II SA/Kr 412/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łoboz po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Gminy Wieliczka na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 3 lutego 2026 r., znak SKO.UW/4163/172/2025 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalanie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona lub jest uzasadniona w niższej wysokości postanawia I. odrzucić skargę, II. zwrócić stronie skarżącej uiszczony wpis w kwocie 100 (sto) zł. II SA/Kr 412/26 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: "SKO") postanowieniem z 3 lutego 2026 r., znak: SKO.UW/4163/172/2025, wydanym na podstawie art. 79 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145, dalej: "ugn") w zw. z art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: "kpa"), przywróciło K. K. (dalej: "użytkownik wieczysty") termin do wniesienia o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego [...] cz. nieruchomości (działki nr: [...] o pow. 0,0004 ha; [...] o pow. 0,0094 ha i [...] o powierzchni 0,0010 ha – KW nr [...]) pismem Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka z 8 października 2024 r., znak WMG.6843.1.28.2024, jest nieuzasadniona lub uzasadniona w niższej wysokości. W skardze Gmina Wieliczka wniosła o uchylenie postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania (w tym zastępstwa procesowego), zarzucając przy tym naruszenie: 1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 kpa, bo użytkownik wieczysty: a. nie udowodnił dochowania terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu; b. pod wskazanym w ewidencji gruntów i budynków adresem był zameldowany i mieszkał oraz podawał go jako adres korespondencyjny, a także jako adres zamieszkania w przelewach i odbierał tam korespondencję urzędową; 2) art. 58 § 1 kpa, bo w zakresie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu SKO oparło się wyłącznie na twierdzeniach użytkownika wieczystego, podczas gdy: a. choroba matki zakończona śmiercią nie zwalnia automatycznie z obowiązku dochowywania terminów procesowych w całym okresie trwania choroby; b. użytkownik wieczysty nie wykazał żadnych konkretnych okoliczności związanych z chorobą matki, które uniemożliwiły mu odebranie korespondencji, zaś pod adresem przebywała opiekunka matki, która mogła odebrać korespondencję i przekazać ją użytkownikowi wieczystemu. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, wskazując przy tym, że orzeczeniem z 18 lutego 2026 r. oddaliło wniosek o ustalenie, że aktualizacja jest nieuzasadniona lub uzasadniona w niższej wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skargę odrzucono jako niedopuszczalną na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "ppsa") i w konsekwencji zwrócono uiszczony od niej wpis na zasadzie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa (k. 30). Poniższa argumentacja jest zbieżna z wcześniej już prezentowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (postanowienie z 24 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Kr 334/26, postanowienie z 21 maja 2026 r., sygn. akt II SA/Kr 333/26, postanowienie z 21 maja 2026 r., sygn. akt II SA/Kr 413/26, postanowienie z 2 czerwca 2026 r., sygn. akt II SA/Kr 416/26, postanowienie z 9 czerwca 2026 r., sygn. akt II SA/Kr 417/26). Po pierwsze, skoro Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka zaktualizował użytkownikowi wieczystemu opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego, to Gmina Wieliczka nie może zaskarżyć do sądu administracyjnego postanowienia SKO o przywróceniu temu użytkownikowi wieczystemu terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja była nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości. Powierzenie organowi wykonawczemu gminy właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej wyłącza możliwość dochodzenia przez gminę jej interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym i postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie jest stroną i nie jest uprawniona do skarżenia rozstrzygnięć (tu: postanowienia) do sądu administracyjnego. Ten sam podmiot nie może bowiem kumulować roli gospodarza postępowania i strony postępowania. Organy samorządu terytorialnego mają stać na straży prawa, więc w procesie kontroli instancyjnej nie zachodzi potrzeba umożliwienia jednostce samorządu terytorialnego wyrażania swoich interesów (por. uchwała NSA z 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03). Po drugie, w świetle art. 80 ugn, który przewiduje sprzeciw do sądu powszechnego od orzeczenia SKO, czynności podejmowane przez SKO w ramach postępowania aktualizacyjnego nie dotyczą sprawy administracyjnej, lecz sprawy cywilnej. Jeśli chodzi o postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja była nieuzasadniona lub uzasadniona w niższej wysokości, to zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają – na zasadzie wyjątku – tylko te odmowne (por. uchwała NSA z 17 grudnia 2018 r., sygn. akt I OPS 2/18). Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji.