II SA/Kr 410/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 23 grudnia 2008 r. Nr: [....] w przedmiocie odmowy nakazania wykonania rozbiórki p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sadowego w wysokości 500 zł od skargi na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 23 grudnia 2008 roku Nr: [....] w przedmiocie odmowy nakazania wykonania rozbiórki budynku gospodarczego skarżący A.M. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego w formularzu wniosku wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną R.M. oraz trojgiem dzieci: 22-letnim synem Ł. , 14-letnią córką M. i 4-letnim synem K. Ich roczny dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego wynosi [....] zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 72 m- oraz nieruchomość rolna wielkości 6,68 ha. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, jak również przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż nie posiada środków pieniężnych na uiszczenie kosztów sądowych. Skarżący oświadczył, że roczne koszty utrzymania jego rodziny wynoszą [....] zł i stanowią je wydatki na energię elektryczną w wysokości [....] zł, na gaz [....] zł, opał - [....] ton węgla - [....] zł i drewno [....] zł, zakup lekarstw [....] zł, zakup nawozów sztucznych [....] zł, podatek gruntowy [....] zł i środki ochrony roślin [....] zł. Pozostałe [....] zł przeznaczane są na wydatki osobiste i domowe. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 przedmiotowej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający i skuteczny, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Skarżący uzyskuje wprawdzie dochody z prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości [....] zł rocznie (co daje dochód miesięczny .....zł), jednakże ponoszone przez rodzinę wydatki są wysokie w stosunku do wysokości uzyskiwanych dochodów. Z oświadczenia skarżącego wynika, że wysokość rocznych wydatków wynosi [....] zł. Uzyskiwane dochody przypadają na pięcioosobową rodzinę. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów sądowych. Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).