II SA/Kr 412/14
PostanowienieWSA w Krakowie2014-05-22
Skład orzekający: Agnieszka Nawara-Dubiel, Waldemar Michaldo, Iwona Niżnik-Dobosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy następcy prawni zmarłego strony postępowania administracyjnego, który zmarł po wydaniu decyzji administracyjnej, a przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, mają interes prawny do wniesienia skargi, i czy sąd powinien zawiesić postępowanie do czasu udokumentowania nabycia spadku?Ratio decidendi
Sąd zawiesił postępowanie, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy zależy od ustalenia, czy skarżący, jako następcy prawni zmarłego strony, posiadają interes prawny do wniesienia skargi. Sąd nie jest w stanie samodzielnie ustalić tej okoliczności, co wymaga formalnego udokumentowania poprzez prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi następców prawnych zmarłego J. P. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. J. P. zmarł po wydaniu decyzji administracyjnej, a przed wniesieniem skargi do sądu. Skarżący, jako jego spadkobiercy, wnieśli skargę, twierdząc, że mają interes prawny. Sąd uznał, że ustalenie tego interesu prawnego wymaga udokumentowania nabycia spadku.Rozstrzygnięcie
Zawieszono postępowanie sądowe do czasu wykazania przez skarżących prawomocnego postanowienia w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym J. P. albo odpowiednio aktu zaświadczenia dziedziczenia.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie: Sędzia WSA Waldemar Michaldo Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2014 r. sprawy ze skargi M. P., Z. P., A. G. i K. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 12 grudnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części nieruchomości postanawia: zawiesić postępowanie sądowe.
Decyzją z dnia 12 grudnia 2013 r. nr [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. 2010 r. Nr 102, póz. 651, ze zm., dalej w skrócie u.g.n.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. 2013 r., póz. 267), utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 17 maja 2013 r. nr [...], orzekającą o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości utworzonej z działki nr [...] położonej w C. gm. [...] na rzecz J. P..
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Wnioskiem z dnia 7 listopada 2008 r. J. P. wystąpił o zwrot wywłaszczonej działki nr [...] o pow. 0,1600 ha położonej w C. gm. [...], która na podstawie Aktu Własności Ziemi nr [...] z dnia 11 sierpnia 1978 r. wydanego przez Naczelnika Gminy w [...] stanowiła jego własność.
Pismem z dnia 31 stycznia 2011 r. J. P. udzielił pełnomocnictwa M. P. do reprezentowania go w niniejszej sprawie.
W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ l instancji ustalił, że odjęcie prawa własności tej działki i przeniesienie go na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie decyzji Urzędu Gminy nr [...] z dnia 11 listopada 1980 r., na cele eksploatacji kruszywa, zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny, wydaną przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury w K. z dnia 29 czerwca 1967 r. znak: [...]. Niniejsza decyzja wydana została w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W sentencji decyzji jako właściciela wskazano J. P..
Aktem notarialnym - umową zamiany Rep. Nr [...] zawartą w dniu 30 czerwca 1998 r. przedstawiciele Zakładów [...] S.A. w K. przenieśli prawo użytkowania wieczystego niezabudowanych działek, w tym również opisanej wyżej działki nr [...] obr. [...] gm. [...], na rzecz Gminy [...], w zamian za co przedstawiciele Gminy [...] przenieśli na rzecz tej Spółki własność niezabudowanej działki nr [...] obr. [...] gm. [...].
Z treści księgi wieczystej nr [...] wynika, że objęta jest nią między innymi działka nr [...], obr. [...] gm. [...], stanowiąca własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym Gminy [...].
W treści decyzji wywłaszczeniowej z dnia 11 listopada 1980 r. nr [...] wskazano, iż działka nr [...] wraz z innymi działkami położonymi w b. gm. kat. [...] została wywłaszczona na cele eksploatacji kruszywa, zgodnie z decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 29 czerwca 1967 r. nr [...] o sposobie wykorzystania terenu nr [...], która orzekała o zmianie sposobu wykorzystania terenu (tą decyzją objętego) na eksploatację kruszywa mineralnego. Wnioskodawcą wywłaszczenia były Zakłady [...] w K., które również miały realizować tą inwestycję.
Decyzją z dnia 13 maja 2011 r. nr [...] Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości utworzonej z działki nr [...] położonej w C. gm. [...] na rzecz J. P..
W wyniku wniesionego przez stronę odwołania, decyzją z dnia 24 stycznia 2012 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił ww. decyzję organu l instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że wobec zastrzeżeń pełnomocnika strony zgłoszonych do protokołu przesłuchania świadka Z. C., zasadnym byłoby przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego celem zweryfikowania informacji udzielonych przez tego świadka, w tym również poprzez powołanie nowych świadków, posiadających wiedzę na temat wykorzystania nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot w wymaganym okresie czasu. Organ II instancji wskazał także, iż Starosta [...] nie ustosunkował się w decyzji do oświadczenia wnioskodawcy, złożonego do protokołu z rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami nieruchomości w dniu 23 czerwca 2009 r., tj. iż użytkuje przedmiotową działkę nieprzerwanie od daty wywłaszczenia.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 17 maja 2013 r. nr [...] Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości utworzonej z działki nr [...] położonej w C. gm. [...] na rzecz J. P..
W uzasadnieniu organ wskazał, że z zasobów archiwalnych Zakładów [...] S.A. w K. pozyskano do akt sprawy dokumenty (pisma, decyzje, notatki służbowe, protokoły z narad, załączniki graficzne itp.) dotyczące inwestycji polegającej na eksploatacji złóż piasku w gminie [...] na terenie wsi [...] i [...] oraz rekultywacji terenów wyeksploatowanych. Jednym z nich jest mapa sytuacyjno-wysokościowa zatytułowana "koncepcja zmiany sposobu wykorzystania terenu wraz z projektem urządzeń rekreacyjne -wypoczynkowych w K.", przyjęta do ewidencji w składnicy geodezyjnej w dniu 6 marca 1967 r. nr [...].
Na wspomnianą wyżej mapę naniesiono mapę ewidencyjną w celu zlokalizowania położenia przedmiotowej działki. Z treści powyższej mapy nie wynika jednak, w jaki sposób planowano zagospodarować teren objęty eksploatacją kruszywa.
Organ l instancji wskazał, że w dniu 23 czerwca 2009 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna połączona z oględzinami nieruchomości, która wykazała, że zawnioskowana do zwrotu nieruchomość zagospodarowana jest w następujący sposób: działka nr [...] stanowi teren płaski porośnięty trawą (skoszoną w dniu oględzin), na którym rosną 3 małe drzewa samosiejki. Granicę południową i zachodnią działki nr [...] wyznaczają ogrodzenia działek sąsiednich, W części zachodniej znajduje się betonowy krąg.
W dniu 8 kwietnia 2010 r. odbyła się ponowna rozprawa administracyjna połączona z oględzinami terenu, w trakcie której geodeta uprawniony K. S. z Okręgowego Przedsiębiorstwa Geodezyjne - Kartograficznego w K. okazał w terenie granice wnioskowanej do zwrotu działki nr [...] pół. w C.. Granica południowa biegnie wzdłuż ogrodzenia z działką nr [...]. Od strony zachodniej wchodzi ok. 1,5 metra w ogrodzenie działki nr [...], od strony północnej przebiega terenem porośniętym trawą, który na odcinku ok. 1 metra zahacza o skarpę. Od strony wschodniej granica przebiega przez teren porośnięty trawą. W przeważającej części teren działki jest płaski porośnięty trawą (skoszoną w dniu oględzin).
W dniu 2 marca 2011 r. w Wydziale Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w K. przesłuchano w charakterze świadka Z. C. -pracownika Zakładów [...] S.A. w celu pozyskania dowodów wskazujących na sposób zagospodarowania nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot w dacie jej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa oraz w okresie 10 lat począwszy od tej daty.
Świadek podał m.in., że eksploatacja kruszywa w tym rejonie była realizowana w latach osiemdziesiątych XX w., natomiast działka nr [...] była przeznaczona pod drogę transportową ciężkiego sprzętu w celach robót odkrywkowych i późniejszej rekultywacji. Nie była wykorzystywana pod eksploatację, natomiast jest działką przylegającą do terenów eksploatacyjnych. Droga ta była na pewno w terenie w roku 1983. Swoje zeznania świadek poparł mapą z marca 1983 r. przedstawiającą plan realizacyjny zagospodarowania poszerzenia terenu Zakładów [...] C. o złoże B.. Świadek powiedział, iż nie pamięta dokładnie rozbiórki drogi.
W trakcie dodatkowego postępowania wyjaśniającego jako dowód w przedmiotowej sprawie z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie pozyskano zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu. Zdjęcia przedstawiają przedmiotowy teren w roku 1982 oraz w roku 1993. W roku 1982 na przedmiotowej nieruchomości znajdowała się droga dojazdowa do terenów eksploatacyjnych. Na działkach położonych na północ od przedmiotowej działki znajdowały się niewielkie zbiorniki wodne, wokół których przebiegały drogi dojazdowe. Przedmiotowa nieruchomość znajdowała się na obrzeżach terenu eksploatacji kruszywa w południowo - zachodniej części jako jedna z dróg przylegających do zbiornika. Zdjęcie z roku 1993 przedstawia teren po zakończonych pracach rekultywacyjnych. W miejscu eksploatacji kruszywa zlikwidowano małe zbiorniki wodne i otaczające je drogi dojazdowe, a teren w całości utworzył jeden duży zbiornik wodny. Na przedmiotowej działce pozostała jedynie wąska dróżka biegnąca wokół zbiornika.
W ocenie organu l instancji powyższe ustalenia wskazują, iż na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] pół. w C. gm. [...], został zrealizowany ciąg komunikacyjny składający się na infrastrukturę towarzyszącą inwestycji stanowiącej cel wywłaszczenia tj. eksploatacji kruszywa.
Wobec powyższego, w sprawie nie można mówić o zbędności nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu przepisu art. 137 u.g.n.
Odnosząc się do wytycznych organu II instancji z decyzji z dnia z dnia 24 stycznia 2012 r. nr [...], organ l instancji wskazał, że biorąc pod uwagę fakt, iż przedmiotowa działka nie jest położona w terenie intensywnej zabudowy a teren w wyniku eksploatacji uległ poważnym zmianom odszukanie mieszkańców posiadających wiedzę na temat zagospodarowania konkretnej działki byłoby bardzo trudne lub wręcz niemożliwe. Ze względu na pozyskane zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu stanowiące wiarygodny dowód na jego zagospodarowanie odstąpiono od wskazanych czynności.
Odnosząc się natomiast do oświadczenia wnioskodawcy złożonego do protokołu podczas oględzin nieruchomości w dniu 23 czerwca 2009 r., iż użytkuje przedmiotową działkę nieprzerwanie od daty wywłaszczenia, Starosta stwierdził, że ze względu na sposób zagospodarowania działki po wywłaszczeniu tj. urządzenie na niej drogi dojazdowej do terenów eksploatacji kruszywa, użytkowanie tej działki przez wnioskodawcę w tym okresie czasu wydaje się niemożliwe.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. P., wskazując, że stan faktyczny sprawy pozostał bez zmian, a dodatkowe postępowanie wyjaśniające nie wniosło żadnych istotnych okoliczności. W ocenie strony cel wywłaszczenia nie został w sprawie zrealizowany, a działka - jako zbędna dla celu wywłaszczenia -powinna zostać zwrócona. Niezbędna infrastruktura powinna mieć charakter trwały, aby móc stwierdzić, że realizuje ona cel wywłaszczenia. Przejściowe korzystanie na potrzeby dojazdu nie realizuje elementu trwałości.
Ponadto w odwołaniu wskazano, iż zamiar realizacji drogi technologicznej służącej dojazdowi do terenu pozyskiwania kruszywa oraz transportowi wydobywanego kruszywa - oprócz tego, iż zdaniem strony odwołującej się nie pokrywa się z celem określonym jako eksploatacja kruszywa - nie mogła stanowić podstawy wywłaszczenia w trybie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, gdyż akt ten przewidywał odrębną instytucję służącą czasowemu zajmowaniu nieruchomości na potrzeby ich wykorzystywania o charakterze pomocniczym względem zasadniczej inwestycji stanowiącej podstawę wywłaszczenia (art. 42 powołanej ustawy). W ocenie odwołującego się możliwym byłoby wywłaszczenie nieruchomości pod funkcje pomocnicze dopiero w sytuacji, gdy planowana infrastruktura miałaby pozostać na dłużej, towarzyszyć celowi realizowanemu bezterminowo.
Zaskarżoną w sprawie decyzją z dnia 12 grudnia 2013 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu l instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że użyte w decyzji wywłaszczeniowej stwierdzenie "na cele eksploatacji kruszywa" mogło jak najbardziej obejmować swym zakresem nie tylko przeznaczenie nieruchomości na pozyskiwanie wskazanej kopaliny, ale również pod wykonanie urządzeń i obiektów służących eksploatacji pokładów tego surowca naturalnego, rozumianej jako całościowy proces pozyskiwania i transportowania kruszywa celem jego racjonalnego wykorzystywania zgodnie z przeznaczeniem. W decyzji Naczelnika Urzędu Gminy z 11 listopada 1980 r. znak [...] nie wskazano jako celu wywłaszczenia "pozyskiwania" czy "wydobywania" wspomnianej kopaliny z każdej nieruchomości ujętej w tej decyzji, ale posłużono się pojęciem "na cele eksploatacji kruszywa", przez co należy rozumieć realizację ogółu obiektów i urządzeń służących nie tylko wydobywaniu tej kopaliny, ale także realizacji całego procesu eksploatacyjnego.
Organ II instancji wskazał, iż przeznaczenie nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot pod "drogę transportową ciężkiego sprzętu w celach robót odkrywkowych i późniejszej rekultywacji", a więc wykorzystywanie jej na potrzeby eksploatacji mieści się we wskazanym powyżej celu wywłaszczenia.
Realizacja tak rozumianego celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości nastąpiła w terminach ustawowych, o czym świadczą pozyskane przez organ l instancji dowody w postaci: zeznań świadka Pana Z. C. (byłego pracownika Zakładów ) dodatkowo potwierdzonych zdjęciem lotniczym przedstawiającym sposób zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości w 1982 r. (a więc ok. 2 lat od daty wywłaszczenia), na którym widoczna jest istniejąca na tej nieruchomości droga. Wskazać przy tym należy, iż "tymczasowy" charakter tej drogi (jak podniesiono w odwołaniu) do czasu prowadzenia procesu eksploatacji nie oznacza, iż przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia w związku z zakończeniem eksploatacji kruszywa.
Samo pozyskiwanie kruszywa jest procesem, który trwa do momentu wyczerpania źródła kopaliny, w związku z czym także wykorzystywanie urządzeń i obiektów pomocniczych dla wydobycia tego surowca naturalnego ma w tym sensie charakter czasowy.
W aktualnym stanie prawnym o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia przesądza zaistnienie jednej z przesłanek określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n., co oznacza, iż w sytuacji, gdy nieruchomość została wywłaszczona na jakikolwiek cel publiczny i inwestycja ta w określonym czasie została zrealizowana, a później ta nieruchomość została zaadaptowana na inne cele, to mimo że nieruchomość nie jest już wykorzystywana na cel wywłaszczenia, to jednak należy uznać, iż sam cel wywłaszczenia został zrealizowany i nieruchomość nie spełnia ustawowych przesłanek zbędności. Jest to oczywista konsekwencja wprowadzonej dopiero w aktualnie obowiązującej ustawie z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami legalnej definicji zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, zawartej w powołanym art. 137 ust. 1 tej regulacji. Jakkolwiek słusznym jest również w aktualnym stanie prawnym stwierdzenie, iż cel decyzji o wywłaszczeniu powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z tej nieruchomości, to jednak tę tożsamość sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości z przeznaczeniem przewidzianym w decyzji wywłaszczeniowej winno się rozpatrywać przez pryzmat legalnej definicji zbędności określonej w omawianym przepisie, tj. art. 137 ust. 1 u.g.n.
Odnosząc się do zarzutu jedynie częściowego zajęcia nieruchomości objętej wnioskiem zwrot pod drogę technologiczną organ odwoławczy zauważył, iż droga ta przeznaczona była "pod drogę transportową ciężkiego sprzętu w celach robót odkrywkowych i późniejszej rekultywacji"1, zaś takie jej wykorzystywanie należy rozpatrywać mając na względzie jej usytuowanie na skraju obszaru wykorzystywanego do eksploatacji kruszywa, jej rozmiary oraz sąsiedztwo zabudowy mieszkaniowej (co widać chociażby na pozyskanym przez organ l instancji zdjęciu lotniczym z 1982 r.), jak również doświadczenie życiowe dotyczące wykorzystywania całej powierzchni jakiejkolwiek drogi, którą co do zasady tworzy nie tylko jezdnia, ale również pobocze, a często również ciągi piesze oraz pas zieleni izolacyjnej.
Skargę na powyższą decyzję wniosły następczynie prawne zmarłego J. P.: M. P., K. K., Z. P., A. G., żądając uchylenia decyzji organów obu instancji.
Decyzji zarzuciły naruszenie:
1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji brak zebrania całego materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie:
* wyjaśnienia okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy, a to czy droga technologiczna, o ile w ogóle powstała, była użytkowana, przez jakie podmioty i na jakie cele, podczas gdy okoliczność ta ma kluczowe znaczenie aby stwierdzić, czy doszło do realizacji celu wywłaszczenia w przepisanym przez ustawę terminie,
* przesłuchania M. P. celem wyjaśnienia jej zastrzeżeń wobec sposobu przeprowadzenia rozprawy dnia 2 marca 2011 r., na której przesłuchano świadka Z. C.,
przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego celem zweryfikowania informacji udzielonych przez świadka Z. C., a w szczególności zaniechanie podjęcia nawet próby ustalenia dodatkowych świadków posiadających wiedzą na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy,
uzupełniającego przesłuchania J. P. na okoliczność użytkowania przez niego wywłaszczonej nieruchomości nieprzerwanie od daty wywłaszczenia, a także zaniechanie podjęcia nawet próby ustalenia dodatkowych świadków posiadających wiedzę na tą okoliczność,
przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie przez organ granic zasady swobodnej oceny dowodów i ocenę częściowego materiału dowodowego zebranego w sprawie, a to zeznań świadka Z. C. oraz zdjęć lotniczych z 1982 r. oraz 1993 r. bez ich wszechstronnego rozpatrzenia, a także bez uwzględnienia zasad logiki i doświadczenia życiowego,
3) przepisu prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 137 w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię i uznanie że w pojęciu celu wywłaszczenia określonym jako "eksploatacja kruszywa" mieści się cel w postaci "budowy drogi transportowej ciężkiego sprzętu w celach robót odkrywkowych i późniejszej rekultywacji",
4) przepisu prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 2 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie i nieorzeczenie o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości, albowiem, gdyby organ miał podstawy przyjąć, iż na działce nr [...], obj. księgą wieczystą nr [...], położonej w C., Gmina, wybudowano drogę technologiczną, to należało uznać, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany wyłącznie na tej części działki, na której ta droga była zlokalizowana, nie zaś na całości działki, tym samym organ winien był orzec o zwrocie części działki, na której nie zrealizowano celu wywłaszczenia, podczas gdy orzeczenia takiego brak,
5) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji i zaniechanie rozpatrzenia wszystkich zarzutów odwołania, przez co naruszone zostało uprawnienie skarżących do kontroli instancyjnej decyzji organu l instancji,
6) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji, mimo że istniały podstawy do jej uchylenia i przekazania sprawy organowi l instancji do ponownego rozpatrzenia.
Zdaniem skarżących, organ w zaskarżonej decyzji bezprawnie rozszerzył definicję celu wywłaszczenia, określoną w decyzji z dnia 11 listopada 1980 r. jako "eksploatacja kruszywa" o "budowę drogi transportowej ciężkiego sprzętu w celach robót odkrywkowych i późniejszej rekultywacji". Konsekwencją takiego postępowania jest wadliwe przesądzenie przez organ o tym, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na nieruchomości. Organ administracji, w oparciu o treść decyzji wywłaszczeniowej z dnia 11 Iistopada1980 r. ustalił, że wywłaszczenie zostało dokonane na cele eksploatacji kruszywa. Co za tym idzie, zasięg terenu eksploatacji kruszywa powinien pokrywać się z granicami działek wywłaszczonych na ten cel. Innymi słowy, zrealizowanie celu wywłaszczenia na działce nr [...] miałoby bezspornie miejsce, gdyby doszło do eksploatacji kruszywa na tej działce.
Pomimo ustalenia celu wywłaszczenia, Organ dokonał arbitralnego rozszerzenia celu, który został wyraźnie określony w wyżej wymienionej decyzji wywłaszczeniowej. Organ administracji stwierdził, że w pojęciu celu "eksploatacja kruszywa" mieści się przedsięwzięcie polegające na "budowie drogi transportowej ciężkiego sprzętu w celach robót odkrywkowych i późniejszej rekultywacji" (tymi słowami opisał przeznaczenie Nieruchomości świadek Z. C.). Takie zapatrywanie organu nie znajduje uzasadnienia ani w przepisach prawa ani w orzecznictwie, bowiem zgodnie z linią orzeczniczą i piśmiennictwem przyjmuje się, że cel wywłaszczenia winien być precyzyjnie określony, podobnie jak i precyzyjna winna być ocena czy został zrealizowany.
Skoro zatem zbędność nieruchomości na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu należy oceniać przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości i cel decyzji o wywłaszczeniu powinien być identyczny ze sposobem korzystania z tej nieruchomości, to z pewnością działka nr [...], która nigdy nie była użyta na cel eksploatacji kruszywa i pozostaje niezagospodarowana na ten cel do dnia dzisiejszego winna być uznana za zbędną na cele wywłaszczenia. W konsekwencji zaś - podlega ona zwrotowi na rzecz byłego właściciela lub jego spadkobierców.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. póz. 270 z późn. zm., dalej P.p.s.a.), Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym.
W wypadku, o którym mowa w cytowanym przepisie, Sąd może zawiesić postępowanie z uwagi na prejudycjalność innego toczącego się postępowania, którego wynik będzie miał wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Z zasady, warunkiem skorzystania z tej podstawy mającej związek z wynikiem innego postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym, jest wystąpienie sytuacji, w której to inne postępowanie jest już rozpoczęte.
Problem prejudycjalny, który zaistniał w przedmiotowej sprawie ma charakter nietypowy albowiem skargę wnieśli w terminie następcy prawni strony postępowania J. P., który zmarł po zakończeniu postępowania administracyjnego a przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. W myśl art. 50 P.p.s.a. "§ 1. Uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. § 2. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi".
Skarżący podnoszą, że adresat zaskarżonej decyzji – J. P. - zmarł dnia [...] stycznia 2014 r., tj. już po doręczeniu mu przedmiotowej decyzji przez organ administracyjny, w okresie biegu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi.
W tej sytuacji, jak podnoszą skarżący, w imieniu których i swoim występuje M. P., uprawnionymi do wniesienia skargi stali się skarżący, jako spadkobiercy ustawowi zmarłego, którzy z chwilą otwarcia spadku weszli w prawa majątkowe zmarłego. M. P. podała w skardze do Sądu, że skarżący są najbliższymi żyjącymi krewnymi J. P., który zmarł jako bezdzietny kawaler i w związku z tym mają interes prawny we wniesieniu skargi.
W konsekwencji, zdaniem Sądu, niezbędne jest jednoznaczne, formalne udokumentowanie, a nie tylko uprawdopodobnienie, czy skarżący posiadają interes uprawniający ich do wniesienia skargi. Tej okoliczności, nie jest władny samodzielnie ustalić skład rozpoznający. Obecny na rozprawie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie w dniu 22 maja 2014 r. pełnomocnik skarżącej M. P., adwokat R. N. poinformował Sąd, że postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku jeszcze się nie rozpoczęło, spadkobiercy zbierają niezbędne dokumenty i planują wszczęcie tego postępowania na lipiec, sierpień bieżącego 2014 r, roku.
Zawieszenie postępowania określone w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, bowiem ocena jego zasadności pozostawiona została uznaniu sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy. Fakultatywność zawieszenia nie oznacza jednak dowolności działania sądu w tej mierze. Omawiany przepis ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest kompetentny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Dla sądu administracyjnego kwestią wstępną może być wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne, aby w prawidłowo wszczętym postępowaniu sądowoadministracyjnym sformułować wypowiedź, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. Z tego co zostało powyżej przedstawione, taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Jak to było wyjaśnione, Sąd nie jest w stanie samodzielnie dokonać koniecznych do prowadzenia i rozstrzygnięcia sprawy ustaleń.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawiesił postępowanie w sprawie - do czasu wykazania przez skarżących prawomocnego postanowienia w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym J. P. albo odpowiednio aktu zaświadczenia dziedziczenia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło