postaci gospodarstwa rolnego, jednakże po pierwsze dochód z tego gospodarstwa stanowi podstawę jej egzystencji, po wtóre zaś, pomimo że majątek ten posiada jakąś wartość i mógłby stanowić zabezpieczenie ewentualnego kredytu, to jednak wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącą powoduje, że jej zdolność kredytowa jest wątpliwa. Dochód skarżącej ze sprzedaży drewna od 23 grudnia 2011 roku, czyli za okres czterech miesięcy, wyniósł 3.592 zł. Z tych środków skarżąca pokryła koszt naprawy piły w wysokości 500 zł, opłaciła KRUS i podatek w kwocie 324 zł i zadłużenie w kwocie 500 zł. Pozostała jej zatem kwota 2268 zł na cztery miesiące, co daje kwotę 567 zł miesięcznie. Środki finansowe, w takiej wysokości wystarczą skarżącej jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Nie ma ona zatem możliwości, aby poczynić z nich jakichkolwiek oszczędności. Dom, w którym zamieszkuje skarżąca wymaga przeprowadzenia prac remontowych, a poza tym ma odcięty dopływ prądu ze względu na fakt nieopłacenia rachunków. Wskazane okoliczności charakteryzują skarżącą jako osobę ubogą. Z uzyskiwanych dochodów nie jest ona w stanie pokryć kosztów sądowych oraz wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Sytuacja materialna skarżącej kwalifikuje ją do otrzymania pomocy w całkowitym zakresie. W tym miejscu orzekający pragnie podkreślić, iż rozpoznając kwestię przyznania stronie prawa pomocy kierowano się jedynie przesłankami ekonomicznymi (tj. badano czy stronę stać na poniesienie określonego wydatku), nie zaś charakterem sprawy. Jedynym kryterium, od którego przepis art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia przyznanie prawa pomocy jest bowiem brak możliwości poniesienia przez stronę jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak sentencji na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).